Week 35

Deze week

UNIVERSITEIT VOOR EXTREMISME

Allemaal bij elkaar: extremisten en meelopers. Aan de explosieve mix die volgt, wil nog even niemand denken.

AMSTERDAM – Het ontbrak nog aan een radicaliseringstop, maar met haar ‘in het land’ gepresenteerde, brede actieplan, inclusief speciaal potje, volgde minister Ter Horst (Binnenlandse Zaken) maandag in Amsterdam-Slotervaart keurig de pr-strategie van Balkenende IV. De PvdA-bewindsvrouw wil de komende vier jaar 28 miljoen euro extra uittrekken om radicalisering en polarisatie te bestrijden. Het plan is gericht op radicale moslims en rechts-extremisten. Anders gezegd: op de jongeren die volgens de minister ‘Fuck Nederland’ op de schooltas hebben staan en zij die met hun rood-wit-blauwe vlaggetje het omgekeerde uitdragen.

Het kabinet wil hun radicale gedachtegoed ‘vroegtijdig isoleren, indammen en keren’. Die strijd moet gevoerd worden in gebedshuizen, scholen, jeugdcentra en gevangenissen. In die laatste liggen boeken over de islam, zei Ter Horst als voorbeeld, en daar wil de overheid dan ook voor een diverser aanbod zorgen. Eerder was ophef ontstaan door uitspraken van Mohammed B.: hij zou in de gevangenis alle gelegenheid hebben gehad zich verder te verdiepen in de radicale islam. Een leesclubje is ook snel gevormd: de moordenaar van Theo van Gogh bevindt zich net als Samir A. en andere veroordeelden en verdachten van terrorisme in de speciale terroristenvleugel van de gevangenis in Vught. Ook De Schie in Rotterdam heeft zo’n vleugel.

Worden gevangenissen daarmee niet tot universiteiten voor radicalen, zoals dat vroeger volgens menig revolutionair het geval was? De Raad voor Strafrechttoepassing en Jeugdbescherming waarschuwde er eind vorig jaar al voor. In een advies op verzoek van het ministerie van Justitie werd de vrees geuit dat de bijzondere opvang voor moslimfundamentalisten radicalisering zou bevorderen. Justitie was het daar niet mee eens. ‘Het belangrijkste argument is dat met de samenplaatsing radicalisering en rekrutering van overige gedetineerden worden voorkomen’, liet het ministerie weten in een reactie.

Voor veroordeelde rechts-extremisten bestaat op dit moment nog niet zo’n speciale opvang, laat woordvoerder Hans Janssens van Justitie weten. Daar zouden ook geen plannen voor bestaan. Toch bleek vorige week bij een rechtszaak tegen een groep van elf rechts-radicalen uit Almere dat zij in dezelfde vleugel van de gevangenis zaten, zowel de harde kern als de meelopers. De jongeren worden verdacht van het in brand steken van een synagoge, verschillende kraakpanden, een islamitische basisschool en een supermarkt. Tegen de vijf meest radicalen werd dertig maanden cel geëist. Ook zouden alle elf groepsleden een training moeten volgen om assertiever te worden en ‘nee te durven zeggen’.

‘Het is niet te voorkomen dat daarbij sommigen bij elkaar zitten, maar de verdachten komen zeker niet allemaal in één groep’, laat woordvoerder Brigit Haan namens het Openbaar Ministerie (OM) weten. Zij acht het gevaar van verdere beïnvloeding en radicalisering van de meelopers in de gevangenis klein. Bovendien weegt het argument dat de jongens in een gevangenis dicht bij hun familie zitten zwaarder.

Het blijft desondanks merkwaardig dat het kabinet radicalisering wil bestrijden, maar hier geen aandacht aan besteedt. Uit onderzoeken naar rechts-extremistische jongeren blijkt dat het aantal meelopers een veelvoud bedraagt van de overtuigd nationaal-socialistische kern. Groepsdruk kan hen ervan weerhouden uit de scene te stappen, ook in de gevangenis. Het aantal ‘prisoners of war’, zoals de nationalistische gevangenen in extreem rechtse kringen worden genoemd, is bovendien groeiende. Afgelopen week nog veroordeelde de rechtbank in Rotterdam drie mannen wegens verboden wapenbezit. Twee van hen zijn overtuigd neonazi, onder wie een voormalige chauffeur van Janmaat. De derde, de militair die de goederen leverde, hing hun gedachtegoed volgens het OM niet aan. Dat kan beter zo blijven, ook na het half jaar cel dat hij kreeg opgelegd.

KOEN HAEGENS

GOD EN KATRINA

Waveland is niet meer. Twee jaar na ‘Katrina’ is het weggespoelde kustplaatsje nog altijd niet herbouwd.

NEW ORLEANS – De Amerikaanse golfkust oogt als een zojuist verlaten oorlogsgebied. De binnenstad van New Orleans, met alle grote hotels aan Canal Street, is weliswaar weer opgelapt en het French Quarter is deze zomer als altijd afgeladen met toeristen, maar wie een kleine tien minuten de stad uitrijdt, ziet wat de orkaan Katrina werkelijk heeft aangericht.

In de Lower Ninth Ward, de beroemde volkswijk van New Orleans, is het grootste deel van de inwoners nog altijd niet teruggekeerd en zijn de karkassen van huizen overwoekerd door onkruid en andere begroeiing. Dat die huizen nog lang niet zijn afbetaald, is natuurlijk niet te zien, maar iedereen weet dat juist hier de crisis rond de zogenoemde subprime hypotheken hard heeft toegeslagen. Jarenlang werd in het relatief arme Louisiana geadverteerd met spotgoedkope leningen die eigenlijk alleen realistisch waren als de huizenprijzen voor altijd zouden blijven stijgen. En veel ‘inwoners’ moeten voor die onbewoonbaar verklaarde bouwsels toch nog altijd hun vaste maandbedrag betalen: verzekeraars hadden weliswaar een clausule voor orkaanschade, maar omdat volgens hen de grootste problemen veroorzaakt werden door het water van de overstromingen en niet door de orkaan zelf, hoefde niet te worden uitgekeerd.

Zigzaggend tussen de tientallen pot-holes in het asfalt gaat het verder de stad uit. De bebouwing maakt plaats voor een woest zandlandschap dat – zonder overdrijving – oogt alsof zich daar zojuist een nucleaire ramp heeft voltrokken. Wekenlang stond hier het zoute zeewater uit de Golf van Mexico. Geen boom die dat overleefd heeft. Kale stammen aan de waterkant torenen hoog de lucht in. Af en toe een verdwaalde trap, oprijlaan of brievenbus: tekenen dat hier ooit grote huizen met lommerrijke tuinen stonden.

Na heel lang niets geeft de Interstate 10 een afrit aan naar de kustplaatsen Bay St. Louis en Waveland. Beide plaatsen bestaan echter alleen nog op papier. Of beter: alleen nog op het internet. Wie een hotel wil boeken met uitzicht over de Golf, kan op tientallen websites terecht, maar wie hier over de kapotgeslagen boulevardweg rijdt, ziet niets. Alle hotels zijn weggespoeld en alleen het Silver Slipper Casino, aan het eind van de boulevard, kon dankzij klandizie van de ambtenaren van het Federal Emergency Management Agency (Fema) opnieuw worden opgebouwd.

In grijze tenten heeft de plaatselijke katholieke kerk een nieuw onderkomen gevonden. ‘Katrina was big, but God is bigger’, staat er op een groot wit bord op het gazon. De koster staat juist het gras te sproeien. Hij vertelt dat de kerkgangers in trailers op een parkeerterrein bij de snelweg wonen. En dat zelfs het gemeentehuis twee jaar na de orkaan nog altijd in tenten is ondergebracht. De koster heeft er een oneliner voor: ‘Waveland is wasteland.’

PETER VERMAAS

GEHANDICAPTENIMPULS VOOR HET ONDERWIJS

Het aantal jonge lichamelijk of verstandelijk gehandicapten dat een uitkering ontvangt, stijgt snel. De oplossing van de Sociaal-Economische Raad: doe ze samen met andere kinderen op school.

AMSTERDAM – Sommige reflexen zijn zo sterk dat schade en schande ze niet kunnen onderdrukken. Zoals de reflex om het wondermiddel van een generatie terug van stal te halen voor de bestrijding van allerhande sociale problemen: het samenvoegen van de meest uiteenlopende kinderen in één klas. Den Haag is nog maar net langs de klippen gescheerd van een parlementaire enquête naar het onderwijsbeleid – ingegeven door de consensus dat het onderwijs een dumpplaats is geworden voor sociale problemen – en de trein rijdt alweer verder alsof er niets is gebeurd.

Het probleem: meer dan 150.000 Nederlanders ontvangen een Wajong-uitkering, een uitkering voor mensen bij wie voor hun zeventiende is vastgesteld dat ze een geestelijke of lichamelijke beperking hebben. De meeste ‘Wajongers’ houden hun uitkering tot hun pensioen en hun aantal stijgt snel. Slechts een kwart van de Wajongers werkt, van wie tweederde in sociale werkplaatsen.

Onder meer omdat verstandelijke beperkingen, zoals ADHD en autisme, sneller worden vastgesteld, kan het aantal Wajongers binnen 25 jaar verdubbelen. En dat gaat veel geld kosten. Minister De Geus van Sociale Zaken en Werkgelegenheid vroeg daarom vorig jaar een advies aan de SER. Dat is zelden vrijblijvend: SER-adviezen leiden doorgaans tot wetsvoorstellen en worden ook vaak wet. Zeker als alle SER-leden unaniem achter het voorstel staan: de werkgevers, de vakbonden en de kroonleden. Zoals in dit geval.

In het advies van de SER staan enkele zinnige zaken. Zoals het advies om toegepaste arbeidstraining centraler te stellen in het speciaal onderwijs en om daar ook het noodzakelijke geld bij te leggen. Maar zoals gezegd staan er ook adviezen in die sterk doen denken aan voorbije jaren op het ministerie van Onderwijs. Zoals de aanbeveling om jonggehandicapten toegang te geven tot gewone mbo’s en hbo’s. De SER schrijft hier niets bij over gevolgen voor docenten en reguliere leerlingen, wel over ‘(aanvankelijke) stereotype beelden’ die succes nog in de weg kunnen staan.

Vorig jaar was de algemene teneur in de Tweede Kamer dat tot de onderste steen uitgezocht moest worden hoe het kon dat er een lerarentekort ontstond, de werkdruk in het onderwijs sterk steeg, net als de schooluitval, en de kwaliteitsperceptie van het onderwijs daalde. In dat licht is het SER-advies om jonggehandicapten toegang te geven tot gewone middelbare scholen en hoger onderwijs opmerkelijk, want de gevolgen voor werkdruk bij leraren en daarmee voor de kwaliteit van onderwijs zijn eenvoudig te voorspellen. En als dit deel van het SER-advies het dan toch tot een wetsvoorstel haalt, zou de wetgever op zijn minst enkele verklarende paragrafen kunnen/moeten toevoegen. Want probeer maar eens te verwoorden wat het nut is voor studenten les te krijgen van docenten die naast hun klas van dertig ook nog een ADHD’er, een zeer moeilijk lerend kind en een jongen met agressiviteitsstoornis bij de les moeten houden.

RUTGER VAN DER HOEVEN

ZEVEN PLAGEN VAN BROWN

De ene ramp heeft Engeland nog niet overspoeld of de volgende dient zich alweer aan. Zelfs geloof en moraal worden erbij gesleept.

LONDEN – Gordon Brown heeft het verbruid bij Britse kunstcritici. Waar Thatcher en Blair de muren van 10 Downing Street volhingen met Turners en Hockneys, daar heeft de nieuwe premier enkele obscure werken uit de kunstuitleen van de rijksoverheid laten overkomen, waaronder het doek Open Land van Pauline Jones. Dat ‘open land’ bestaat uit een uitgestorven weiland onder een massief wolkendek. Deze keuze bleek passend en geboden. Immers, de wittebroodsweken van Brown vielen niet alleen samen met de natste zomer sinds mensenheugenis, maar ook met een reeks beproevingen. Het onheil begon reeds op zijn eerste werkdag, toen het land werd opgeschrikt door deels mislukte terreuraanslagen. Dit bleek de opmaat te vormen tot overstromingen, een veevirus, een beurscrash, een roep om een Europa-referendum, drama’s in het Midden-Oosten en anarchie in de achterbuurten.

Waar Blair vanaf Cliff Richard’s zeiljacht aanwijzingen zou hebben gegeven, daar spoedde Brown zich terug van zijn toch al verregende strandvakantie in Dorset. Het was voor het eerst dat de Britse bevolking Brown als crisismanager in actie zag, want tijdens het tijdperk-Blair was hij meestal in geen velden of wegen te bekennen als er weer eens stront aan de knikker was, hetgeen hem de bijnaam Macavity opleverde, de naam van T.S. Eliot’s mysterieuze kat. De domineeszoon reageerde koelbloedig en geruststellend op de ellende. Die bleek overigens voor een groot deel te bestaan uit erfenissen van zijn voorganger. Blair placht namelijk de nadruk te leggen op het verkopen van beleid. Het uitvoeren ervan schoot er nog wel eens bij in.

Een interessant voorbeeld is de terrorismebestrijding, die deels steunde op huisarrest voor van terrorisme verdachte buitenlanders. Drie van hen zijn inmiddels voortvluchtig, tot schik van de Fransen die al herhaaldelijk klaagden over de lakse houding van de Engelse terreurbestrijders. En inderdaad, de nieuwe terrorismewetgeving blijkt vooral goed te functioneren op de verkeerde gebieden, zoals bij het arresteren van milieuactivisten op Heathrow.

Ook de uitbraak van mond-en-klauwzeer moet leiden tot zelfreflectie, aangezien de bron waarschijnlijk een overheidslaboratorium was en de regering na de vorige crisis heeft geweigerd te vaccineren. Hemel en aarde zijn bewogen om een paar vossenetende aristocraten dwars te zitten, maar de routineuze mishandeling van miljoenen varkens, koeien en kippen in virusvriendelijke fabriekshallen mocht gewoon doorgaan.

Tussen het bestrijden van terroristen en virussen door, wordt Brown afgeleid door een steeds luidere roep van de vakbonden om een referendum te houden over de herschreven Europese grondwet, aangezien Blair heeft voorkomen dat er een Europees stakingsrecht komt. Voor meer hoofdpijn, verdriet en mogelijk wat schuldgevoel zorgt de onophoudelijke stroom overlijdensberichten uit Irak en Afghanistan. De kosten die werden gemaakt voor een duizend (!) man sterk bataljon van perswoordvoerders op het ministerie van Defensie zullen daarbij niet helpen.

Bovendien kunnen de Tommy’s beter worden ingezet in de Britse steden, waar de Bobby’s de strijd tegen straatbendes verliezen. Steeds vaker worden onschuldige burgers geraakt door rondvliegende kogels, met als dieptepunt de dood van het elfjarig voetballertje Rhys Jones in Liverpool. De oorzaken zijn te divers om hier op te noemen – wellicht komt het neer op een explosieve cocktail van de vrijheid, blijheid van de jaren ’60 en ’70 en hebberigheid van de jaren ’80 en ’90 – maar wel is duidelijk dat Blair’s thuiswedstrijd tegen (de oorzaken van) de misdaad niets heeft geholpen.

Eerlijkheidshalve dient te worden vermeld dat New Labour geen blaam treft voor de beurscrash en de overstromingen, al vermoeden enkele Anglicaanse bisschoppen dat het wassende water Gods afkeuring symboliseerde van de heersende immoraliteit en hebberigheid in hedendaags Engeland.

PATRICK VAN IJZENDOORN