Week 42

Deze week

Dierenseks

Een kamerlid en een pornoster willen nu snel een verbod op dierenseks, want dieren lijden eronder. Maar er is wel meer waar dieren onder lijden.

AMSTERDAM – Seks met dieren is in Nederland vooralsnog alleen strafbaar als het dier er aantoonbaar onder lijdt. Maar het bezitten en verspreiden van filmpjes met dierenporno is niet strafbaar. Als het aan Tweede-Kamerlid Harm-Evert Waalkens (pvda) ligt, komt er zo snel mogelijk een verbod, zowel op alle seksuele handelingen met dieren als op het maken en bezitten van beeldmateriaal van mannen en vrouwen die, om het populair te zeggen, de complete kinderboerderij afwerken.

Begin september diende Waalkens een wetsvoorstel in dat nog altijd in behandeling is. Hij staat niet alleen in zijn strijd. Overal, ook in de seksindustrie, spreken mensen zich uit tegen bestialiteit. Pornoactrice Charisma Gold bijvoorbeeld. Op haar website, onder het kopje ‘Mijn dagboek’, schrijft ze: ‘Zoals de meeste misschien wel hebben kunnen zien ben ik de laatste dagen op diverse televisiezenders geweest en heb ik allerlei kranten gehaald met mijn actie om de seks met dieren een halt toe te roepen.’ Ze is ervan overtuigd dat dieren eronder lijden en bovendien hardhandig tot seks worden gedwongen.

Daarin heeft ze ongetwijfeld gelijk.

Toch roepen de goedbedoelde initiatieven van Waalkens en Gold meer vragen op dan ze beantwoorden. Want als dierenporno strafbaar wordt gesteld op grond van het argument dat ‘het dier er aantoonbaar onder lijdt’, kan de volledige bio-industrie in één moeite door worden afgeschaft. Seksuele handelingen met dieren moeten verboden worden, akkoord, maar ondertussen worden biggetjes onverdoofd gecastreerd en leeft een kip op een stuk grond ter grootte van een penaltystip. Legaal.

Waalkens omzeilt de kwestie van het lijden van dieren door zich te beperken tot het argument dat seks met dieren pervers is en ‘gewoon in strijd met de heersende zeden’. Je kunt je afvragen over welke heersende zeden Waalkens het heeft – in ieder geval niet over de zeden van de producenten van dierenporno of van de klanten die de vele honderden dierenpornosites op internet bezoeken. Zo algemeen zijn die zeden dus kennelijk ook weer niet.

Dat is nog tot daaraantoe. Belangrijker is dat een beroep op de algemene zeden een zwakke grond biedt om bepaalde handelingen strafbaar te stellen. Dat er zoiets als ‘de heersende zeden’ bestaat, betekent niet dat die zeden per definitie juist zijn. Vijftig jaar geleden was homoseksualiteit nog strafbaar, omdat het als onzedelijk werd beschouwd. Een beroep op de heersende zeden is geen antwoord op de vraag waarom dierenporno moet worden afgeschaft – het is kortzichtig moralisme vermomd als een sluitende verklaring.

Toch is het argument niet verwonderlijk. Zou hij, net als zijn bevallige medestander Charisma Gold, het lijden van de dieren inzetten in zijn strijd voor verbod van dierenseks, dan zou hij consequent moeten zijn en de lijn doortrekken naar de bio-industrie. Maar Waalkens beseft dat hij zichzelf en de partij daarmee een hoop werk op de hals zou halen. Nu houdt hij het simpel. En waarschijnlijk met succes. Geen enkele serieuze partij zal immers tegen zijn wetsvoorstel stemmen. Niemand wil een tweede pnvd worden en te boek staan als een partij van perverselingen en seksuele devianten. Goed nieuws voor de dieren dus. Maar het kan nog beter.

DRIES MUUS

Verboden voor honden

Als de wind van culturele en maatschappelijke verandering van west naar oost waait, dan staat ons nog een behoorlijke dosis bedilzucht te wachten. Pas op voor de cafépoes.

LONDEN – Wie lang genoeg in Engeland verblijft, kan een bloemlezing van _health and safety-_maatregelen samenstellen. Deze zijn bedoeld om te komen tot een ongelukvrije wereld zonder gebroken benen, gapende wonden of knikkende knieën. De kwantitatieve benadering van het recht op geluk heeft de laatste weken weer voor curiosa gezorgd. Neem de lotgevallen van de elfjarige George Hall-Lambert uit Eastrington, Yorkshire. Deze werd op zijn eerste schooldag naar huis gestuurd, omdat hij lijdt aan een notenallergie. De schooldirectie wil eerst komen tot een risicoanalyse alvorens ze George’s recht op onderwijs kunnen effectueren.

Iets verder westwaarts keken twee hulpagenten in het stadje Wigan toe hoe de tienjarige Jordon Lyon probeerde zijn stiefzusje van de verdrinkingsdood te redden. Het duo wist zich geen raad met de situatie en belde het politiebureau. Omdat ze geen zwemlessen hadden genoten, moesten ze, voor hun eigen veiligheid, wachten op de echte bobby’s. Toen die eenmaal gearriveerd waren, bleken de kinderen verdronken.

Ten slotte was er de naaidoos in het Congleton War Memorial-ziekenhuis te Cheshire. De doos was populair bij wachtende patiënten, maar volgens de gezondheids- en veiligheidsdeskundige van het ziekenhuis vormden de breinaalden, spelden en rollen garen een gevaar voor de volksgezondheid ter plaatse.

Tot voor kort dacht ik hier met typisch Angelsaksische overgevoeligheid te maken te hebben. Onlangs ben ik aan het twijfelen gebracht door een bericht uit een zorginstelling in het midden van Nederland dat me ter ore kwam. Een verpleegster nam daar soms haar tekkel mee naar een geriatrische afdeling. Dat had twee voordelen: het beestje hoefde niet alleen thuis te blijven en voor de ouden van dagen was het een levendige vorm van afleiding. Maar de afdelingsbazin bleek niet gediend te zijn van het huisdier. Reden? Patiënten kunnen over het beestje struikelen.

Wanneer een dergelijke logica wijdverspreid raakt, valt te vrezen voor een oer-Nederlands fenomeen: de cafépoes. In Engeland heeft hij al moeten wijken en de honden van pubbezoekers zijn de volgende. Nu al zijn er Nederlanders die niet gediend zijn van de muizenvangers die op de tafels knorrend liggen te genieten van de knuffels en de gemorste koffie verkeerd. Volgens de smetvrezende vertegenwoordigers van de samenleving zijn poezen onhygiënisch – terwijl ze zich vaker wassen dan mensen – en er zijn vast Arbo-deskundigen die er een struikelgevaar in zien. In Amerikaanse en Engelse cafés is de aanwezigheid van poezen not done en het is niet ondenkbaar dat wanneer de geurvreters van Clean Air, Stivoro en het ministerie van Volksgezondheid hebben afgerekend met rokers, ze zich zullen richten op de huisdieren van de horeca. De killjoys moeten per slot van rekening toch iets te doen hebben.

PATRICK VAN IJZENDOORN

Experimentele multimiljonairs

Het nieuwste album van Radiohead is te downloaden van de website van de rockgroep. De koper bepaalt zelf hoeveel hij ervoor betaalt.

AMSTERDAM – Het is een bericht dat met een schijnbare nonchalance op de website van Radiohead werd gezet: ‘Hello everyone. Well, the new album is finished and it’s coming out in 10 days. We’ve called it In Rainbows_. Love from us all. Johnny.’_ Die Johnny is Radiohead-gitarist Johnny Greenwood en In Rainbows is het eerste album dat de band sinds Hail to the Thief uit 2003 uitbrengt. De release van een van de grootste bands van de afgelopen decennia is een complete verrassing. Want ook al werd veel nieuw materiaal gespeeld tijdens de tour in 2006, de band heeft geen platencontract: de verbintenis met emi is met Hail to the Thief afgelopen. Ook heeft de band er nooit eerder blijk van gegeven dat een nieuw album bijna was afgerond.

In eerste instantie is het album alleen beschikbaar via internet. De prijs staat niet vast: in een vakje op de website kan de koper zelf het bedrag invullen. Tien of nul Engelse ponden; het maakt niets uit. De actie past in de huidige tijd, want of de muziekindustrie het leuk vindt of niet, een aanzienlijk deel van de potentiële consumenten heeft besloten dat muziek een gratis goed is.

Voor een vaste prijs kan via internet ook een fysiek product worden besteld, namelijk het album, een bonus-cd met acht tracks en twee dikke plakken vinyl. Het pretpakket is voorzien van het kunstzinnige artwork waar de band bekend om staat.

Radiohead herbevestigt met deze actie zijn revolutionaire imago. Dat is ontstaan toen de band drie jaar na zijn million selling album OK Computer met het vrij ontoegankelijke Kid A kwam. Een plaat die vele fans in de wereld van experimentele muziek trok. Of de actie met In Rainbows een trend zal zetten, moet nog blijken. De band kan zich een mislukking permitteren: de leden van Radiohead zijn reeds multimiljonair.

Maar wellicht pakt de actie goed uit. Want al trok niemand de brille van zanger en gitarist Thom Yorke in twijfel, toch was Hail to the Thief uit 2003 niet echt verrassend. Nu zijn de ogen opnieuw op die ene Engelse band gericht. En dan hebben we nog geen noot muziek gehoord.

NORBERT PEK

Het Poolse front

In aanloop naar de verkiezingen aanstaande zondag zoekt de conservatieve premier Jaroslav Kaczynski de grenzen van de democratie op. De pers krijgt een muilkorf en politieke tegenstanders worden gechicaneerd.

WARSCHAU – De gebroeders Jaroslav en Lech Kaczynski proberen de Poolse media onder hun controle te brengen. Op hun voordracht is inmiddels de voormalige chef van de presidentiële kanselarij en persoonlijke vriend van staatshoofd Lech Kaczynski tot hoofdredacteur van de publieke tv-zender tvp benoemd. Hij verving een bekende en beroemde journalist, de schrijver en voormalige dissident Bronislav Wildstein. Uit protest zijn enkele redacteuren opgestapt.

Het kan de eeneiige tweeling geen bal schelen. Sinds hun verkiezingsoverwinning in 2005 laten ze zien geen hoge dunk van een vrije pers te hebben. Toen de Berlijnse Tageszeitung vorig jaar een persiflage over de Poolse president publiceerde, zei deze prompt een staatsbezoek bij kanselier Angela Merkel af. Op de website van de Poolse president werd de Duitse krant vergeleken met het naziblad Der Stürmer. Bovendien vroeg Polen om de arrestatie en uitlevering van de Duitse verslaggever die verantwoordelijk was voor de persiflage. Reden: belediging van een bevriend staatshoofd. Kaczynski was woedend dat Duitsland niet aan het verzoek wilde voldoen.

Broer Jaroslav ergerde zich onlangs aan de negatieve berichtgeving over zijn partij, Recht en Gerechtigheid, op de commerciële tv-zender Polsat. Hij vroeg een onderhoud bij de eigenaar aan. Direct daarna werd de Poolse sterjournalist Tomasz Lis ontslagen. De immens populaire journalist verklaarde daarop: ‘De Kaczynski’s zijn een bedreiging voor de democratie en de vrijheid van meningsuiting. Ze laten alleen nog een façade over.’ Nu is het gerenommeerde Gazeta Wyborcza aan de beurt. De Kaczynski’s menen dat Michnik en zijn blad te weinig hebben ondernomen tegen de voormalige communistische apparatsjiks. Een collaborateursblad dus, zo zeggen de broertjes. Het zijn allemaal praktijken uit de ‘Vierde Republiek’, zoals de broers hun antwoord op de omwentelingen van de jaren negentig noemen. In dit Nieuwe Tijdperk, zo is de gedachte, zal Polen worden gezuiverd van zijn Uklad, een corrupt systeem van postcommunisten, malafide zakenlieden en voormalig geheim agenten. Volgens de broertjes hebben die te veel macht vergaard bij de snelle privatisering van staatsbedrijven. Daarvoor in de plaats stellen de twee een sterk Pools patriottisme – Polen zal zich niet de les laten lezen door Rusland, Duitsland of Brussel.

Onderdeel van dit nieuwe tijdperk is ook het arresteren van honderden oppositieleden. Die werden de afgelopen weken voor verhoor op het politiebureau ‘uitgenodigd’. De timing is volgens regering en openbaar ministerie puur toevallig. De anticorruptiepolitie cba ging onlangs zelfs zover oud-minister van Binnenlandse Zaken Janusz Kaczmarek op te pakken op verdenking van het lekken van geheime informatie. Hij zou ex-premier Andrzej Lepper, een radicale boerenleider, gewaarschuwd hebben dat de cba hem smeergeld wilde geven. Kaczmarek werd wegens gebrek aan bewijs vrijgelaten.

Kort daarna beweerde het ministerie van Buitenlandse Zaken ‘geen tijd te hebben’ om de Europese instelling ovse toe te staan de aanstaande verkiezingen te observeren. De ovse vergeleek de opstelling van de Poolse regering met die van een land als Turkmenistan. Na zware kritiek en druk ging Polen alsnog overstag.

Het is nog onduidelijk wie de verkiezingen van deze week zal winnen in het grootste EU-land van het voormalige Oostblok. Maar het ziet er niet goed uit voor de broers. De belangrijkste oppositiepoliticus, de weinig charismatische Donald Tusk van het liberale burgerplatform PO, gaat aan kop.

ROB SAVELBERG

Een tribunaal met haast

Om op tijd klaar te zijn wil het Rwanda-tribunaal verdachten in andere landen laten berechten. Nederland doet graag mee, maar de wet staat het niet toe.

ARUSHA – Het Nederlandse openbaar ministerie mag de vervolging van verdachten van het internationale strafhof voor Rwanda niet overnemen. Daarom zal Michel Bagaragaza terug worden gestuurd naar Arusha, Tanzania, waar het Rwanda-tribunaal zetelt. Sinds augustus 2005 zit hij vast in Scheveningen. Hem wordt genocide en het aanzetten daartoe ten laste gelegd.

Het internationale strafhof in Arusha moet opschieten. Het mandaat van de VN-Veiligheidsraad voor het strafhof loopt af op 31 december 2010. Twee jaar daarvoor moeten alle zaken ‘in eerste aanleg’ behandeld zijn. Nog niet de helft van de dagvaardingen is afgerond. Achttien belangrijke verdachten zijn nog voortvluchtig. Eerder dit jaar zette het strafhof in een beleidsstuk uiteen hoe het zijn zakenlast op tijd denkt te kunnen afhandelen. Een belangrijke oplossing die in deze zogenoemde Completion Stragety wordt voorgesteld, is het uitleveren van verdachten aan derde landen. Exclusief Rwanda. Want volgens de aanklager van het tribunaal is de kans te klein dat verdachten daar een eerlijk proces krijgen.

Maar sinds het afschaffen van de doodstraf in Rwanda eerder dit jaar heeft Rwanda het enige harde, formele bezwaar voor uitlevering aan dat land weggenomen. Sindsdien heeft het jarenlange en diplomatieke en juridische offensief van Rwanda om het tribunaal op andere gedachten te brengen een bescheiden succes opgeleverd: vorige maand heeft de aanklager een verzoek ingediend om drie genocideverdachten uit te leveren aan Rwanda. De rechters moeten nog beslissen of die uitlevering ervan komt.

In reactie daarop zijn deze maand veertig Rwandese verdachten in de detentiefaciliteit in Arusha in hongerstaking gegaan. Onder verwijzing naar rapporten van Amnesty International en Human Rights Watch stellen ze dat de situatie niet is veranderd: een eerlijk proces zou niet mogelijk zijn in Rwanda.

Ondertussen zit Bagaragaza nog altijd in Scheveningen. Vorig jaar had Noorwegen zich bereid verklaard zijn berechting over te nemen. Het tribunaal zag dat niet zitten, omdat Noorwegen het misdrijf genocide niet kent. Er zat niet meer in dan een veroordeling voor ‘gewoon’ moord en het aanzetten daartoe. Daarna verklaarde de Nederlandse regering dat haar strafrecht wel geschikt is voor de berechting van Bagaragaza. Op 13 april van dit jaar ging het strafhof akkoord met de uitlevering aan Nederland. Zo niet de Nederlandse rechter. Die oordeelde enkele maanden later in een zaak van een andere genocideverdachte dat Nederland geen rechtsmacht heeft over het internationale misdrijf genocide, gepleegd in 1994 in Rwanda. Onder de vele juridische struikelblokken was de belangrijkste dat de Wet Internationale Misdrijven uit 2003 geen terugwerkende kracht heeft.

De Haagse rechters lieten wel weten daarover teleurgesteld te zijn. Nederland heeft volgens hen zelfs de grondwettelijke verplichting om bij te dragen aan de berechting van een misdrijf als genocide, maakt niet uit waar gepleegd. Of Nederland die bijdrage aan de internationale rechtsorde gaat leveren, hangt af van de Nederlandse wetgever. Die zal – voor het einde van 2008 – het OM alsnog moeten machtigen om zaken tegen verdachten van de Rwandese genocide in Nederland te vervolgen. Het is onzeker of veertig hongerstakende Rwandezen in Arusha en drie rechters in Den Haag dat voor elkaar krijgen.

JANNES BOLTEN