De Groene Live #26: Strijd om de ziel van Amerika. Kijk vanavond om 20.30 naar de live-uitzending. Meer informatie

Week 44

Deze week

BECKS RUK NAAR LINKS

Maandenlang deed in Berlijn een zo hardnekkig gerucht de ronde dat het zelfs een afkorting kreeg: BMW, ‘Beck muss weg’. Maar Beck blijft.

BERLIJN – Kurt Beck heeft afgelopen week in Hamburg de spd weer achter zich gekregen. Op een partijcongres steunde maar liefst 96 procent van de partijleden zijn leiderschap. Enkele hobbels lijken daarmee te zijn genomen. Zoals de ‘K-Frage’, de kandidaatstelling voor de verkiezingen van 2009. De Kanzlerkandidat zal Kurt Beck zijn.

Na de nipte afgang van Gerhard Schröder in 2005 vielen de sociaal-democraten in een diep dal. Met zijn hervormingsijver had Schröder zijn partij rijp gemaakt voor de globalisering, maar tevens de arbeiderswortels van de spd zwaar op de proef gesteld. Schröder kwam zelfs bekend te staan als ‘Genosse der Bosse’ (kameraad van de bazen) en bewees zijn partij een slechte dienst door als kanselier een lucratieve transfer naar het Russische Gazprom te arrangeren. Schröders hondstrouwe adjudant Franz Müntefering, een immer cigarillo’s paffende sociaal-democraat van de oude stempel, moest de scherven bijeen vegen en smeedde de coalitie met Merkels cdu/csu. Als beloning werd hij vice-kanselier.

Ondertussen begonnen Schröders arbeidsmarkthervormingen te werken, geholpen door de aantrekkende wereldconjunctuur. Eindelijk zakte de Duitse werkloosheid onder de 3,5 miljoen. Maar om de strijd tegen de vergrijzing aan te gaan en de gigantische staatsschuld af te lossen, trok Müntefering aan de noodrem en verhoogde de pensioenleeftijd naar 67 jaar.

Met zulke impopulaire maatregelen win je geen verkiezingen, dus nam Matthias Platzeck het stokje van ‘Münte’ over. Maar deze sympathieke deelstaatpremier van Brandenburg, een ex-ddr-dissident, bleek een lichtgewicht. Figuurlijk en letterlijk: hij viel zelfs eens flauw bij een toespraak.

Kurt Beck zag zijn kans schoon. De norse brombeer uit West-Duitsland, te provinciaals voor menige moderne spd’er, raadde al eens een werkloze man aan zijn baard te scheren (al weigert hij zelf zijn drie dagen oude stoppels te scheren) en provoceerde een conflict met Müntefering door een verhoging te eisen van de uitkeringen voor ouderen. Voor Münte was het een verkwanseling van Schröders hervormingsagenda, maar Beck won de strijd. Inmiddels is hij de sterke man van de spd.

Ondertussen heeft Beck Schröderianen als Frank-Walter Steinmeier (BuZa) en Peer Steinbrück (Financiën) in de partijtop opgenomen, zodat ze geen openlijke oppositie tegen hem voeren. De altijd lastige burgemeester van Berlijn, Klaus Wowereit, werd buitenspel gezet. Maar wat nu?

Beck weet dat hij zijn partij een sociaal profiel moet geven binnen de coalitie met Merkels cdu. Tegelijk moet de spd de strijd met Die Linke ter linkerzijde aangaan. De socialisten van Oskar Lafontaine voeren al geruime tijd succesvol campagne met de slogan: ‘Wir sind das Original’. Beck wil het tegendeel bewijzen door de gelijkenis te groot voor vergelijking te maken. Tegelijk moet hij acceptabel blijven voor de christen-democraten. Voorwaar geen geringe opgave.

ROB SAVELBERG

BAAS IN EIGEN BREIN

‘Red de paddo’ schalde het afgelopen zaterdagmiddag over de Dam. Een serieuze toestand voor ruime geesten.

AMSTERDAM – Zo’n vijfhonderd sympathisanten van de hallucinogene paddestoel waren bijeengekomen om te demonstreren tegen het aangekondigde paddoverbod. Ministers Klink en Hirsh Ballin willen ook verse paddo’s onder artikel één van de opiumwet brengen. Het lijkt erop dat de Tweede Kamer daarmee in zal stemmen.

Uit protest verzamelde het comité Red de paddo naar eigen zeggen al zo’n dertigduizend digitale steunbetuigingen. Ook organiseerde het de demonstratie van afgelopen weekeinde in het centrum van Amsterdam. Daar staken overal felgekleurde paddestoelen boven de menigte uit, waardoor een toevallige passant meende een psychedelisch bos te zijn binnengestapt. ‘Dus zo zien jullie de wereld’, zei hij tegen een man van middelbare leeftijd die voor de gelegenheid in een paars kabouterpak was gekomen. Geen tomaten maar champignons vlogen door de lucht. Op een afstandje zorgden drie agenten ervoor dat de boxen op het podium niet werden gebruikt om een tranceplaatje over het plein te laten schallen. Muziek was verboden, er mocht alleen worden gesproken.

Ruigoordgoeroe Simon Vinkenoog trapte af. Hij droeg een gedicht voor en wist het publiek ook zonder paddestoelen in andere sferen te brengen: ‘Wij die de wereld de wacht aanzeggen. Wij die altijd op andere dingen letten. Wij die leven en sterven bij het leven.’ De drugsexpert en ervaringsdeskundige Arno Adelaars vroeg daarna een minuut stilte voor alle mensen die zijn doodgereden door dronken automobilisten. Daarmee was de toon gezet: een verbod is hypocriet. Voor wie zelf geen ervaring met paddo’s heeft, gaf de raaskalpoëet Sieger M. Geertsema een geestverruimende performance. Opnieuw klaterden de dichtregels over de Dam.

Toch moest er ook nog worden beargumenteerd waarom de paddo’s moesten blijven, ondanks de toeristen die in de afgelopen maanden de dood vonden na het gebruik ervan. Die gevallen waren te betreuren, vonden ook de actievoerders, maar met alle paddorapporten in de hand werd de regering, speech na speech, gewaarschuwd: het paddogebruik zal in het illegale circuit belanden. Woorden als paternalisme, betutteling en christelijke vooroordelen waren daarbij niet van de lucht.

Eén argument steeg boven de praktische bezwaren uit: het recht om voor enkele uren een andere werkelijkheid te ervaren. Dat recht dreigt verloren te gaan. De tolerantie die het Nederlandse drugsbeleid zo lang kenmerkte, kalft in rap tempo af. Toch zal een verbod de drang van de demonstranten om te experimenteren niet onderdrukken. Deze psychonauten willen baas zijn in eigen brein.

Een enkeling voegde de daad bij het woord en nam de gelegenheid te baat om wat paddo’s te consumeren. Zo ook een meisje met een slap bosje dreadlocks en een flodderig jasje aan, dat het geheel met grote ogen bekeek. Het bleek haar niet te bevallen. ‘Het is een beetje koud, je kunt hier niet lekker gaan zitten en er is ook geen muziek. Ik had een beetje een feestje verwacht, maar dit is een serieuze boel. Ik eet paddo’s eigenlijk liever in de zomer, maar het lijkt erop dat ik daar niet meer op kan wachten.’

SARA KEE

POSTMODERN

De Britse Royal Mail staakt. Meer stakingen zullen volgen. Goed nieuws voor Oud Links.

LONDEN – Een Brits dagblad maakte onlangs gewag van de jongste kledingmode in Amsterdam: de oranje regenjassen van de Royal Mail. Tientallen Amsterdammers schijnen al in deze ‘postmoderne’ uitdossing rond te lopen. Het oranje van de postbodes was de afgelopen weken daarentegen geregeld afwezig in de straten van Groot-Brittannië. Twee stakingen – ‘The postman always strikes twice’ kopte The Financial Times – zorgden voor bergen ziekenhuisafspraken, liefdesbrieven en, het ergste van alles, rugbytickets in de magazijnen van de koninklijke post. De communicatievakbond heeft zich tegen de moderniseringsplannen gekeerd die volgens de halfgeprivatiseerde Royal Mail nodig zijn om te kunnen profiteren van de vermeende zegeningen van de vrije markt. Deze voornemens dreigen gepaard te gaan met het verlies van duizenden banen. Dat de architect van de bezuinigingen het afgelopen jaar 3,87 miljoen euro incasseerde, droeg bij aan het misnoegen.

De industrial action beperkt zich niet tot de brievenbus. Vorige maand staakte het personeel van Metronet, het bedrijf dat het grootste deel van de Londense metrolijnen beheert en deze zomer failliet ging. Voornaamste reden voor de staking was de angst voor ontslagen en onzekerheid omtrent de pensioenen. Een hoofdrol was weggelegd voor vakbondsleider Bob Crow, een erfgenaam van Arthur Scargill, bekend van diverse mijnwerkersstakingen uit het verleden. Door zijn militante houding ontpopte Crow, een epigoon van Lenin en aanhanger van de beruchte voetbalclub Millwall, zich tot boeman van de Londense forensen. Ook dreigen er stakingen bij de bbc, eveneens uit onvrede met de bezuinigingen.

De arbeidsonrust is het gevolg van enerzijds mislukte privatiseringen en anderzijds de economische dip, waarbij de implosie van de bank Northern Rock het voorlopig dieptepunt was. Analisten verwachten nog meer stakingen, bij sommige spoorwegbedrijven, maar vooral in de publieke sector, omdat daar de lonen langzamer stijgen dan in het bedrijfsleven. Voor premier Gordon Brown is dit slecht nieuws, aangezien bijna de helft van de Britten op de loonlijst van de overheid staat, alle quango’s meegerekend.

De herrijzenis van de vakbonden viel samen met de aankondiging van Tony Benn, de 82-jarige halfgod van het syndicalisme, dat hij graag zou willen terugkeren als volksvertegenwoordiger. In 2001 was Benn, wiens zoon Hilary thans minister van Milieu is, na een kamerlidmaatschap van 51 jaar met politiek pensioen gegaan. In het licht van het economische ontij, de tegenvallende opiniepeilingen en de wederopstanding van Oud Links heeft een weifelachtige Brown besloten toch maar af te zien van vervroegde verkiezingen. Sowieso was het de vraag of de stembiljetten bij de kiezers zouden zijn bezorgd.

PATRICK VAN IJZENDOORN

HARVARD AAN DE SPREE

Veel geld en een vernieuwde status moeten de Duitse universiteiten aan de wereldtop brengen.

BERLIJN – ‘Lang hebben we in de schaduw gestaan, waren we de “Schmuddeluni” van Berlijn, maar nu zijn onze prestaties eindelijk formeel erkend!’ Rector magnificus Dieter Lenzen van de Freie Universität (FU) jubelt deze week. De FU is een van de negen Duitse universiteiten die door de Bondsregering tot elite-universiteit zijn benoemd.

De ontwikkeling van de wetenschap staat de laatste tijd volop in de aandacht in Duitsland. ‘Deutsche Forschung: Zurück zur Weltspitze’ kopte Der Spiegel bescheiden. Nadat de Nobelprijs voor zowel scheikunde als natuurkunde dit jaar werd toegekend aan Duitse wetenschappers, is het nu de beurt aan de Duitse universiteiten om aansluiting met de wereldtop te krijgen.

Het is de Duitsers al jaren een doorn in het oog dat Duitsland geen eigen Harvard,Yale of Oxford heeft. Vandaar dus de maatregel van het ministerie van Wetenschap om negen universiteiten uit te kiezen en die dankzij deze ‘Elite-Status’ extra geld te geven. Gezamenlijk mogen deze negen de komende vijf jaar twee miljard euro verdelen. Per universiteit zijn één of meer gebieden geselecteerd die in het bijzonder de aandacht krijgen. Zo zal aan de Universiteit van Heidelberg het programma ‘Asien und Europa’ in de schijnwerpers staan en heeft de Universiteit Freiburg weten te overtuigen met haar programma ‘Windows for Research’. In Berlijn staan geesteswetenschappen, geschiedenis en taal- en literatuurwetenschappen centraal. Op de FU in Berlijn na is overigens geen enkele universiteit uit het voormalige Oost-Duitsland uitverkoren. De selectie is gebaseerd op (mogelijk toekomstige) wetenschappelijke resultaten. De rol en het niveau van de studenten speelt daarbij geen rol.

En juist daar zit het probleem. Onderwijs in Duitsland is – op universitair onderwijs na – een competentie van de deelstaten. De Bondsregering heeft geen enkele zeggenschap over de kwaliteit van het voorbereidend onderwijs. En zonder studenten die de aangeboden kennis kunnen omzetten of daarop kunnen voortbouwen, werpt het initiatief van de regering om steruniversiteiten aan te wijzen weinig vruchten af. De meeste studenten maken zich op dit moment meer zorgen over hun levensonderhoud dan over hun tentamens.

Toch wordt in Duitsland op hoog niveau wetenschap bedreven. Niet aan de universiteiten, maar aan specialistische instellingen als het Max Planck Instituut en het onderzoekscentrum Helmholtz. Het zal niemand verbazen dat de Duitse Nobelprijswinnaars Grünberg en Ertl juist bij deze instellingen kind aan huis zijn. Het ligt voor de hand, zo luidt de meest gangbare kritiek, om het topwetenschappelijk onderzoek bij deze instellingen te laten en bij de negen geselecteerde universiteiten de nadruk te leggen op de verbetering van de positie en het niveau van de studenten.

Vooralsnog is er slechts euforie bij de winnaars en dus werd er feest gevierd. De rector van de Technische Universiteit van Aken deelde appeltaart uit en in Heidelberg droeg de rector magnificus de gehele dag zijn knalrode universiteitsdas. Ingetogen feestvieren, zoals dat bij de elite past.

STEPHAN SWINKELS