Week 45

Deze Week

ONDERTUSSEN BIJ PCM

Sinds De Groene Amsterdammer voor het laatst berichtte over de perikelen bij pcm (De Groene Amsterdammer, 6 juni), is dat concern verder in moeilijkheden geraakt. Een uittocht lijkt aanstaande.

AMSTERDAM – pcm is in zwaar weer. De advertentieopbrengst stijgt licht, maar de groei van de belangrijke personeelsadvertenties stagneert. De opbrengst blijft achter bij de prognoses. De betaalde oplages dalen. De kosten stijgen. Veel schaalvoordelen van het grote concern vervallen, nu veel titels, NRC Handelsblad bijvoorbeeld, in aparte bv’s worden ondergebracht. Het resultaat staat dus onder druk (in 2006 bedroeg het nettoverlies 32 miljoen) en de afhandeling van de ‘financial engineering’ van Apax drukt sterk op het eigen vermogen (dat al negatief was). Verder worden er veel contracten in het management afgekocht, wat weer leidt tot het aantrekken van (dure) interims. Ten slotte is het concern nog niet verlost van claims van enkele tientallen miljoenen van Marcel Boekhoorn namens De Pers, voor het te elfder ure staken van de samenwerking, en van Spyker, vanwege het veroorzaken van een koersval door berichtgeving over een faillissementsaanvraag in het AD. Alle bezittingen van pcm, ook de uitgeefrechten en de merknamen, zijn in onderpand gegeven aan de huisfinancier, Rabobank.

Bij pcm zullen daarom in 2008 mogelijk enkele tientallen, misschien honderden banen vervallen, ook bij de redacties. De directie van de Volkskrant is al verteld dat er volgend jaar fors bezuinigd moet worden. Daar wordt nu aan gerekend. Vorige maand betoogde de raad van bestuur van pcm voor de Ondernemingskamer nog dat het goed gaat bij pcm, vandaar dat de doorrekening laat begonnen is.

De Centrale Ondernemingsraad (cor) is nog altijd vleugellam. De bestuurders hebben het vertegenwoordigend overleg steevast te laat of niet geïnformeerd over zaken waarvoor statutair wel advies of instemming nodig was. Over ingewikkelde zaken, zoals de overname door Apax, moest op stel op sprong worden besloten onder de dreiging van faillissement of massaontslag. Onder voorzitterschap van Wim Dubbeling is de cor min of meer klakkeloos overal mee akkoord gegaan, ook met de verkoop aan Apax. Dat is geculmineerd in een interne strijd, waarbij Dubbeling het loodje legde. De cor likt nog haar wonden. De cor heeft geen vertegenwoordiger in de raad van commissarissen en heeft ook nog niets kunnen adviseren inzake het ontstaan van aparte titel-bv’s.

Sommige prominente figuren lijken de ontslagronde niet te willen afwachten. Pieter Broertjes, bijvoorbeeld, hoofdredacteur van de Volkskrant, zou klaar staan om de nieuwe voorzitter van de Nederlandse Publieke Omroep te worden, als opvolger van Harm Bruins Slot, die in 2008 vertrekt. Broertjes ontkent dat overigens. De nieuwe hoofdredacteur van de Volkskrant zou dan Arie Elshout worden. Elshout werd eerder genoemd als nieuwe hoofdredacteur van Trouw.

De redactie van de Volkskrant maakt zich ondertussen grote zorgen over de koers van de krant na Broertjes’ vertrek. NRC Handelsblad lijkt zich juist van alle niet-journalistieke kwesties verre te houden; de hoofdredactie wil graag buiten de verwikkelingen blijven. Mogelijk krijgt ze Bert Groenewegen als statutair directeur van de bv nrc op haar dak.

Groenewegen, nu ceo én cfo bij pcm, heeft de afgelopen jaren het gros van zijn financiële medewerkers vervangen door vertrouwelingen. Onder Groenewegens verantwoordelijkheid is – zonder openbare aanbesteding – de boekhoudsoftware vervangen door het bedrijf waar hij eerder cfo was, Exact. Omdat hij de posities van ceo en cfo combineert, kan Groenewegen in deze zaken controle uitoefenen over zichzelf; de huidige en de vorige ad interim-voorzitters van de raad van commissarissen van pcm zijn ook commissaris bij Exact. Het is niet bekend of Groenewegen bij zijn overgang naar pcm afstand heeft gedaan van zijn Exact-aandelen.

In een geding voor de Ondernemingskamer op 4 oktober beschuldigden de nvj en de bonden de pcm-bestuurders in nauw verholen termen van wanbeleid en fraude. Daarbij werd gesuggereerd dat de waarde van pcm kunstmatig werd opgepompt om de riante exit van Apax mogelijk te maken. Het is niet ondenkbaar dat dit scenario al vooraf is beklonken. De uitspraak van de Ondernemingskamer laat op zich wachten.

KOEN KLEIJN

Zie ook het Dossier pcm op www.groene.nl

Het kind en de ambassadrice

Maandag werd de winnaar van de AKO Literatuurpijs bekendgemaakt. Het was niet de enige spanningsboog van de avond.

APELDOORN – Opeens is hij er. Terwijl de organisatie nog druk bezig is met het testen van geluid en kunstlicht komt A.F.Th. van der Heijden, met entourage, de balzaal van Paleis Het Loo binnenwandelen. Tot dan toe was de schrijver de variabele factor in de organisatie rond de uitreiking van de AKO Literatuurprijs. Komt hij wel? Wil hij in de uitzending? Wat als hij wint? Wat als Grunberg wint? Misschien nog wel spannender dan wie maandagavond de prijs wint, is het conflict tussen Arnon Grunberg en A.F.Th. Nadat de eerste, genomineerd voor Tirza, A.F.Th. had bestempeld als ‘een typografische vergissing’, was er een polemiek opgelaaid. Dankbaar stelden de media zich beschikbaar als podium en de afgelopen weken vuurden beide schrijvers hun pijlen op elkaar af. Toen Grunberg vorige week in een open brief de zoon van A.F.Th. aansprak, was voor de laatste echter de maat vol. Hij wilde niet in één ruimte met Grunberg verkeren. De ako-organisatie moest een aparte ruimte voor hem regelen.

Hoe dan ook, hij is er, goedgemutst. Zenuwachtig? ‘Ach. Waarom zou ik?’ Lachend verdwijnt hij naar de oude werkkamer van prins Bernhard, voor deze avond aangewezen als Grunberg-vrije zone.

Er is nog een spanningsboog. Voorafgaand aan de prijsuitreiking, tijdens een diner, wordt bekend dat Rita Verdonk een van de bekende Nederlanders zal zijn die in de uitzending van Pauw & Witteman een genomineerde promoten. Het valt de schrijvers rauw op hun dak. Het idee dat de rechtse politica zijn boek aanprijst noemt Willem G. van Maanen, genomineerd voor Heb lief en zie niet om, ‘hoogst onsmakelijk’. Joost Zwagerman, genomineerd voor zijn essaybundel Transito, zegt dat hij de uitzending zal verlaten als blijkt dat Verdonk zijn ‘ambassadrice’ is. ‘Ik heb een boek geschreven over de rebel, de outlaw. Je wilt dan toch niet dat Rita “Trots op Nederland” Verdonk dat annexeert voor achthonderdduizend kijkers? Ik wil Fréderique Spigt. Rock-’n-roll. Dat hoort bij mijn boek.’ Zwagerman wordt op zijn wenken bediend. In de uitzending zingt Spigt een speciaal voor hem geschreven lied: ‘Er is er maar één die zo schrijven kan/ Zwagerman.’

Verdonk, zo blijkt, prijst A.F.Th.’s Het schervengericht aan. De oud-bewindsvrouwe had zich nu onsterfelijk kunnen maken door ook een liedje te zingen (‘Het boek blijft boeien, van kaft tot kaft/ Afth.’), maar in plaats daarvan roemt ze de manier waarop de schrijver het sfeerbeeld van een gevangenis in de jaren zeventig neerzet; zelf was ze ooit gevangenisdirecteur. A.F.Th. kijkt ietwat bevreemd bij Verdonks aanwezigheid als zijn ambassadrice, maar neemt haar complimenten niettemin vriendelijk in ontvangst.

Het dénouement van de avond voltrekt zich binnen enkele ogenblikken. Juryvoorzitter Gerlach Cerfontaine maakt bekend dat Het schervengericht wint; met zijn pleegkind op zijn arm schudt Grunberg zijn antagonist netjes de hand (om daarna als een speer het paleis weer te verlaten) en A.F.Th. zoent Verdonk op beide wangen.

Voor A.F.Th. is daarmee de strijdbijl begraven. ‘Met dat kind op de arm dacht ik: Grunberg snapt iets van de weerloosheid van een kind. Het kan nu tot een gesprek komen. Nu kunnen we het weer over literatuur hebben.’

JOOST DE VRIES

Iedereen tegen Hillary

In Michigan kunnen Democraten bij de voorverkiezingen slechts kiezen voor Hillary Clinton. De rest van de kandidaten doet niet mee.

NEW YORK – Het duurt nog precies een jaar voordat Amerika naar de stembus gaat, maar over drie maanden staat al vast welke Democraat het op 8 november 2008 opneemt tegen welke Republikein. Dat is vroeger dan ooit. De nu al intensieve campagne voor de voorverkiezingen zal na ‘Mega Super Tuesday’ op 5 februari moeiteloos overgaan in een schier eindeloze en kostbare presidentscampagne. En daar is niet iedereen even gelukkig mee.

Terwijl de publieke campagnes zich inmiddels toespitsen op een strijd van iedereen – Republikeinen én Democraten – tegen Hillary Clinton, binden de kandidaten achter de schermen de strijd aan met het hopeloos gecompliceerde en steeds gecompliceerder wordende Amerikaanse kiesstelsel.

Sinds jaar en dag vinden de eerste voorverkiezingen plaats in Iowa en het nietige New Hampshire, maar als het aan de politieke leiding van enkele grotere staten ligt, komt daar volgend jaar verandering in. Staten als Michigan, Florida en Californië vinden de onevenredig grote invloed van Iowa en New Hampshire op de uiteindelijke kandidaatstelling niet langer acceptabel. Want wie in New Hampshire wint, neemt het momentum en de positieve aandacht mee naar de andere staten, wat daar weer versterkend werkt.

Neem 2004. Toen ging maandenlang de Democratische kandidaat Howard Dean voorop in alle landelijke peilingen, maar in New Hampshire maakte hij geen schijn van kans tegen senator John Kerry, die uiteindelijk de Democratische kandidatuur won.

De grotere staten willen meer invloed en hebben hun voorverkiezingen nu vervroegd. Michigan was daarin het extreemst: al op 15 januari zal in deze staat door zowel Democraten als Republikeinen gestemd worden. Maar Democraten hebben in Michigan niet veel te kiezen. Vijf van de zeven Democratische kandidaten hebben zich uit protest in deze staat van de kieslijst laten halen. In Michigan kan nu alleen gestemd worden op Hillary Clinton en de kansloze outsider Chris Dodd. Democraten en Republikeinen zullen bovendien in het geheel geen campagne voeren in Michigan. Ook aan de belangrijke staat Florida, waar op 29 januari gestemd wordt, zal het reizend kandidatencircus uit protest tegen de vervroegde verkiezingen voorbijgaan.

Dat Hillary Clinton wél verkiesbaar is in Michigan en de rest van de kandidaten niet, is een pesterijtje van vooral Barack Obama en John Edwards. Zij willen niet dat de staat, die waarschijnlijk toch wel door Clinton gewonnen wordt, een glansrijke zege wordt die tot een domino-effect leidt, zoals destijds met Kerry vanuit New Hampshire. Zonder competitie kan niemand de onherroepelijke zege van Clinton in Michigan echt serieus nemen – waarmee de staat zichzelf alsnog in de voet schiet en voor de uiteindelijke kandidaatstelling nu helemaal geen rol meer speelt.

Iowa en New Hampshire zijn kleine overzichtelijke staten, waar de meeste kandidaten de afgelopen jaren volop geïnvesteerd hebben in een goed geolied campagnebedrijf. Op een verplaatsing van het circus naar Michigan zit niemand te wachten. ‘In deze vroege staten spelen issues een belangrijkere rol dan geld, roem en advertenties’, voegde een medewerker van John Edwards daar enigszins vals aan toe. ‘Kiezers willen en verdienen een kandidaat die echte mensen vertegenwoordigt, en niet de belangen van grote bedrijven’, sneerde hij richting Hillary Clinton.

Inmiddels is de voorverkiezing in Iowa – een zogeheten ‘caucus’ – vervroegd naar 3 januari en in New Hampshire wordt overwogen om Michigan alsnog af te troeven en al op 8 januari met primaries te komen.

PETER VERMAAS

Guerrilla-graffiti

Banksy, de Londense graffitikunstenaar, was hard op weg salonfähig te worden bij de culturele elite. Eén wijk verzet zich.

LONDEN – Tower Hamlets heeft genoeg van Banksy. Politici in deze Londense achterbuurt hebben de subversieve muurtekenaar tot persona non grata gepromoveerd. Wat hen betreft is Banksy alleen nog welkom in de Tower of Londen, op voorwaarde dat deze ooit in volle glorie wordt hersteld. Dat besluit viel in dezelfde week als waarin tekeningen van Banksy voor tonnen werden geveild bij Bonham’s in de chique wijk Knightsbridge. Buiten Tower Hamlets is de Gauguin van de graffiti immers hot. Actrice Angelina Jolie legde 200.000 pond neer voor een Banksy, Blur liet hem de hoes van de elpee Think Tank ontwerpen en op eBay is een handeltje in Banksy-brandalism ontstaan.

Terwijl zijn kunst alomtegenwoordig is, leidt de schepper een spookachtig bestaan, al zijn er onlangs schimmige beelden van een spuitende Banksy in omloop geraakt. Hij blijft liever anoniem, te meer daar de politie hem graag zou willen spreken. Niet alleen omdat graffiti illegaal is, maar ook omdat bobby’s, al dan niet kussend, een geliefd onderwerp van zijn spot vormen. Een ander terugkerend motief in Banksy’s oeuvre is de rat, refererend aan het gegeven dat een Londenaar nooit verder dan vier meter van zo’n knaagdier verwijderd is. Een typische ‘Banksy’ is een basketballende rat onder een betuttelend ‘No Ball Games’-bordje. In zijn geboorteplaats Bristol hebben zijn murals zo onderhand de status van beschermd stadsgezicht gekregen, nadat uit een onderzoek was gebleken dat 97 procent van de inwoners waardering toonde voor deze uiting van moderne kunst. Eenzelfde status geniet de kunstenaar in de trendy wijk Shoreditch, zijn achtertuin in Londen.

Iets verderop echter weigert het door Labour bestuurde Tower Hamlets onderscheid te maken tussen hoge en lage graffitikunst. De op vier na armste gemeente van het Verenigd Koninkrijk kampt met Bengaalse jeugdbendes, zwerfvuil en bibliotheken vol met jihadistische lectuur, maar als het aan milieuwethouder Abdal Ullah ligt, begint het plaatselijke beschavingsproces met een nietsontziende hardwaterspuit. ‘Graffiti verpest het milieu, maakt de buurten minder veilig en kost duizenden ponden aan schoonmaakkosten – geld dat beter kan worden besteed aan waardevolle lokale diensten.’ Of aan de 27 gemeenteambtenaren die elk meer dan een ton per jaar verdienen. Sowieso is Tower Hamlets en kunst een moeizame combinatie. In 1994 won Rachel Whiteread de Turnerprijs door een sloopwoning in Tower Hamlets vol te gieten met beton om vervolgens het karkas te verwijderen. De gemeente liet een bulldozer aanrukken.

Banksy heeft op zijn ballingschap gereageerd door een grote muurbloem te laten opbloeien uit twee doorgetrokken gele parkeerstrepen. Op de plek waar de lijnen hun nieuwe route vervolgen, heeft hij een paar decimeter van de originele strepen weggeveegd. Onder de zonnebloem zit een man met een kwast. De muurtekening is veilig omdat de eigenaar van de muur, een East End Working Man’s Club, de schoonheid ervan heeft ingezien. Een strijdlustige Ullah – hij heeft steun van de pressiegroep Keep Britain Tidy – heeft aangekondigd dat de parkeerlijnen in hun oorspronkelijke staat worden hersteld. Vanwege de verkeersveiligheid natuurlijk.

PATRICK VAN IJZENDOORN

Medium angel 20of 20old 20street
Medium banksytv kleiner
Medium chainsaw
Medium near 20old 20street
Medium smithfields