Week 48

Deze week

BERICHT UIT HET FIETSENHOK

De publicaties door Geenstijl.nl over de Nijmeegse wethouder Depla zetten de reguliere journalistiek voor het blok. ‘Ik heb me deze week geschaamd voor mijn beroepsgroep.’

NIJMEGEN – Op woensdag 21 november publiceert de website Geenstijl.nl om 16.49 uur een artikel onder de kop: pvda-wethouder oraal bevredigd in fietsenhok. De Nijmeegse bestuurder Paul Depla zou volgens de auteur – pseudoniem De Chileen – seks hebben gehad met een vvd-raadslid, in de fietsenstalling van het stadhuis onder een registrerende beveiligingscamera. Met de berichtgeving – geen slag om de arm, geen vermelding van bronnen – sticht Geenstijl verwarring in journalistiek Nederland. Daar is men op uit. Men is niet bang voor rechtszaken. Integendeel. Aanklachten wegens smaad en laster worden als trofeeën gepresenteerd.

Eric Raven, nieuwsmanager van het anp: ‘Het is geen betrouwbare bron. Het privé-leven van een politicus is niet zo interessant. Maar als regionale media het oppakken, kun je niet achterblijven. Moeten wij dan wachten tot het wel nieuws is? Dan komt alles opeens uit de lucht vallen.’ Uiteindelijk publiceert anp een stuk waarin de Nijmeegse pvda-voorzitter bevestigt dat er geruchten circuleren en de gemeentewoordvoerder zegt dat er een intern onderzoek is geweest. Uit dat laatste is geconcludeerd dat het om een ‘privé-kwestie’ gaat, aldus het anp. De Gelderlander plaatst een kort verhaal op de voorpagina over een ‘amoureus avontuur’ van de wethouder met een gemeenteraadslid, vastgelegd door een camera. Rob Jaspers (De Gelderlander): ‘Ons verhaal is geschreven op basis van wat we zelf hadden achterhaald. Geenstijl kan nooit een bron zijn. En dat is bij anderen wel gebeurd. Ik heb me deze week geschaamd voor mijn beroepsgroep. Heel veel mensen op het stadhuis hebben elkaar de afgelopen weken zitten napraten. Maar in feite is er slechts één oerbron onder de geruchten.’ Een dag later bericht Man bijt hond over de wethouder. Geenstijl.nl en De Telegraaf (deels eigenaar van de eerste) spelen haasje-over met vervolgverhalen.

Mark Deuze, communicatiewetenschapper aan de universiteiten van Indiana (VS) en Leiden: ‘De geest is uit de fles: geen privacy. Mensen die politicus willen worden, moeten zich afvragen of ze dat erbij willen hebben.’ Gevoelige informatie komt via nieuwe media vaker naar buiten, waardoor journalisten zich genoodzaakt voelen dit sneller over te nemen, soms nog voordat het bij de bron kan worden gecontroleerd. Deuze: ‘Het is een verwarrende omgeving, waarin de spelregels onderhandelbaar zijn geworden.’

De internetpublicaties zetten de reguliere journalistiek onder druk. NRC Handelsblad publiceerde vorige week niet over de affaire. Volgens adjunct-hoofdredacteur Marcella Breedeveld was het nieuwsfeit veel te klein. Maar ook zij erkent dat het internet een nieuwe werkelijkheid meebrengt. Terwijl ze volgens stevige journalistieke mores de krant maakt, ziet ze vanuit een ooghoek dat op de _NRC-_website artikelen met seks in de kop het meest gelezen worden. ‘Je vraagt je soms af wie er allemaal achter die computer zitten.’

Frank van Zijl (de Volkskrant), vorige week donderdag: ‘We houden ons verre van dit soort ranzige berichtgeving, zonder enig respect voor de privacy. Daarom heeft het anp-bericht me ook verbaasd. Wij doen er pas iets mee als het politiek speelt. Het internet is een drassig moeras dat ons terugwerpt op de eigen morele standaard.’ Drie uur later publiceerde de krant het eerste artikel op de website: een Nijmeegs vvd-raadslid breekt met haar fractie, onder andere vanwege de commotie in de media die haar in verband brengt met wethouder Depla. Voor Depla was het op dat moment nog steeds een privé-kwestie. De Volkskrant plaatste niettemin een foto van hem bij het stuk.

RUUD LINSSEN

CLINTON EN GIULIANI OP VERLIES

Als de voorverkiezingen in Iowa en New Hampshire inderdaad cruciaal zijn, dan hebben Hillary Clinton en Rudy Giuliani een probleem.

NEW YORK – Om hun bevoorrechte positie in de Amerikaanse politiek te behouden, vervroegden Republikeinen en Democraten in Iowa en New Hampshire hun voorverkiezingen. Al op 3 januari besluit Iowa over de kandidatuur en op 8 januari stemt New Hampshire. Daarmee troeven de twee kleine staten grotere staten als Michigan en Florida af.

Als de invloed van Iowa en New Hampshire zo groot is als de grote staten suggereren, hangt de nationale koplopers Rudy Giuliani en Hillary Clinton zwaar weer boven het hoofd. Bij de Republikeinen staat in beide staten de mormoon Mitt Romney in de peilingen ruim voor op Giuliani. En bij de Democraten gaat Clinton weliswaar nog probleemloos aan de leiding in New Hampshire, maar volgens de laatste peiling van The Washington Post is ze in Iowa inmiddels voorbijgestreefd door angry young man Barack Obama.

Nadat in 2004 bij de Democraten Howard Dean maandenlang aan de leiding ging in de peilingen en net als Clinton verreweg de meeste campagnegelden had binnengehaald, sleepte John Kerry Iowa en New Hamsphire en zo de uiteindelijke kandidatuur in de wacht. Kiezers die aanvankelijk twijfelden of Kerry wel een goede tegenpartij voor Bush zou zijn, durfden na het statement van Iowa en New Hampshire toch de slungelige Kerry te nomineren. Om dit domino-effect te voorkomen, zal Hillary Clinton deze weken nog vaak in Iowa en New Hampshire gezien worden.

PETER VERMAAS

WAAR MOET DE ZONNEBLOEM?

Op het congres van de Grünen wordt besproken hoe het partijlogo eruit moet komen te zien. Maar er staat meer op het spel.

BERLIJN – ‘Ich bin glücklich das ich nicht nach den Parteitag in Nürnberg gehen darf. Die Leute dort reden mal und reden mal, und beschließen ganz nichts!’ aldus een correspondent van de ard op de vraag of hij het partijcongres van de Grünen zou bezoeken. Hij voegde eraan toe dat de bezoeker beter het leeuwendeel van de bijeenkomst kon overslaan om de stad Neurenberg te bewonderen. ‘Wirklich sehr schön!’ Zou er dan niets spannends gebeuren op het 27ste Grünen-congres? Jawel, er wordt gestemd over een nieuw logo.

Jong, actief en verfrissend. Tot niet zo lang geleden hét imago van de Grünen. Onder leiding van Joschka Fischer werd de partij door de spd zelfs capabel genoeg geacht als regeringspartner. Maar die tijd is voorbij; het rommelt bij de Grünen. En niet zo’n klein beetje ook. Uit de peilingen blijkt dat de kiezer z’n heil elders zoekt. Stereotiepe Grünen-kiezers als jonge academici, vrouwen en moderne gezinnen zouden hun stem eerder toevertrouwen aan Die Linke, de spd en zelfs aan de cdu. Die laatste nu Merkel zich als grote ‘Klimatschutzerin’ heeft gepositioneerd.

De partij voert onopvallend oppositie en heeft het machtsvacuüm na het vertrek van Fischer niet kunnen vullen. Het feit dat de partij op dit moment twee voorzitters en twee fractievoorzitters heeft, zegt genoeg. Tijdens een recente peiling koos 25 procent van de ondervraagden Joschka Fischer (opnieuw) als partijleider. Een veeg teken, aangezien de man zich al jaren geleden heeft teruggetrokken uit de politieke arena en zich binnen de partij zelfs niet meer laat zien.

Ook over de te varen koers bestaat onenigheid. Opschuiven naar links? Het de spd en Die Linke lastig maken, zoals copartijvoorzitter Roth en vice-fractievoorzitter Trittin voorstaan? Of positie kiezen in het nieuwe midden, waar ook de cdu en de fpd zich ophouden, zoals copartijleider Bütikofer en cofractiechef Kuhn graag zouden zien? Of de middenweg bewandelen van cofractievoorzitter Künast, die iedereen te vriend wil houden en dus van alle stromingen wat wil?

Eén agendapunt van de partijdag in Neurenberg geeft de huidige impasse binnen de partij pas goed weer: het nieuwe partijlogo. De achterban kon kiezen uit drie ontwerpen. Alle drie bestaan ze uit een groen oppervlak met daarop een grote zonnebloem. Op alle ontwerpen, van de hand van M&C Saatchi, het gerenommeerde en peperdure reclamebureau, staat te lezen: ‘Bündnis 90/Die Grünen’. Het enige echte onderscheid zit ’m in de plaats van de zonnebloem. De discussie over het logo is zonder meer illustratief voor de stand van zaken binnen de partij. In plaats van zich te bekommeren over de positie van de zonnebloem – links, rechts of in het midden – zou men zich af moeten vragen waar die bloem voor staat en of het nog steeds het juiste symbool is. De partij moet terug naar de basis. De tijden van weleer, toen de Groenen goed waren en het establishment de tegenstander, zijn niet meer. Tegenwoordig is iedereen groen.

Uiteindelijk brengt een logocommissie, bestaande uit maar liefst tien leden, de ontwerpen in stemming. Die verloopt niet vlekkeloos. Uit het handopsteken blijkt geen duidelijke meerderheid voor één ontwerp. Een schriftelijke stemming moet uitkomst bieden. Met een kleine meerderheid wordt gekozen voor het logo dat, aldus de logojury, het sterkst de continuïteit van het huidige logo symboliseert. De Grünen en hun zonnebloem blijven veilig in het midden.

STEPHAN SWINKELS

STAATSVEILIGHEID?

Nu voor de zoveelste keer een ministerie gevoelige gegevens kwijt heeft gemaakt, verlangen de Britten terug naar de tijd dat het ambtelijk apparaat nog een stoffig bastion van bolhoeden was.

LONDEN – Een gevoel van timing kan de Britse minister van Financiën Alistair Darling niet worden ontzegd. Op de dag nadat bekend werd dat zijn ministerie twee cd-roms met persoonsgegevens van een kleine tien miljoen Britse gezinnen was kwijtgeraakt, reikte hij een prijs uit voor ‘Verantwoordelijk Kapitalisme’, in de categorie ‘Inspiratie en Erkenning van Wetenschap en Technologie’. Verantwoordelijk kan het optreden van zijn ministerie niet worden genoemd. De cd-roms zouden door tnt worden bezorgd aan het National Audit Office (nao), het equivalent van de Algemene Rekenkamer, maar het Nederlandse koeriersbedrijf slaagde erin ze kwijt te maken. Aangezien ze waren verstuurd als de eerste de beste kerstkaart, zonder aan te tekenen of te registreren, is het nu zoeken naar een speld in een hooiberg. De Britse media, dol op worstcasescenario’s, speculeren volop over wie de bank- en sofi-nummers en adresgegevens nu in bezit heeft. Zwendelaars? Pedo’s? Terroristen?

Interessant zijn echter vooral de politieke achtergronden. In de beste politieke spintraditie werd de schuld gelegd bij een 23-jarige klungel, wiens naam geheim is gehouden maar salaris niet (17.300 euro), werkzaam op de afdeling Kinderbijslag. Deze zou in strijd met de procedures hebben gehandeld. Al snel werd duidelijk dat het anders lag. Het nao bracht een mailcorrespondentie naar buiten waaruit bleek dat het ministerie van Financiën was verzocht om alleen namen op te sturen en niet alle achterliggende gegevens. Aan dit verzoek zou vanwege de kosten, vijfduizend pond, niet worden voldaan. Het enthousiasme waarmee het nao de schadelijke informatie naar buiten bracht, is mogelijk een wraakoefening van zijn baas John Bourn. Deze controleur van de overheidsfinanciën werd een maand geleden door premier Gordon Brown de wacht aangezegd, nadat hij een declaratie voor reis- en lunchkosten ter waarde van respectievelijk 365.000 en 27.000 pond had ingediend.

Ook het excuus dat het ging om een eenmalige blunder werd al gauw van tafel geveegd. Was het Britse ambtenarenapparaat in de tijd van de bolhoeden nog een bolwerk van degelijkheid en betrouwbaarheid, de laatste tijd is het synoniem komen te staan met wanorde, of het nu gaat om het uitkeren van landbouwsubsidies, het automatiseren van de gezondheidszorg of het bewaken van de openbare orde. Tijdens zijn avontuur op Binnenlandse Zaken noemde John Reid zijn ministerie zelfs ‘unfit for purpose’. Het ministerie van Financiën, op zijn beurt, ontvangt al jaren waarschuwingen vanwege het onzorgvuldig omgaan met persoonsgegevens. Een jaar geleden bezorgde tnt een pakketje van de rijksbelastingen met duizenden cheques en vertrouwelijke data bij een vrouw in Belfast. Vooral het gecompliceerde belastingteruggavesysteem van Brown heeft gezorgd voor veel verlies van belastinggeld en persoonsgegevens.

Dit systeem is symbool komen te staan voor de drang om de maatschappij vanuit Westminster tot in de details te regelen. Ministers ontvangen soms aanwijzingen van Brown over beleidsdetails waar Tony Blair zich verre van hield. Waarschijnlijk had Brown die zoekgeraakte cd-roms het liefst persoonlijk willen bezorgen. Deze mate van controleerzucht van logge overheidsorganen vormt een risico wanneer het gepaard gaat met incompetentie. Met enige vrees kijken de Britten nu uit naar de invoering van de supertechnologische, biometrische identiteitskaart, waarop alle denkbare gegevens over de eigenaar komen te staan, van sofi-nummer tot schoenmaat. Het is bedoeld om de veiligheid van de burger te vergroten, maar afgaande op de werkwijze van de ministeries zal de enige die zich echt veilig kan wanen, de illegale immigrant zijn.

PATRICK VAN IJZENDOORN

DE GOUDEN ZWEEP

Het Cairo Filmfestival, dat deze week voor de 31ste keer losbarst, is volwassen geworden. En het heeft een broertje gekregen: het Martelfilm Festival.

CAÏRO – De tijden van aftandse bioscoopzalen vol mannen die wachten op de blootscène in een obscure geïmporteerde Griekse productie zijn nog niet zo lang voorbij. Het Cairo Filmfestival was traditioneel het enige moment om naakt te ontwaren in de bioscopen van de Egyptische hoofdstad. Inmiddels hebben satelliettelevisie en internet een einde gemaakt aan het blootmonopolie en is het Filmfestival een nieuwe weg ingeslagen.

Het nieuwe gezicht van het Filmfestival is symbolisch voor het nieuwe Egypte, dat zich economisch razendsnel ontwikkelt. Om investeringen te blijven aantrekken werkt Egypte hard aan een nieuw, schoon, imago. Moderne affiches, een strakke internetsite en op (faraonische) Oscars lijkende prijzen moeten deze boodschap mede overbrengen.

Maar sommige dingen zijn niet op te lossen met een flitsende pr-campagne. Zoals de politieke oppressie in Egypte, die in een bitter gevecht is verwikkeld met de moderne massamedia. Het regime worstelt met de invloed en ongrijpbaarheid van de moderne media en kan die, ondanks serieuze pogingen, soms nauwelijks nog het hoofd bieden.

Dat bewezen enkele bloggers maar weer eens, toen zij afgelopen week op internet bekendmaakten, ongetwijfeld tot grote ergernis van het regime, een alternatief Filmfestival te lanceren. Tegelijkertijd met het reguliere filmfestival zullen nu, op een nog te onthullen locatie, filmpjes worden getoond waarin de Egyptische politie arrestanten mishandelt.

De afgelopen jaren kwamen tientallen Egyptische ‘martelfilmpjes’, veelal opgenomen met een cameratelefoon, naar buiten. Vaak namen de politieagenten de mishandelingen zelf op en belandden de filmpjes via via op blogs en op YouTube. De video’s brachten de Egyptische overheid, die gewend is te volstaan met een resolute ontkenning van het probleem, het afgelopen jaar meermalen in verlegenheid over de mensenrechtensituatie. Hoewel de meeste gevallen wegens ‘gebrek aan bewijs’ werden geseponeerd, kwam het deze maand tot een veroordeling (drie maanden cel) van twee politieagenten die de verkrachting van een verdachte op video hadden vastgelegd. Het filmpje is een van de nominaties in de categorie Beste Martelfilm en komt daarmee in aanmerking voor een Gouden Zweep. Vooruitgang, Egyptische stijl.

EDUARD PADBERG