Bejubeling van cement en beton

Deze week. Honderd jaar geleden.

Medium wetenschappelijke varia

Honderd jaar geleden werd er in de rubriek ‘wetenschappelijke varia’, net als nu in dit artikel, aandacht besteed aan gebeurtenissen van een eeuw geleden. P. van Olst memoreerde in deze rubriek de uitvinding van het portlandcement.

‘De menschheid is zelden op haar fraaist geweest wanneer zij de natuur nabootste door eigen product te zetten in plaats van natuurproduct. Maar al was ’t product niet fraai, practisch is ’t wel een enkele maal geweest, en als voorbeeld daarvan mag het cement gelden, welks “ontdekking” dit jaar haar eeuwfeest viert.’

Portlandcement, dat uniek is doordat het de eigenschap heeft snel te drogen, werd in 1824 gepatenteerd door de Brit Joseph Aspdin. Rond 1811 zou James Frost echter het proces dat leidde tot de ontwikkeling van portlandcement al gerealiseerd hebben; vandaar het eeuwfeest. Portlandcement wordt gebruikt om beton van te maken, een uitvinding die in 1911 klaarblijkelijk nog niet alomtegenwoordig was, want Van Olst vervolgt zijn artikel als volgt:

‘Deze stoffen met water er aan toegevoegd, vormen het beton (dus blijkbaar is cement een onderdeel van beton), dat in verschen toestand meer of minder plastisch is, zoodat het de vorm aanneemt van zijn omgeving. (…) binnen een week [is het] al even hard als de meeste natuurlijke gesteenten. Hoe ouder hoe harder! Dat is de kostelijkste eigenschap waardoor beton zoo in trek is gekomen.’

De rest van het artikel waarin ook de kostelijke toepassingen van beton en betonwapening aan bod komen is te vinden in het historisch archief.