Die Kaap is weer Hollands

Johannesburg - De PVV wenst een exitpoll voor emigranten, want de partij maakt zich zorgen over de brain drain uit Nederland en wat ervoor in de plaats komt. Zo'n 118.000 mensen bleken Nederland in 2009 verlaten te hebben. Er kwamen 150.000 mensen binnen, maar dat waren volgens de PVV waarschijnlijk vooral ‘analfabete Polen’. De PVV snijdt een legitiem punt aan, want migratiecijfers zijn de barometer van een land. Wat trek je aan en wat stoot je af? En waarom? Het lijkt een simpel rekensommetje, maar dat is het niet.

Mogelijk doet een land als Zuid-Afrika daarom geheimzinnig over zijn emigratie en immigratie. Tot begin jaren negentig deed het apartheidsregime alles om blanke migranten te trekken, alleen al om het witte aandeel te spekken. Tijdens de oorlog in Joegoslavië kwam een belangrijke toestroom Serviërs en Kroaten op gang. 'Ze werden geholpen door een toeristenbureau dat Beo Africa heette, Wit Afrika. Ze kwamen met een koffer en kregen drie maanden een kamer in een hotel in Hillbrow. Het was niet moeilijk om daarna de juiste papieren te krijgen’, vertelde kunstenares Maja Maljevi_, die zelf in 2000 kwam.

Maar na 1994 vond er een omgekeerd proces plaats. De misdaad, de voorrang voor zwart op de arbeidsmarkt, het verslechterende onderwijs en de strompelende dienstverlening zorgden ervoor dat blank zijn boeltje pakte. Hoeveel dat er waren, weet niemand. Volgens de officiële statistieken zijn tussen 1989 en 1997 slechts 83.000 mensen geëmigreerd. Maar alleen al de vijf belangrijkste bestemmingslanden (Australië, Canada, Nieuw Zeeland, Groot-Brittannië en de VS) registreerden in die periode ruim 230.000 Zuid-Afrikaanse nieuwkomers. Het South African Institute for Race Relations schatte dat er sinds 1994 een miljoen blanken zijn vertrokken. In 1994 was 12,6 procent van de Zuid-Afrikanen blank, inmiddels is dat 9,2 procent. Advocaten, ingenieurs, artsen, academici: brain drain.

Maar het plaatje is niet geheel somber. Want Zuid-Afrika met zijn heerlijke klimaat, fantastische natuur en relatief goedkope munt trekt nog steeds welgestelden aan, zowel expats als Zuid-Afrikaanse remigranten die moeten erkennen dat hun zonnige vaderland toch aantrekkelijker is dan dat grauwe Engeland of het bitterkoude Canada. De security villages in het noorden van Johannesburg, vaak bij golfbanen, zijn erg in trek. Het populairst is natuurlijk de Kaap, waar dorpen als Riebeek Kasteel en het naburige Riebeek West al grotendeels zijn gerekoloniseerd door rentenierende Hollanders en Britten. Die Kaap is weer Hollands! Zwembad, tuinman, schoonmaakster, croissantje in De Jonge Café, sundowner in het Royal Hotel, diner in Café Felix. Feestje hier, feestje daar. Ritje naar Kaapstad. Jolijt alom. Mogelijk zijn dit de mensen waar de PVV zo tuk op is. Capital drain jazeker, maar brain drain?