Digitale dansschool

William Forsythe heeft als choreograaf van het Ballett Frankfurt de laatste tien jaar een bijzondere choreografie ontwikkeld die volgens sommigen de dans zelfs in een nieuwe fase van haar ontwikkeling heeft gevoerd. De produktie Self Meant to Govern uit 1994, die te zien is als een gedetailleerde staalkaart van menselijke bewegingen, is daarvan een goed voorbeeld. De beweging wordt herleid tot aparte elementen die alle afzonderlijk zijn te analyseren. Na deze analyse zijn de elementen tot ‘logische categorieen a priori’ van de dans geworden - lichaam, ruimte, tijd; lijnen, punten, vlakken - die vervolgens als zodanig weer in de praktijk worden gebracht. Het ballet van Forsythe is dans an sich.

Deze structurele benadering van een choreografie maakt het Forsythe ook mogelijk een belangrijk didacticus te worden. Dansen is bij hem niet alleen een gevoel maar ook een kwestie van weten. Hoe breng je dit weten echter over op leerlingen, wanneer dans tot nu toe vrijwel alleen via Einfuhlung kon worden overgebracht? Door het voor te doen. Hoogstens kon men bestaande opvoeringen op een videoband herhalen. Het gedoe van zoeken en terugspoelen maakte een gerichte studie echter onmogelijk.
En toen kwamen de multimedia. Samen met interface-deskundigen Christian Ziegler, Nik Haffner en Volker Kuchelmeister maakte Forsythe in het MultimediaLab van het Zentrum fur Kunst en Medientechnologie in Karlsruhe een ‘digitale dansschool’. Christian Ziegler gaf afgelopen zondag een demonstratie in de Rotterdamse multimedia-organisatie V2. Op wat uiteindelijk zou moeten worden samengeperst op een Cd-rom is het hele bewegingsrepertoire van Forsythe vastgelegd.
Met dit interactieve geindexeerde archief kan elke aankomende danser zich via intensieve zelfstudie de opvattingen van Forsythe eigen maken. Omdat op elk moment het volledige repertoire te beschikking staat en met een klik met de muis elk gewenste beeld kan worden opgeroepen, bepaalt de leerling het eigen 'leertraject’. Cd-rom als een technologische versie van het Montessori-systeem.
De produktie, Improvisation Technologies, bestaat uit honderd theoriehoofdstukken waarin Forsythe in korte filmpjes de principes en details van zijn choreografie demonstreert. Elke keer is het mogelijk ook een voorbeeld uit de praktijk op te roepen. Daarnaast kan men de gedemonstreerde beweging bekijken tijdens verschillende repetities en natuurlijk in de uiteindelijke opvoering. Daarbij is het bovendien mogelijk de beweging vanuit vier verschillende camerahoeken te volgen.
Omdat deze beeldwisselingen moeten verlopen zonder breuken in de geluidsweergave, is een echte Cd-rom nog niet mogelijk en wordt de produktie nu nog gestuurd vanaf vier aparte harde schijven. Zeker wanneer verschillende choreografieen tegelijk in een dergelijke database voorhanden zijn, en er door de gebruiker zijn eigen hyperdance kan worden samengesteld, schiet de techniek tekort. De digitale dansschool in oplage laat dus nog even op zich wachten.
In tegenstelling tot de meeste multimediaprodukties beschikken de makers nog steeds over meer ideeen en creativiteit dan de techniek, hoe geavanceerd ook, aan kan. Voor de studie van de dans ligt er in ieder geval een heel terrein braak. De nu mogelijke real-time-weergave van beweging door middel van digitale beeldbewerkingsprogrammatuur zoals QuickTime, maakt het computermetaforische breakdancing uit het midden van de jaren tachtig volkomen achterhaald. Zelfs het vloeibare van de dans overleeft de herleiding tot digi-taal.
Ook andere disciplines kunnen hun voordeel doen. Een gouden slag slaat degene die de Ajax-school nu zo weet vast te leggen. Al die aantekeningen van Louis van Gaal, bijgehouden tijdens de wedstrijden en uitgelegd op de training, zijn nu goud waard. Ajax kan zijn nieuwe talentjes nu wetenschappelijk leren hoe Frank Rijkaard een bal behandelt, pass-jes geeft, verdedigers meetrekt en juicht. Met video leg je het moment van 24 mei vast, met Cd-rom een norm.