Discrete amnestie in Mexico

Mexico-Stad – Sufkoppen zijn het, de Mexicaanse rechters. Zit iemand 28 jaar in de gevangenis, komt een rechter er achter dat bij zijn veroordeling een vormfoutje is gemaakt. Dat was al die tijd nooit iemand opgevallen, zelfs geen van de vele advocaten van de veroordeelde. Maar nu is hij onmiddellijk vrijgelaten.

Rafael Caro Quintero was de beroemdste en beruchtste drugshandelaar van de jaren tachtig, de capo di tutti capi en de grondlegger van de moderne Mexicaanse kartels. In 1985 werd hij gearresteerd en veroordeeld tot veertig jaar, onder meer voor de moord op een Amerikaanse dea-agent. En nu heeft een rechter ontdekt dat het vonnis was uitgesproken door een federale rechtbank, terwijl dat een gewone rechtbank had moeten zijn, want de vermoorde agent had geen diplomatieke status.

Half Mexico is verontwaardigd over de ­vrij­lating, de andere helft lacht erom: ja, zo gaat dat hier. De twee belangrijkste vragen zijn hoeveel de lumineuze rechter heeft opgestreken en wat de invloed van de regering op zijn beslissing was.

De kwestie staat niet op zich. Er lijkt in Mexico een soort discrete amnestie op gang te zijn gekomen voor bondgenoten, medewerkers en vrienden van de groepen die na een afwezigheid van twaalf jaar de politieke macht in het land hebben heroverd. De groepen die de kern vormen van de Partij van de Institutionele Revolutie (pri) die tot 2000 72 jaar ononderbroken de baas van het land was.

Neem Raúl Salinas, bijgenaamd de ongemakkelijke broer. Tijdens het presidentschap van zijn broer Carlos (1988-1994) heette hij ‘meneer tien procent’, omdat een ieder die een lucratief contract met de overheid wilde hem tien procent commissie moest betalen. Raúl werd in verband gebracht met een waslijst van politieke moorden, onder meer op zijn eigen zwager die procureur-generaal was, waarvoor hij tien jaar in de gevangenis zat.

Dat was lachen vorige week toen een rechter besliste, na een diepgravend onderzoek dat zeventien jaar duurde, dat de bekendste broer van Mexico zich niet onrechtmatig heeft verrijkt en geen overheidsgelden heeft verduisterd. De staat moet hem zijn 110 miljoen dollar op een Zwitserse rekening en al zijn 41 huizen, villa’s en landgoederen in Mexico teruggeven.

De laatste weken zijn ook enkele trofeeën uit de drugsoorlog van de vorige president Calderón uit de gevangenis ontslagen. Zoals Sandra Ávila Beltrán, de Koningin van de Pacific, een van de kopstukken in de drugswereld. Of een paar generaals die Calderón had laten oppakken.

De acties van justitie hebben de oude verhalen leven ingeblazen dat het in Mexico vroeger een stuk minder gewelddadig toeging omdat de pri een akkoord had met de voornaamste drugscapo’s, en dat dit de strategie achter de vrijlatingen is. De volgende crimineel staat al te trappelen. Ernesto Fonseca Carrillo, bijgenaamd Don Neto, is eveneens veroordeeld wegens betrokkenheid bij de moord op de dea-agent in 1985. Zijn advocaat eist nu zijn vrijlating vanwege dezelfde vormfout.