Do or die

New York - In mei vorig jaar zei president Barack Obama dat hij een nieuwe zorgwet wilde in juli. In juli moest die wet er zijn ‘in de herfst’. Later heette het steeds dat de hervorming van de gezondheidszorg 'binnen enkele weken’ zou zijn afgerond. De nieuwe deadline is 18 maart, maar wie gelooft daar werkelijk nog in? Niet veel Amerikanen. Volgens de onderzoekers van Ipsos/McClatchy is ongeveer tachtig procent van de bevolking er inmiddels van overtuigd dat 'Washington toch niets voor elkaar krijgt’.
Ondertussen moddert ’s werelds rijkste democratie maar voort met naar schatting 49 miljoen onverzekerden binnen de grenzen. Dus heeft Obama - eindelijk, verzuchten zijn critici - het heft in handen genomen. In zorgvuldig geregistreerde rally’s in Philadelphia en Saint Louis riep Obama, sprekend tegen een achtergrond van medisch personeel in witte jassen, het parlement op om 'zijn’ wetsvoorstel met een simpele meerderheidsstemming aan te nemen. Daarmee omarmde Obama een proces dat reconciliation heet, een proces dat zijn voorganger George W. Bush bijvoorbeeld gebruikte om zijn belastingverlagingen door te drukken. Belangrijkste reden voor Obama om dit nu met zijn zorgwet te doen, is dat hij dan geen meerderheid van zestig procent in de Senaat nodig heeft.
De gezondheidszorg is niet de enige grote kwestie die de president naar zijn hand moet zetten, als hem dit al gaat lukken - de weerstand onder Republikeinen en conservatieve Democraten tegen universele gezondheidszorg is immers groot. Er is ook de nog altijd kwakkelende economie en, in reactie daarop, de roep om financiële hervorming door zowel de uiterst rechtse Tea Party-activisten als door progressieve groeperingen als Americans for Financial Reform. De stijgende creditcardtarieven, evenals het dalende consumentenvertrouwen en de afnemende huizenverkopen en bankleningen, versterken die roep.
Net zoals hij dat in eerste instantie met de hervorming van de gezondheidszorg deed, heeft Obama de hervorming van het financiële stelsel bij het parlement neergelegd. Dan gebeurt er niet bijzonder veel. Zo wordt er in de verschillende parlementscommissies nu al maanden gesoebat over de vraag of er een orgaan voor consumentenbescherming moet komen, en of dit al dan niet een onderdeel van de Fed (centrale bank) moet worden. Geen wonder dat de gemiddelde Amerikaan ervan uitgaat dat hervorming zo ingewikkeld of anders wel marginaal zal blijken dat er voor hem niets in zit, terwijl de bankiers op Wall Street als vanouds weer doen waar ze zin in hebben.
Het kostte Obama meer dan een jaar om de leiding te nemen in het debat over de gezondheidszorg. Zoveel tijd krijgt hij niet voor de hervorming van het financiële stelsel. En dan hebben we het nog niet eens gehad over Irak en Afghanistan, het milieu en immigratie, allemaal grote kwesties waarin de president het land bij de hand moet nemen. Het is, kortom, do or die voor Obama: de eerste tussentijdse parlementsverkiezingen tijdens zijn presidentschap vinden plaats op 2 november. En zonder Democratische parlementsmeerderheid wordt het voor Obama niet bepaald eenvoudiger om zijn agenda, wat die ook is, door te drukken.