Film - Wonder Woman

Dochter van de oppergod

Gal Gadot als Wonder Woman in de gelijk­namige film © Warner Bros. Pictures

Het feminisme schonk geboorte aan Wonder Woman waarna zij het feminisme weer opnieuw uitvond. Maar dat pakte uiteindelijk niet al te best uit, aldus Jill Lepore in haar boek The Secret History of Wonder Woman (2014). Verwarring, dus, eigenlijk dezelfde verwarring die bij mij heerst na het zien van Patty Jenkins’ blockbuster waarin we kennis maken met Wonder Woman (Gal Gadot) en zien hoe ze haar sidekick Steve Trevor (Chris Pine) ontmoet en tussen de bedrijven door een einde maakt aan de Eerste Wereldoorlog. Het is een schitterende film, niet ‘alleen maar’ een kaskraker waarin vrouwelijke bevrijding en bemachtiging voorrang genieten, maar een slimme satire over de strijd tussen goed en kwaad. Maar zoals Lepore in haar boek aantoont: Wonder Woman blijft bestaan in een mijnenveld van betekenissen.

De Amerikaanse psycholoog William Moulton Marston, die Wonder Woman begin jaren veertig bedacht, was een man die geloofde dat vrouwen zouden moeten heersen in de wereld. Hij leefde met twee van hen; samen had het drietal vier kinderen. Lepore: ‘De vrouwen die Marston beminde waren suffragettes, feministen en voorstanders van de anticonceptie (…) dat rode topje (van Wonder Woman) vertelt niet eens de helft van het verhaal.’

De nieuwe film schrijft een nieuw hoofdstuk in de sage van de Amazone uit het mythische land Themyscira die in onze wereld terechtkomt waar ze rond 1918 de strijd aanknoopt met, in haar ogen, oorlogsgod Ares. Die is er namelijk verantwoordelijk voor dat de mensen het kwaad in zich de vrije teugel laten, wat tot gewapende conflicten leidt. Het eerste wat hierin opvalt is de afwezigheid van cynisme bij Diana. Humor heeft ze in overvloed, maar ironische distantie is haar vreemd. Dat is anders bij Steve Trevor, een Amerikaanse spion op wie ze verliefd wordt (nou ja, soort van, dan). Steve weet beter dan zij dat mensen elkaar op grote schaal doden, niet onder de invloed van de goden, maar omdat ze nu eenmaal eindeloos strijden met de elementen van goed en kwaad geworteld in hun diepste wezen.

Nu komt dat mijnenveld in het spel. Aangezien de thematiek van goed en kwaad en waarheid en leugen zo overheersend is in het verhaal, ‘zie’ ik het feminisme van Wonder Woman minder. Of helemaal niet. Ook niet in de vormgeving. De vechtscènes, geregisseerd door een vrouw, zien eruit als die in willekeurige superheldenfilms. Beter zelfs. Maar niet anders. Ik weet niet of dit te maken heeft met de ‘problematiek’ van het feminisme waarover Lepore schrijft. (Ze traceert de relatie tussen Wonder Woman en de vrouwenbeweging van begin jaren veertig tot begin jaren tachtig, toen feministen verdeeld waren over wat ‘vrijheid’ en ‘gelijke rechten’ precies inhielden.) Wat voor beeld Wonder Woman zou moeten geven van de ‘vrouw van nu’, het is mij een raadsel.

Wat ik wél kon zien in Wonder Woman is een superheldin in actie, een god, dochter van Zeus. Die de wereld redt precies zoals haar collega’s, Batman, Superman, Flash of Aquaman. Haar kracht is de onschuld en de ernst in haar karakter; ideologie is haar vreemd; een revolutionair kan ze nooit zijn. De rechten waar vrouwen traditioneel voor vechten zijn voor haar iets vanzelfsprekends. Misschien is het tijd deze Amazone wat betreft het feminisme met rust te laten.


Nu te zien