Jacob Groot, Adam Seconde en Toon Tellegen, De optocht

Dodendans

De beste boeken van dit jaar verschenen ongeveer gelijktijdig in november. Allereerst de krankzinnige roman Adam Seconde van Jacob Groot waarin hij zowel Egmond aan Zee als pornografie bezingt en beschimpt.

Groot zet verwachtingen rond het begrip ‘roman’ met volle kracht op de tocht, terwijl hij toch trouw blijft aan de uitgangspunten van deze merkwaardige kunstvorm. Ga nu maar lezen. Wees niet bevreesd voor de zwarte literaire skipiste waarlangs dit boek je voert, bedenk dat in de Nederlandse literatuur zelden zulke parkoersen worden uitgezet. Waar dan ook. Dit boek leidt je langs liefdesverklaringen, dolle gekheid, een debat over pornografie zoals het nog niet vertoond is, seksuele strapatsen, rare ontboezemingen en platvloerse terzijdes. Als je alleen op de blauwe piste van de romankunst wilt blijven of op de kleuterbaan, dan is het natuurlijk niks, maar wie verder kijkt of wil kijken, komt niet bedrogen uit.

Toon Tellegen schreef met zijn dichtbundel De optocht een meesterwerk. Hij slaagde erin hiermee zijn niet geringe dichterlijke oeuvre van een nieuwe dimensie te voorzien. Maar je kunt hem ook lezen als een 'logische’ voortzetting en verdieping van zijn eerdere werk. De bundel, met als onder­titel 'Verslag van een ooggetuige’ beschrijft een niet-aflatende optocht van mensen, vrouwen, kinderen, dieren, jongens, meisjes, vertrapten, onschuldigen enzovoort, enzovoort. 'Daar komen mannen met hun pijnlijke tekortkomingen’, 'En daar komen kinderen, ze zijn zo doorzichtig en zo ingewikkeld’, 'Daar zijn zij die nergens meer voor in aanmerking komen’, 'Daar zijn de jagers, de wijsgerig geschoolde hoeders van het recht van de sterkste’. In een niet-aflatende treurzang, eentje die zich laat lezen als een wonderbaarlijke dodendans, komt de wereld voorbij. Treurig, dwingend, geestig, onafwendbaar. 'Pats!’ Daar gaan alle illusies. Kijk, ze komen eraan, wij zijn er ook bij, ja, jullie ook, we komen allemaal voorbij. Een schitterend episch gedicht dat klinkt als een klok en lang blijft nazingen.


Jacob Groot, Adam Seconde
De Harmonie, 379 blz., € 19,95

Toon Tellegen, De optocht
Querido, 77 blz., € 18,95