De beste boeken van 2019

Dominante mannen

Welk boek deed ons schaterlachen? Welk boek verbaasde ons, dwong respect af, of hielden we angstvallig voor onszelf, om het nu alsnog te noemen? Dit zijn de boeken die de recensenten van De Groene het meest bijbleven.

Herinneringen aan de toekomst van Siri Hustvedt is een intrigerende roman, zowel losjes als dwingend, beschouwend als bruisend. Hoofdpersonage is S.H., een 61-jarige Amerikaanse auteur. Ze vindt een oud dagboek van zichzelf terug en herbeleeft daardoor allerlei episodes uit haar studietijd, soms tot in detail. Wat volgt is een verhaal dat bestaat uit meerdere lagen: we krijgen sommige dagboekfragmenten zelf onder ogen, dus beschreven vanuit de jonge, ambitieuze S.H., en ook beschrijft Hustvedt de context van die fragmenten – waarbij we vanzelf merken hoe de hoofdpersoon vanuit het heden op haar vroegere zelf terugblikt.

Dat terugblikken doet ze met scherpte, afstand en af en toe zelfs een lichte afkeer van hoe onbevangen ze ooit in het leven stond, hoe ze zich stortte op het verkennen van het New Yorkse metronetwerk, hoe ze ervan droomde een intellectuele ‘reus’ te worden, hoe ze omging met de wel erg dominante mannen die ze tegenkwam.

Het resulteert in een wonderlijk, achronologisch levensverhaal: een mengsel van coming of age, openhartige zelfanalyse, memoires en essay. Bijzonder knap is dat Hustvedt tot aan het einde greep op de materie houdt. Ze laat haar hoofdpersonage nergens zwelgen, en de nostalgie die in het verhaal sluimert wordt nooit te dominant of particulier. Fraai ook hoe ze tussendoor bijna nonchalant wijst op haar macht als verteller: ‘Hier staat het me vrij om over decennia heen te wippen in de smalle witte ruimte tussen twee alinea’s.’ En: ‘Ik heb beelden in mijn hoofd die beklijven, maar ik kan niet instaan voor hun betrouwbaarheid’ – typisch een zinnetje waarmee ze haar vertelling onder extra spanning zet.

Een boek dat niet gemaakt is om te pleasen, dit Herinneringen aan de toekomst, al lezende moet je je een beetje naar binnen vechten, door alle lagen heen, maar het loont. Waar dit boek uiteindelijk vooral om draait, is een vraag die in alle geslaagde fictie, impliciet of expliciet, aan de orde komt, en die ik zelden zo interessant beschreven zag worden: wie vertelt uiteindelijk het verhaal, en waarom?

Help ons groene.nl te vernieuwen.

Doe mee aan onze enquête

Het invullen neemt zo’n 5 minuten in beslag. U kunt niets winnen, maar wij zijn u zeer erkentelijk als u meedoet aan de enquête.