Donnie, Kobe, Kirk & Meneer Aart

In de sociale media wordt de dood van een ander vooral gebruikt om ons eigen ego op te poetsen.

Rapper Donnie, van wie ik niet met zekerheid durf te zeggen of hij daadwerkelijk rapt of dat dat woord een ironisch onderdeel is van een artiestennaam, zei een paar jaar geleden in een interview met de Volkskrant over zijn mediagebruik dat hij geen last had van papiernostalgie. ‘Je kan nieuws op diverse manieren checken. Twitter, Facebook, apps, iedereen neemt het van elkaar over. Als een bekend persoon overlijdt dan maakt iedereen op de social media daar geintjes over, maar dan weet je wel dat hij dood is, snap je?’

Geen speld tussen te krijgen, Don.

‘RIP Issur Danielovitch’, appte een van de jongens.
‘Hahaha’, stuurde ik terug.

Ik lachte niet echt want het was donker en ik lag niet alleen in bed en er is weinig vervelender, naast anderen überhaupt tot last zijn, dan je slaapdronken vriendin de voorgeschiedenis van wat dom gehinnik te moeten uitleggen.

Issur Danielovitch was de naam die acteur Kirk Douglas ooit kreeg van zijn ouders, straatarme Russische joden in Amsterdam, NY. Ik had net een half uur eerder zijn ruim drieduizend woorden tellende in memoriam gelezen in de app van The New York Times. Het was voor het eerst in jaren dat ik van iemands dood vernam via de pagina’s van een krant. Doorgaans gaat het zo: het eerste bericht op een willekeurig sociaal medium is er een van puur ongeloof, maar nog zonder enige context. Iets als: ‘Oh no!?’ Alleen een digibeet heeft dan nog niet door dat er een beroemdheid moet zijn overleden. Het tweede bericht dat je ziet bevat meestal wel een stemmige foto en met wat geluk ook een naam. Daarna volgen de eerste grappen. Meestal zijn het Amerikanen, maar soms is het ook gewoon Aart Staartjes die van zijn sokken blijkt te zijn gereden.

Hoeveel van die beroemde blazoenen zijn tijdens een lang leven onbesmet gebleven? En stinken sommige smetten niet zo hevig dat ze best het een en ander mogen overschaduwen?

Hoeveel van die beroemde blazoenen zijn een lang leven onbesmet gebleven?

De dood van Aart Staartjes werd, als ik het allemaal goed begreep, door een enkeling op Twitter met schouderophalen beantwoord omdat de man moreel niet van onbesproken gedrag was. Hij had immers in het Sinterklaasjournaal geacteerd en niet tijdig begrepen dat Zwarte Piet een racistische karikatuur is.

Er is weinig miezeriger dan je eigen morele harnas nog wat op te poetsen door de draak te steken met de rouw van een ander. Aan de andere kant: als Rapper Donnie de avond ervoor te veel had gezopen en wat langer dan normaal had uitgeslapen, had hij wellicht pas begrepen dat Meneer Aart was overleden uit de berichten over de vrouw die met de dood werd bedreigd omdat ze het had gewaagd wat smakeloze kanttekeningen te plaatsen bij de uitbundige rouw rond iemand die ook gewoon een mens met tekortkomingen was.

The Washington Post zette een van de eigen journalisten op non-actief nadat ze het had gewaagd zeer kort na de dood van Kobe Bryant op sociale media een linkje te delen naar een gedegen onderzoeksverhaal over de verkrachtingszaak waarin de sporter een paar jaar eerder verwikkeld was geweest. Hoe lelijk het er ook uitziet, ik snap de reflex wel. Bryant was in heel veel opzichten een uitzonderlijke en bewonderenswaardige man. Maar wie wordt geconfronteerd met de verheerlijking van een beroemdheid die lijkt te zijn weggekomen met dat waarmee niemand zou mogen wegkomen heeft misschien even lak aan goede smaak. Maakt dat het minder pijnlijk om te zien? Waarom zou je het terugbrengen van een mens tot zijn grootste prestaties, terwijl zijn levenloze lichaam nog naast dat van zijn dertienjarige dochter in het brandende wrak van een helikopter vastzit, beantwoorden met het reduceren van een mensenleven tot zijn slechtste moment?

En al dat breed geëtaleerde verdriet? Je kunt het welwillend interpreteren. Je kunt zeggen dat het niets meer is dan een koor dat zingt: hier eindigt een leven dat dat van mij niet onberoerd heeft gelaten. Je kunt ook cynischer zijn: de dood lijkt op het internet van ieder mysterie ontdaan. Het is net als al het andere iets waarmee we onze eigen identiteit vormgeven en onze positie ten opzichte van anderen bepalen.

Kirk Douglas is dood en ik hoefde maar even te scrollen voordat ik een bericht met 12.500 likes las: ‘Justice for Natalie Wood. If you know, you know.’ Douglas zou Wood hebben verkracht toen ze vijftien was. Ik had het de afgelopen jaren zo vaak gehoord dat ik ervan uitging dat iemand het wel had gecontroleerd. Maar geen woord erover in de obit in The New York Times.

Geloof vrouwen, luidt eindelijk het credo. Maar heeft ze het ooit gezegd? De ophef nu lijkt via de Golden Globes van 2018, waar Douglas kort na het barsten van de #MeToo-bom een prijs mocht ophalen, te herleiden tot de commentaarafdeling onder een bericht uit 2012 op een populair filmblog. Het zou, volgens een reconstructie van Gawker, mogelijkerwijs zelfs niemand minder dan Robert Downey Jr. zijn geweest die daar onder pseudoniem de beschuldiging wereldkundig maakte. Geen bron om je hand voor in het vuur te steken. Ik lees dat de geruchten ouder zijn. Maar je kunt een gerucht niet omzagen en de ringen tellen.

Twitter lepelde ondertussen twee losse berichten op die perfect op elkaar leken aan te sluiten. Een dichteres schreef: ‘This site does not reward restraint or humility or even being reasonable.’ Daaronder een andere dichteres (ja, echt) die schreef: ‘The life-changing power of shutting the fuck up.’

Help ons groene.nl te vernieuwen.

Doe mee aan onze enquête

Het invullen neemt zo’n 5 minuten in beslag. U kunt niets winnen, maar wij zijn u zeer erkentelijk als u meedoet aan de enquête.