Venezuela start alternatieve CNN

Door eigen Latijns-Ameri kaanse ogen

In Zuid-Amerika ging afgelopen week een nieuwe televisiezender van start. Telesur, ondersteund door de linkse Venezolaanse president Chávez, wil een alternatief worden voor CNN. Het Amerikaanse Huis van Afgevaar digden is al begonnen met stoorzendingen.

Echt boeiend waren ze niet, de eerste uren van de nieuwe Latijns-Amerikaanse televisiezender Telesur. In een uit gefineerd lichtbruin hout opgetrokken theaterzaal in Caracas, de hoofdstad van Venezuela, keken achttien directieleden van de nieuwe zender ietwat vermoeid in de camera’s, die schokkerige beelden de wereld in zonden van speeches tegen het imperialisme en voor de integratie van Latijns-Amerika. Het geheel straalde de sfeer uit van de puntenverdeling tijdens het Euro visie Songfestival in pakweg 1976.

Toch was het een historische uitzending, op 24 juli, ondanks de nog wat onzekere cameravoering. Dat vond ook Venezuela’s links ge oriënteerde president Hugo Chávez, die de af gelopen jaren onophoudelijk reclame voor het televisieproject had gemaakt. Tijdens de eerste uitzending feliciteerde hij de directeur van Telesur, de Urugayaanse journalist Aram Aharonian, met het begin van Telesur. «Zelfs me neer Bush kijkt naar ons», wist Chávez zeker.

Of dat werkelijk waar is valt te betwijfelen, maar zeker is dat Telesur al voor het begin van zijn uitzendingen heel wat stof heeft doen opwaaien in de Verenigde Staten. Dat komt doordat de Noord-Amerikaanse regering zeer bezorgd is over de linkse koers van president Chávez. Zijn vriendschappelijke banden met de Cubaanse leider Fidel Castro zijn de Amerikanen al jaren een doorn in het oog. Zeker nu Chávez de laatste maanden steeds vaker over zijn «nieuwe weg naar het socialisme van de 21ste eeuw» filosofeert, is het laatste waar de Amerikanen op zitten te wachten een televisiezender die Chávez’ denkbeelden verder naar Latijns-Amerika exporteert. Mede daarom nam het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden vijf dagen voordat Telesur met zijn uitzendingen begon een amendement aan waarin het akkoord gaat met het uitzenden van nieuwsprogramma’s vanuit de Verenigde Staten richting Venezuela. Doel van deze uitzendingen: het zorgdragen voor een «objectieve en veelzijdige nieuwsvoorziening» voor Venezuela. Een soort Television Free Venezuela dus. Dat was nog niet alles: het Huis van Afgevaardigden ging ook akkoord met stoorzendingen om de ontvangst van Telesur in andere landen te verhinderen.

De voorstellen kwamen uit de hoge hoed van de Conservatieve Amerikaanse afgevaar digde Connie Mack uit Florida. Mack onderhoudt goede contacten met de gemeenschap van vaak aartsconservatieve Cubanen en Venezolanen in Miami, die niets anders willen dan de eliminatie van de leiders in hun landen. Uiteraard reageerde Chávez meteen: «Als de VS met stoorzendingen beginnen, zullen we onze maatregelen nemen en volgt er een elektronische oorlog.»

Behalve in de VS zorgde Telesur ook in Colombia voor onrust. De conservatieve krant El Tiempo schreef een woedend commentaar over de zender nadat in de weken voorafgaand aan de eerste uitzending in Colombia een testfilm van Telesur was uitgezonden. In de film was anderhalve seconde de oprichter van de Colombiaanse guerrillaorganisatie FARC te zien. «Telesur legitimeert hiermee het terrorisme», schreef de Colombiaanse krant. «Die man hoort nou eenmaal bij de geschiedenis van Latijns-Amerika», wuifde programmadirecteur Aharonian de opwinding in Colombia weg.

Of Telesur door de aanvallen vanuit de VS en Colombia al vóór de eerste uitzending krassen op zijn imago heeft opgelopen, daarover kan men discussiëren. In ieder geval bereikten beide landen dat de zender veel gratis publiciteit kreeg. Die zal Telesur nodig hebben, want zijn doelstellingen zijn niet gering. De zender wil een alternatief worden voor de Amerikaanse nieuwszender CNN en Espanol, die de nieuwsvoorziening in Latijns-Amerika domineert.

Aan die overheersing moet een einde ko men, zegt directeur Aharonian van Telesur een paar dagen voor de eerste uitzending in een ietwat ranzig kantorencomplex in het centrum van Caracas. Hoewel het buiten tegen de dertig graden loopt, heeft Aharonian (klein, kalend, vriendelijke uitstraling, buikje) zijn onafscheidelijke vaalbruine leren jack aan. Dat moet ook wel, want de airco staat op tien. Venezolanen houden de tropen graag buiten.

Aram Aharonian: «Ja, we willen een alternatief voor CNN worden. Dat betekent niet dat ik iets tegen CNN heb. Integendeel, het is een excellent medium. Het zal niet eenvoudig zijn met hen te concurreren. Maar we willen een alternatieve visie op Latijns-Amerika brengen. Sinds de komst van Columbus hebben we onszelf 513 jaar lang door de ogen van buitenlanders bekeken. Met Telesur kunnen we onszelf voor het eerst door onze eigen ogen zien.»

Aharonian rommelt in een stapel papieren op zijn bureau en verontschuldigt zich ondertussen voor de toe stand van het kantorencomplex waarin we ons bevinden: «We zijn hier tijdelijk, onze nieuwe studio’s zijn pas in september gereed. Maar dat geeft niet, we gebruiken hier de techniek van Harry Potter. We werken met magie.»

Hij heeft gevonden wat hij zocht, een folder over Telesur. «Ons noorden is het zuiden», is het motto van de zender volgens de folder. Dat is niet alles: Telesur wil de integratie van La tijns-Amerika ondersteunen. «Dat is al een oud idee, een droom van meerdere journalisten in Latijns-Amerika», zegt Aharonian. «Wat dat betreft is Telesur een politiek project. En we zijn natuurlijk een alternatief project, omdat we tegen de eenzijdige berichtgeving uit het noorden strijden. Op dit mo ment weet de televisiekijker in Venezuela meer over Tsjetsjenië dan over Colombia of over wat er bij hem op de straathoek gebeurt. Afgelopen jaar zijn er in Latijns-Amerika meer dan zeshonderd documentaires gemaakt, waarvan er nog geen dertig op televisie zijn vertoond. Daar gaan we verandering in brengen. We bieden programma’s over onze eigen regio aan. Daarvoor gebruiken we een netwerk van eigen correspondenten. Maar we laten ook programma’s en documentaires zien die gemaakt zijn door buurtzenders, door onafhankelijke producenten. We zien dat als de democratisering van de media.»

Democratisering van de media klinkt goed, maar hoe democratisch is Telesur zelf? De zender wordt gefinancierd door Venezuela (51 procent), Cuba (19 procent), Argentinië (20 procent) en Uruguay (10 procent). Het is geen toeval dat in al deze landen linkse regeringen aan de macht zijn. Het is dus ook geen toeval dat de Amerikaanse regering zich afvraagt hoe objectief de berichtgeving van Telesur gaat worden. De Amerikaanse afgevaardigde Connie Mack vreest dat Telesur een soort Al-Jazeera wordt. Aharonian ziet dat anders: «Die vergelijking gaat niet op, want Al-Jazeera is net als CNN een privé-bedrijf. Als we dan al een overeenkomst met Al-Jazeera moeten vinden, dan is het misschien het feit dat beide een alternatieve visie op een bepaalde regio proberen te bieden.»

Blijft de vraag of Telesur onafhankelijk kan zijn met de Venezolaanse minister voor Informatie Andres Izarra als president van de zender. «Natuurlijk kan dat. Andres is al lang bij het project Telesur betrokken; hij was zelf een goede journalist, onder meer bij CNN. Andres gaat hier niet de bevelen geven, zo werkt dat niet bij Telesur. Hij is één van ons.»

En de opmerking van critici dat Telesur een soort Telechávez dreigt te worden? Het wordt Aharonian nu langzaam te gortig. «De critici kunnen zeggen wat ze willen», zegt hij korzelig. «Het is zo gemakkelijk iets te diskwalificeren. Journalist zijn betekent echter ook ethisch zijn. Wij gaan proberen de beste televisie te maken die er is. Als het niet goed genoeg is, kan de toeschouwer zijn eigen censuur toepassen. Met zijn afstandbediening doet hij klik, en weg is de zender. Ik begrijp niet waarom al die critici zo bezorgd zijn over Telesur. Zijn ze soms bang voor ons?»

Maar zo eenvoudig kan het voor Aharonian toch niet zijn? Wat gaat de televisiekijker de komende weken doen, nu hij tussen CNN en Telesur kan kiezen? Aram Aharonian: «Hij kan kijken wat hij wil. Voor mij is het belangrijkste dat Telesur de integratie van Latijns-Amerika stimuleert en dat we onszelf door onze eigen ogen gaan bekijken. Of onze zender een succes wordt of niet hangt van vele factoren af. We gaan in ieder geval programma’s vanuit een totaal ander gezichtspunt brengen dan CNN. Wij behandelen thema’s die zij nooit zullen aansnijden, en vice versa. We besteden aandacht aan het leven in de sloppenwijken, aan het milieu, aan subculturen. Ik weet niet hoeveel toeschouwers we zullen bereiken en ik ga niet zeggen dat het er zo- en zoveel miljoen zullen worden. Ik heb geen idee. We moeten geduldig zijn.»

Naschrift: zondag 31 juli, een paar dagen na het interview met Telesur-programma directeur Aram Aharonian, heeft de minister van Informatie en tevens president van Telesur Andres Izarra ontslag genomen. Tijdens een persconferentie zei hij dat hij beide functies tot nu toe had gecombineerd omdat hij van mening was dat Telesur als project ondersteuning van de regering nodig had, maar dat de regering en Telesur, nu Telesur eenmaal uitzendt, gescheiden moeten zijn. Onder anderen de Brits-Pakistaanse auteur Tariq Ali, lid van de programmaraad van Telesur, had op Izarra’s ontslag aangedrongen.

_______________________

Telesur, gefinancierd door Venezuela, Cuba, Uruguay en Argentinië, is per satelliet te ontvangen in Noord-, Midden- en Zuid-Amerika. Ook zijn de programma’s te zien in het Cari bisch gebied. De zender voert besprekingen met een aantal kabelbedrijven in Europa.

Het startkapitaal van Telesur bedroeg tien miljoen dollar, plus donaties in de vorm van gebouwen en materiaal door Venezuela. De zender is in onderhandeling met Latijns- Amerikaanse landen als Peru, Colombia en Brazilië over inhoudelijke samenwerking. Momenteel werken vijftig personen voor Telesur in Caracas. Dit aantal moet in september tot 150 gestegen zijn. De zender werkt samen met gerenommeerde journalisten uit de regio.

In de programmaraad hebben onder anderen de Amerikaanse acteur Danny Glover, de Brits-Pakistaanse auteur Tariq Ali en Ignacio Ramonet, eindredacteur van Le Monde diplomatique zitting.