Dozen vol anekdoten toneel

Verhuizen is een vorm van je leven opruimen. De solitaire verhuizer is een vechter met zijn of haar eigen geschiedenis. Plezier en verdriet gaan door de handen van de inpakker. Bij mijn laatste verhuizing heb ik m'n vrienden toegestaan vrijwel alles uit te pakken en in de gereedstaande kasten te zetten: ik kon niks méér opbrengen dan laf naar mijn oude huis te sjokken om daar nog wat schoon te maken. Verhuizen is vluchten of huilen tussen dozen.

Joop Admiraal en Hans Kesting zitten bij aanvang van Vertraagd afscheid tussen dozen. Joop heeft witte en Hans bruine, het beeld geeft de indruk dat ze niet alleen verhuizen maar ook uit elkaar gaan. Ze hebben ieder een eigen territorium, en in hun verhalen kiezen ze een eigen toon - het kúnnen dus ook solitaire verhuizers zijn, de eenzame vechters tegen de echo’s van het verleden. In ieder geval vertellen ze ons en elkaar jeugdherinneringen. Joop haalt ze voornamelijk uit zijn hoofd en uit wat kledingstukken. Hans diept ze op door de inhoud van stoffige bureauladen met ons door te nemen en die dossiers vervolgens nonchalant in de witte dozen te flikkeren. Het podium is om negen uur nog overvol, om elf uur is het leeg. Ze kunnen opnieuw beginnen. De koortsdroom van iedere eenzame verhuizer: de laatste nacht in het leeggeruimde oude, de eerste avondschemering in het volgepakte nieuwe huis. Vertraagd afscheid schreeuwt om mededogen.
De herinneringen van Kesting gaan voornamelijk over zijn obsessie voor fysieke klachten, zijn contacten met artsen, zijn (‘geheim’) militair gezondheidsdossier, zijn toneelschooltijd en zijn homoseksualiteit. Hij doorspekt de verhalen met amusante oneliners en acts (zoals de eerste sekservaring met een kunstpik-met-zuignapje). Admiraal schetst het leven in de dorpen uit zijn jeugd, de relatie met zijn vader, die politieagent was en later museumsuppoost. Als Kesting in de voorstelling het felle rood van godverdomme vertegenwoordigt, dan vult Admiraal dat aan met het zachte blauw van ach ja. Soms passeert er een toneeltekst (Shakespeare in ieder geval, Beckett misschien, een verwaaid gedicht). En er is muziek (veel Sinatra). De observaties zijn strikt particulier.
Ik weet niet precies wat regisseur Gijs de Lange langs de kant heeft gedaan, maar veel sturend werk kan dat niet geweest zijn. Admiraal en Kesting lopen letterlijk leeg. Nu gun ik iedere acteur een theatrale autobiografie en ik vind het best dat Kesting graag wil vertellen over een strooptocht langs Maastrichtse en Luikse nichtenkitten, om uiteindelijk te eindigen in een gezuignapte kunstpik. Maar ik raakte nogal vermoeid door die in verhuisdozen opgestapelde anekdoten waar maar geen ándere lijn in te ontdekken was dan… de in verhuisdozen opgestapelde anekdoten. De vergissing onder Vertraagd afscheid is dezelfde vergissing als onder reality-tv: het verwaait en het beklijft niet veel langer dan het moment van de anekdote. En met alle respect: daarvoor ga ik niet naar het theater. Dat is ongetwijfeld een ouderwets standpunt. Anderen zullen wellicht tegenwerpen dat Admiraals legendarische voorstelling U bent mijn moeder ook uit een verzameling autobiografische anekdoten bestond. Maar die productie kende een strenge, gestileerde vorm. Vertraagd afscheid heeft geen vorm. Ze bestaat enkel uit gestapelde verhuisdozen. Ik ben een deskundige in het verhuizen en ik heb in die ellende nooit theater kunnen ontdekken. Het is alleen maar pijn. En hard werken om je leven op te ruimen. Dat moet van tijd tot tijd gebeuren. Maar doe dat dan alsjeblieft in je eigen tijd. Die ellende overkomt mij en nog een paar honderdduizend solitaire verhuizers regelmatig. So what! Val mij er niet mee lastig in een toneelzaal. Daar wil ik getransformeerd leven zien, en niet de moedeloze herhaling van het leven van alledag.