Draaiorgelpsalmen

Muziek per strekkende meter verschijnt sinds jaar en dag bij BVHaast, waarmee deze kleine platenmaatschappij van Willem Breuker de eigen naam eer aan doet. Breuker laat geen gelegenheid voorbijgaan om geschikte opnamen op cd uit te brengen - eigen werk of andermans muziek. Weer een stap voorwaarts in een vlotte verspreiding van de schijfjes vormen de eenvoudige hoesjes van slap plastic die de gebruikelijke doosjes vervangen.

Breuker maakt zich niet alleen sterk voor een democratisering van de productievoorwaarden, ook in zijn muziek hecht hij aan toegankelijkheid. Dat streven verklaart voor een deel zijn liefde voor de muziek van Kurt Weill, die bewust een synthese van populaire muziek en klassieke muziek tot stand probeerde te brengen. Een weerslag van Breukers jarenlange bemoeienis met Weill is te vinden op de cd Kurt Weill, met eerder uitgebrachte en nieuwe stukken.
Een twaalfdelige radiodocumentaire over Weill vorig jaar vormde de aanleiding tot deze cd. Daartoe werden opnamen gemaakt van de onbekende suites Öl Musik (over de macht van grote oliemaatschappijen) en Marie Galante (over een Franse prostituée). In dat laatste werk zingt Loes Luca, die in het verleden met Breuker de voorstelling Deze kant op dames maakte. Gezegd moet worden dat de stem van Luca heel geschikt is voor dit repertoire. Helder, direct en tamelijk hard zingt ze dit oer-Duitse repertoire dat met zijn marsjes en walsjes een nostalgische vooroorlogse sfeer oproept.
Wortelt de muziek van Kurt Weill in het ouderwetse variété, heel andere koek is Psalm 122, dat is geïnspireerd op het traditionele oratorium. Willem Breuker schreef dit werk in 1996 in opdracht van de Prof. G. van der Leeuw Stichting die zich inzet voor de dialoog tussen kerk, maatschappij en de kunsten. Op zijn eigen wijze heeft Breuker er een fleurig stuk van gemaakt. Gedeclameerde teksten (door Peter Halpern, chazan van de liberaal-joodse gemeenschap in Den Haag), koorliederen gezongen door het Koor Nieuwe Muziek onder leiding van Huub Kerstens en instrumentale gedeelten door het Willem Breuker Kollektief en The Trytten Strings aangevoerd door Lorre Lynn Trytten wisselen elkaar af. Nu eens neigt de muziek naar een musical-idioom, dan weer heeft ze een oosters tintje of gloort er in de verte een sereen gregoriaans.
De koorpassages zijn bepaald niet de meest spectaculaire onderdelen van Psalm 122. Soms lijken de stemmen zelfs te hoog te liggen voor de zangers en klinkt er een ietwat benauwd gepiep. Het meeste leven zit in de instrumentale begeleiding: harmonische suspense, huppelende ritmes, schetterend koper en over elkaar buitelende melodieën - uitbundig en energiek. Een dankbare rol is weggelegd voor fluitist Alex Coke die er als een kanariepiet op los kwinkeleert.
De grootste verrassing van Psalm 122 zijn echter de twee piepkleine stukjes voor draaiorgel die onverwacht opduiken. Bij gebrek aan orgel in de kerk van Veere (waar Psalm 122 in première ging) is de Middelburgse draaiorgelman André de Boer gevraagd met zijn straatorgel The Two Musketeers mee te doen. Voor dit instrument - dat nog altijd met de hand bediend wordt - heeft Breuker twee meesterwerkjes geschreven: het weemoedige Psalm 121 met ritmische hinkelstapjes, en het volkomen chaotische Psalm 122 dat uit een handvol muzikale oprispingen lijkt te bestaan.
Twee keer anderhalve minuut. Voor een groothandelaar als Breuker een opmerkelijke prestatie.

  • Enkele recente BVHaast-releases: Een bloemlezing uit de twintigste-eeuwse blokfluitmuziek, uitgevoerd door Kees Otten, Marina Klunder en Gini Tamboer (CD 9804). The Voice is the Matter door odi Gilbert (stem), Michael Moore (klarinet) Ernst Glerum (contrabas) en Alexei Levin (Piano & accordeon): uiteenlopend van anarchistische stemexperimenten tot Macedonische volksliedjes.