In het slotdocument dat de Europese Raad afgelopen week na twee dagen bakkeleien heeft geproduceerd staat de volgende zin: ‘De lidstaten van de EU moeten zich maximaal inspannen om secundaire migratie te voorkomen en een juist evenwicht te garanderen tussen verantwoordelijkheden en solidariteit van de lidstaten onderling.’ Het stukje over de verantwoordelijkheden en de solidariteit is de ‘triomf’ van de Italiaanse premier Mario Draghi.

Om deze constatering op papier te krijgen – de EU-lidstaten verplichten zich tot onderlinge solidariteit – heeft Draghi als een leeuw moeten vechten op de eurotop in Brussel vorige week. Vertaald staat er eigenlijk dit: Italië, Spanje en Griekenland moeten ophouden ‘hun’ bootvluchtelingen clandestien en ongeregistreerd naar de veel gewildere landen in Noord-Europa te laten gaan. Dit is de ‘secundaire migratie’ die de Dublinverordening voor Asielverzoeken (2003) verbiedt. Asiel mag alleen worden aangevraagd in het land waar de vluchtelingen als eerste voet aan wal zetten. Dat het duidelijk is dat op de landen aan de Middellandse Zee daarmee een veel zwaardere druk staat dan op Noord-Europese landen is iets waar bijvoorbeeld Mark Rutte helemaal niet wakker van ligt.

Draghi was naar Brussel gekomen met veel grotere ambities en had eigenlijk de achterhaalde Dublinverordening uit 2003 aan de kaak willen stellen. Maar door het gebakkelei over de muren en het prikkeldraad van de Oost-Europese landen kwam dit punt niet aan de orde. Al wat erin zat was dit: tegenover de plicht van Zuid-Europa om de vluchtelingen te registreren in het eerste land van aankomst, staat ook de plicht van Noord-Europa om bij te dragen aan een eerlijke verdeelsleutel. Het wordt al jaren gezegd, maar nooit gedaan.

Er is kortom alweer niets besloten. Terwijl Turkije dreigt met drieënhalf miljoen Afghaanse vluchtelingen die naar Zuid-Europa kunnen komen en ngo-boten wachten op toestemming om de vluchtelingen ergens aan land te mogen laten. In het Angelus van afgelopen zondag riep paus Franciscus vanaf zijn balkon op tot actie: ‘Nog een keer vraag ik de internationale gemeenschap om tot gemeenschappelijke oplossingen te komen voor de migratiestromen in Libië en de Middellandse Zee. Er moet een einde komen aan het terugduwen van migranten naar landen die niet veilig zijn.’

Het aantal in 2021 getelde doden en vermisten op de Middellandse Zee volgens het Missing Migrants Project (IOM): 1361