Film

Dromen over de dood

Film: ‹Die Liebe in Gedanken› van Achim von Borries

«Das ist die volle Wahrheit», zo verzekert Paul Krantz (Daniel Brühl) de rechercheurs die hem ondervragen. Maar is dat ook zo? Ogenschijnlijk is Pauls verhaal over de tragedie accuraat: zijn studentenvriend, Günther (August Diehl), vermoordde een andere vriend, Hans (Thure Lindhart), en schoot zich daarna door het hoofd. De reden: Günther was verliefd op Hans, die weliswaar seks had met Günther, maar die ook een relatie had met diens zuster Hilde (Anna Maria Mühe). De feiten kloppen. Maar wat speelde zich af in het hoofd van Paul? Is hij medeplichtig omdat hij wist wat eraan zat te komen? Waarom deed hij niets?

De jonge Duitse regisseur Achim von Borries, medescenarist van Good Bye Lenin!, baseert zijn derde speelfilm op een waar gebeurd verhaal, de zogenoemde Steglitz Studententragedie van 1927. De verteller is Paul Krantz, die begin jaren dertig een novelle publiceerde onder het pseudoniem Ernst Eric Noth voordat hij naar de Verenigde Staten emigreerde. Daar werkte hij jarenlang als literatuurwetenschapper. Toch bleef het trauma van de dood van zijn vrienden hem zijn leven lang achtervolgen.

Afgezien van het verhaal slaagt Die Liebe in Gedanken vooral dankzij de romantische sfeer die de regisseur creëert: Duitsland, 1927. Paul, Günther en Hilde verlaten de Berlijnse buurt Steglitz om een weekend in een vakantiehuis naast een meer in een bos door te brengen. Na de trieste, donkere stad is het huis een oase van rust en licht. Loom en dromerig glijdt de camera naast de personages, die in het gras liggen en elkaar geheimen toefluisteren. Iedereen is gekleed in het wit, ook ’s avonds als de muziek klinkt en de drank vrijelijk vloeit.

Schijn bedriegt. De ondertoon is gevaarlijk. Paul en Günther richten een «zelfmoordclub» op, met als doel zichzelf om het leven te brengen op het moment dat zij het toppunt van geluk bereiken. Paul ziet de «club» als een intellectuele uitdaging, een spel dat je vooral in je hoofd speelt. Günther daarentegen is serieus; hij is verliefd op Hans, en hij kampt met seksuele frustraties. Met zijn blonde haren en mooie gelaat is hij een archetypische fatale jongen, de beautiful boy die zich zal ontpoppen als moordenaar. Zijn motivering is verpletterend: misschien kun je in je leven slechts één keer echt gelukkig zijn. Hiervoor krijg je straf: je kunt het moment nooit meer vergeten.

Jongerenzelfmoord is een boeiend subgenre. De mooiste gietvorm is die van Shakespeare, die de opgewonden Juliet mooier dan wie ook in de literatuur laat fan taseren over seks en de dood. Verrukt van Romeo zegt zij: «Take him and cut him out in little stars…» Verder past Die Liebe in Gedanken qua vorm en inhoud bij Picnic at Hanging Rock (1975) van Peter Weir en het fantastische The Virgin Suicides (2000) van Sofia Coppola. Opvallend is dat alledrie de films dezelfde sfeer ademen: tieners of jonge volwassenen bewegen als in een droom door een lyrisch landschap, een gesloten wereldje waarin erotiek, kunst en de dood hand in hand gaan. Voor Paul is het zelfmoordspel een stap in zijn ontwikkeling als kunstenaar. Zoals hij de mooie Hilde kan beminnen door slechts te fantaseren over haar, kan hij dromen over de dood door eraan te denken. Het probleem komt als datgene waar Paul over droomt werkelijkheid wordt.

Ist das die volle Wahrheit? Hoe betrouwbaar is de verteller van een verhaal? Was Paul medeplichtig aan de moord op Hans, zijn vijand in de strijd om het hart van Hilde, alleen door erover te fantaseren? De kracht van fictie blijkt onmetelijk sterk.

Te zien vanaf 14 oktober