Drugsbestrijding nieuwe stijl

São Paulo - De Internationale Antidrugs Conferentie was traditioneel een podium voor Amerikaanse spierballentaal. Maar de editie die onlangs in Rio de Janeiro werd gehouden, illustreerde nieuwe verhoudingen tussen Noord- en Zuid-Amerika. Dat werd al duidelijk bij de openingsrede, door het hoofd van de Braziliaanse federale politie Luiz Fernando Corrêa. De VS moeten ophouden zich onder het mom van goed en kwaad te mengen in andere landen, was kort gezegd Corrêa’s boodschap. Op het gebied van drugs zijn de VS, net als andere landen, zowel slachtoffer als dader. In de krant Folha de São Paulo schreef Corrêa: ‘Gevechten onder het mom van drugsbestrijding worden oorlogen tegen landen, vanwege de onterechte conclusie dat die landen niet in staat zijn het kwaad bij de wortel uit te roeien.’
Vorig jaar schaarde een indrukwekkende groep nestors van de Latijns-Amerikaanse politiek zich achter de visie dat de VS als belangrijkste consumerende land de hoofdschuld dragen voor de drugsproblemen in de nieuwe wereld, en dat zij ten onrechte de war on drugs op hun zuiderburen schuiven. De drugsconferentie maakte duidelijk dat die visie breed draagvlak heeft. En politiechef Corrêa kaartte een ander probleem aan. De relatie tussen 'producerende’ en 'consumerende’ landen is niet meer zo eenvoudig, stelt hij. Want Canada en Europa zijn de grootste producenten van synthetische drugs geworden en Brazilië is een van de grootste drugsgebruikersmarkten ter wereld.
Behalve de synthetische pillen uit Canada en Europa komen de drugs vooral vanuit Paraguay (marihuana) en Bolivia (cocaïne) in Brazilië terecht. Colombia en Peru exporteren de meeste coke naar de VS. Brazilië zegt bij zijn drugsbestrijding de soevereiniteit van die landen te respecteren. Zo heeft het Bolivia’s beslissing om de verbouw van cocabladeren te legaliseren voor eigen, traditioneel gebruik van de bevolking (cocathee en kauwen op bladeren) geaccepteerd. Geen gekke zet: Bolivia stuurde in 2008 de Amerikaanse drugsbestrijdingsdienst dea het land uit omdat die volgens president Evo Morales de Boliviaanse politie noch het Boliviaanse leger had gerespecteerd.
Vanaf dat moment heeft Brazilië de leiderstrui aangetrokken bij wat men noemt 'een regionale aanpak’ van het probleem. Samen met Paraguay heeft Brazilië de handel aangepakt en flink wat tonnen wiet in beslag genomen. Nu belooft Brazilië hetzelfde met Bolivia te doen.
Brazilië wilde de VS op de drugsconferentie niet helemaal buitenspel zetten. Als het maar gaat om sámenwerking en gemeenschappelijke verantwoordelijkheid, benadrukte Corrêa. Maar die bestaat toch al lang, kaatste Michele Leonhart, uitvoerend directeur van de dea, terug: 'Samenwerking is altijd onderdeel geweest van de Amerikaanse politiek. We bieden ook technologieën en trainingen aan de politie en autoriteiten van de minder ontwikkelde landen.’