Druk onder de brug

Barcelona - Spanje verwacht in de loop van 2011 het aantal gevallen van slavernij te verdubbelen tot een totaal van een half miljoen. Slavernij? Een half miljoen? De cijfers zijn van betrouwbare herkomst. Volgens justitie zijn in Spanje tussen 2007 en 2010 bijna een kwart miljoen gezinnen uit hun huis gezet omdat ze de hypotheek niet meer konden betalen. De prognose voor komend jaar is een verdubbeling tot een half miljoen huishoudens zonder huis. Tegen Kerst volgend jaar zou het met zo'n anderhalf miljoen daklozen dus wel eens gezellig druk kunnen worden onder de Spaanse bruggen.
Het vervelende voor deze nieuwe daklozen is niet alleen dat ze dakloos zijn. Het leeuwendeel sleept bovendien een schuld met zich mee die hem tot levenslange armoede veroordeelt. Slavernij is een wat zwaar aangezette term, maar oordeel zelf. Als je in Groot-Brittannië of de Verenigde Staten de hypotheek niet meer kunt betalen, lever je de sleutels in bij de bank en je bent klaar. Andere landen verplichten de partijen, bank en klant, naar een gezamenlijke oplossing te zoeken in geval van wanbetaling. In Spanje gaat dat anders. Hier word je op de keien gezet, mag de bank zich je woning toe-eigenen voor de helft van de taxatiewaarde en draai jij alsnog op voor die andere helft plus rente plus proceskosten. Bij recent afgesloten hypotheken - zeg, in de afgelopen acht jaar, voor een bedrag van 110 procent van de taxatiewaarde en met een looptijd van veertig jaar - hebben we het dan al gauw over een schuld aan de bank van honderd- of tweehonderdduizend euro. Stel dat je het geluk hebt dat je niet behoort tot die twintig procent werklozen, probeer dat dan maar eens terug te betalen met een salaris van duizend euro of minder, wat het geval is bij 63 procent van de Spanjaarden. Wit werken is in deze situatie trouwens zinloos, want de bank legt beslag op al je inkomsten.
Natuurlijk is het allemaal je eigen schuld. Niemand heeft je tenslotte verplicht om een hypotheek te nemen. Dat zeggen banken, zowat alle media en zelfs de socialistische partij van premier Zapatero, die absoluut geen behoefte heeft aan ruzie met de financiële wereld. Maar zij vergeten dan wel dat het aantal huurwoningen volstrekt ontoereikend is en dat juist zij het zijn geweest - de financiële wereld en de opeenvolgende Spaanse regeringen, ongeacht welke kleur - die altijd hebben geroepen dat de huizenprijs nóóit zou dalen. Tekenend voor de Spaanse socialisten anno 2010 is hun reactie op een wetsvoorstel om het probleem van de levenslange bankschuld aan te pakken: ‘Niet doen. Dat zou het financiële systeem in de problemen brengen.’