Commentaar

Druk op de knop

De Pakistaanse president Asif Zardari deed een vruchteloze poging de wereld gerust te stellen toen hij maandag zei dat Pakistaanse kernwapens in veilige handen waren. ‘Het is niet zo dat een simpele Taliban-strijder op een knop kan drukken. Er ís geen knop.’
Minder dan tachtig kilometer van Islamabad, in de Swat-vallei, overvleugelen ‘Pakistaanse Taliban’ de staatsmacht. De regering trok leger en politie terug en er werden islamitische rechtbanken opgericht. Het is niet de eerste keer dat de Pakistaanse democratie wordt gepijnigd door fundamentalistische rebellen.
Het geweld in Afghanistan en Pakistan is met elkaar verknoopt. Na hun verdrijving uit Afghanistan vonden de Taliban bescherming bij hun Pashtun-broeders in de Federally Administered Tribal Areas in Noordwest-Pakistan. Deze arm gehouden stammengebieden waren begin jaren negentig de geboortegrond van de Taliban-beweging. Nog altijd zijn de FATA het achterland waar de Afghaanse Taliban zich bevoorraden, bewapenen en trainen. Het beetje invloed dat de Pakistaanse regering er had werd vernietigd door hinderlagen, moord en marteling. Het was de Pakistaanse extremistenleider Baitullah Mehsud die in 2002 in de FATA een guerrilla begon tegen Pakistans leger. In 2007 verenigde hij diverse fundamentalistische strijdgroepen in de Tehrik-i Taliban Pakistan, ook de militie van Maulana Fazlulla die vecht in de Swat-vallei. Mehsuds TTP voerde zelfmoordaanslagen uit, wordt verdacht van de moord op Benazir Bhutto en in verband gebracht met de bezetting van de Rode Moskee in Islamabad en de bestorming van de politieacademie in Lahore.
Ook als Pakistans kernwapens-zonder-knop inderdaad veilig zijn, vormt de TTP een groot gevaar. Zolang de Pakistaanse Taliban hun gang kunnen gaan, zullen namelijk ook de Afghaanse Taliban blijven vechten en blijft de regio een extremistisch kruitvat. Hoe dit probleem op te lossen? Niet zoals Bush deed: door miljarden te geven aan het Pakistaanse leger en de inlichtingendienst ISI. Hun vijand is India. Zij willen dat Afghanistan een zwakke staat blijft die bij een Indiase aanval kan dienen als hún achterland. Extremisten als Mehsud helpen daarbij en worden vaak door de ISI getraind.
President Obama presenteerde eind maart een nieuwe strategie. Afghanistan en Pakistan ziet hij als één geheel, en hij stuurt duizenden extra troepen naar Afghanistan. Maar wat doet hij om het extremisme in Pakistan een halt toe te roepen? Niet veel anders dan Bush. Ook Obama komt met geld, vijf jaar lang jaarlijks ruim een miljard euro ‘om de democratie te versterken’.Als dat geld goed terechtkomt zou het iets kunnen uitmaken. De Taliban raakten geliefd door arme boeren te helpen tegen de grootgrondbezitters. Economische ontwikkeling kan een probaat middel zijn tegen extremisme. Maar de kans is klein dat de gelden goed besteed worden. Pakistan is zeer corrupt en de FATA zijn ontoegankelijk voor betrouwbare hulpverleners.
Na zware internationale kritiek begon het Pakistaanse leger eindelijk een offensief rond de Swat-vallei. Het zal weinig uithalen. Dat geldt eveneens voor Amerikaanse beschietingen van de FATA. Ook de ‘nieuwe veiligheidsstrategie’ van de Britse premier Brown (besprekingen tussen Iran, Pakistan en Afghanistan) zal niet helpen. Het gaat om India en Pakistan. Zolang zij de kwestie-Kasjmir niet oplossen, zullen Obama’s extra troepen in Afghanistan goed uitgeruste Taliban-strijders tegenover zich vinden.
Binnenkort brengt de Pakistaanse president een bezoek aan Washington. Hopelijk zegt Obama hem dan: ‘Mijn beste Asif, er is wél een knop, en daar staat “Kasjmir” op.’