Dubbele bodem in cyberspace

Bijna vanaf het allereerste moment dat het Internet bestond, hebben kunstenaars geprobeerd dit medium te veroveren. De voordelen waren duidelijk. Goedkoop te maken en, geen enkel zichzelf respecterend Internet-kunstenaar vergeet de bezoeker hierop te wijzen, Wereldwijde Distributie! Voor iedereen die in het bezit is van modem & computer toegankelijk. In theorie natuurlijk. Want allereerst moet je de kunst wel weten te vinden en vervolgens moet je over steeds meer specifieke software beschikken om de werken in volle glorie te kunnen bekijken.

‘Netscape 4 of hoger aanbevolen! Quicktime gewenst! RealAudio noodzakelijk, download nu!’ zijn een paar van de gebruikelijke aanbevelingen, en voor je het weet zit je uren achter je computer de gewenste software te downloaden alvorens je kunt gaan kijken.
Dat was wel anders in de tijd dat kunstenaars met ascii (eenvoudige toetsenbordtekens) beelden probeerden te maken die de Internet-sleur op een vrolijke en verrassende wijze doorbraken. Iedereen die keek, zag hetzelfde. Dat is allang niet meer het geval.
Toch valt er ook voor de minder up-to-date surfer af en toe iets moois te ontdekken in cyberspace. Bij isea98 bijvoorbeeld. Daar is op dit moment een goed verzorgde tentoonstelling aan de gang met werken van ongeveer dertig kunstenaars. Kunst die, volgens de organisatie, specifiek voor het Internet gemaakt is, en dus nergens anders, of slechts in afgezwakte vorm, kan worden bekeken. Cyberkunst of 'net.art’ betekent niet dat je een schilderij fotografeert en dat dan op het Internet zet. Het kan wel, maar dan ga je voorbij aan de medium specifieke mogelijkheden. Cyberkunst is bij voorkeur niet-lineair, interactief en gaat in op het medium zelf.
Veel Internet-kunstenaars komen uit de grafische hoek. Dat is begrijpelijk, want grafisch ontwerpers werkten al langer met computers dan, zeg, beeldhouwers en schilders en waren dus al een beetje vertrouwd met de techniek. En dat wordt ook bij isea98 weer duidelijk. Veel mooie, verzorgde en hippe vormgeving. Plezierig om naar te kijken. Maar na een lang bezoek aan de site blijkt dat niet alleen normale mensen, maar ook cyberkunstenaars nog steeds worstelen met het toverbegrip interactiviteit. De kijker stuurt wat hij ziet en doet actief mee. Volgens veel Internet-goeroes is interactiviteit dé oplossing voor al onze problemen, maar de praktijk leert dat het slechts zelden een meerwaarde is. Vaak zijn de interfaces zo ondoorgrondelijk dat je niet eens aan kijken toekomt en dat kan onmogelijk de bedoeling zijn. Toch is isea98 een uitstekende gelegenheid voor iedereen die eens iets anders dan de gebruikelijke info, roddel en onzin wil zien. De samenstellers zijn goed op de hoogte en hebben het beste werk op een rijtje gezet.
Een van de meest interessante kunstwerken is van Natalie Bookchin. Zij gebruikt de beeldtaal van de computer en speelt zodanig met de (on)hebbelijkheden van Internet en digitale media dat je soms niet meer weet of je nog op het Internet zit of niet. Een klik hier en er verschijnt een waarschuwingsbalk. Een klik daar en je zit opeens op de zoekmachine Alta Vista. Tenminste, zo lijkt het. Het is allemaal door Bookchin vormgegeven en ingevuld. En zo wordt er, onder de schijnwereld die cyberspace is, een dubbele bodem geplaatst.

  • The painter is traveling - schilder René Klarenbeek beschildert elke dag een billboard in het centrum van Nairobi. Krantefoto’s en het wereldnieuws zijn elke dag een nieuwe inspiratie. Buurtkinderen mogen op speciale formulieren hun meningen er over geven. De teksten worden op het Internet gezet. De bomaanslag zet de toon. Niet interactief en een spuuglelijke site, maar een mooi idee, dit 'poor man’s’ World Wide Web. Van 18 augustus t/m 25 september. Adres: http://www.painter.bart.nl.
  • Andere sites met veel kunst of verwijzingen naar kunst: http://www.v2.nl; http://www.typ.nl; http://www.montevideo.nl; http://www.jodi.org.