Dubbele nationaliteiten en dubbele moralen

Een meerderheid van de Tweede Kamer schaarde zich eind 1991 achter de motie Apostolou-Soutendijk. Daarmee stemden de toenmalige regeringspartijen PvdA en CDA in met een versoepeling van de naturalisatie-eisen. In het vervolg konden vreemdelingen die vijf jaar legaal in Nederland verbleven en geen strafblad hadden, gemakkelijker de Nederlandse nationaliteit krijgen: ze hoefden niet langer afstand te doen van de eigen nationaliteit. Inmiddels hebben 112.000 mensen gebruik gemaakt van de regeling. Die ging namelijk, vooruitlopend op de wetswijziging, vrijwel onmiddellijk in.

Maar bijna vijf jaar later is de Rijkswet op het Nederlanderschap nog steeds niet aangepast aan de nieuwe situatie. CDA en VVD, samen een meerderheid in de Eerste Kamer, liggen dwars. De Kamer verwierp vorige week het wetsvoorstel zelfs bijna. Slechts door aangescherpte naturalisatie- eisen te beloven, kon staatssecretaris Schmitz het CDA daar voorlopig van afhouden. Want bij het CDA zit de pijn. De VVD is altijd ondubbelzinnig tegen geweest. De kreet ‘dubbele nationaliteit is dubbele loyaliteit’ van Bolkestein maakt duidelijk dat de VVD verruiming van de wet afwijst. Het onderwerp geeft de partij een mooie gelegenheid zich tegenover haar kiezers te profileren. De positie van het CDA in de Eerste Kamer is minder vanzelfsprekend. Lubbers accepteerde de dubbele nationaliteit toentertijd in ruil voor een stop op de uitbreiding van het kiesrecht voor alle ingezetenen. En in de CDA- fractie werd het voorstel in 1991 fel verdedigd door minderhedenspecialist Krajenbrink. Maar zij zijn vertrokken en hardliners binnen het CDA proberen aansluiting te vinden bij de VVD- standpunten. Zo kan het CDA een graantje meepikken van de kiezersgunst, hoopt de rechtervleugel. So what? zou je zeggen - de kiezer zal over twee jaar wel over dit gedraai van het CDA oordelen. Daarmee wordt de ernst van de zaak echter onderschat. Een definitieve afwijzing van de dubbele nationaliteit betekent dat het parlement het integratiebeleid ondergraaft.
Immers, al jarenlang streeft de overheid ernaar legale ingezetenen zoveel mogelijk gelijk te berechtigen - inclusief politieke participatie. Eerst gebeurde dat via verruiming van het kiesrecht, sinds 1991 via verruiming van de mogelijkheid tot naturalisatie. Nu dreigt vanwege de gebrekkige koersvastheid van het CDA de toegang tot het Nederlanderschap weer fors ingeperkt te worden. Dat is een negatief signaal in de richting van de nieuwe ingezetenen van Nederland. Want niemand kan aan 112.000 nieuwe kiezers met een dubbele nationaliteit uitleggen dat wat zij hebben, aan anderen onthouden zal worden. En hoe moeten nieuwkomers tegen hun inburgeringscontracten aankijken als ze zien dat het parlement naar hartelust dolt met de fundamenten van de inburgering?
En die VVD-slogan over dubbele loyaliteit dan? Onzin. Nationaliteit is weliswaar een voorwaarde voor loyaliteit, maar biedt geen garantie. Dat bewijzen de Nederlanders die uit onvrede met de belastingen naar Belgie verhuizen. Of zijn VVD en CDA nu ook van plan hen de Nederlandse nationaliteit af te nemen?