Duidelijke taal

Vorig jaar startte de Stichting Ideële Reclame (Sire) haar campagne Duidelijke taal begrijpen we allemaal. Achterliggend idee: duidelijke taal begrijpen we allemaal.

Sire wilde (en wil) een heldere manier van uitdrukken propageren, helder en begrijpelijk Nederlands. Dat is handig. En nuttig. Vooral in een samenleving die steeds meer niet met het Nederlands opgegroeide samenlevers kent. Moeilijke woorden begrijpen we niet allemaal. Die moeten we dus maar niet gebruiken. In dagblad-advertenties toont Sire hoe het moet. In het café: ‘Na ampel beraad heb ik toch stellig besloten u te raadplegen, niettegenstaande de mogelijkheid dat het niet geheel onwaarschijnlijk is dat u negatief respondeert, over de mogelijkheid dat wij elkander reeds voorheen hebben ontmoet.’ Nee, dan zeggen we: 'Zeg, ken ik jou niet ergens van?’ Op de Wallen: 'Geachte dame van lichte zeden, vanwege het feit dat mijn wettige echtgenote voortdurend accompanieert met mijn businesspartner en ik dientengevolge mijn wekelijkse cohabitatie moet ontberen, rekwesteer ik u vriendelijk offerte uit te brengen in verband met het uitvoeren van voornoemde werkzaamheden.’ Nee, dan zeggen we: 'Wat kost het?’ De bloemenkiosk: 'Goedendag. Vanwege het feit dat ik vandaag zeer goed geluimd ben en vanwege het feit dat de wederzijdse affectie met mijn liefhebbende echtgenote al bijna drie jaar stand houdt, wens ik een florerend stukje flora aan te schaffen om haar met dit heugelijke feit te fêteren.’ Niet doen! Zeg: 'Ik wil graag bloemen voor mijn vrouw.’ Afgezien van het dubieuze feit dat Sire hier hoerenbezoek aanmoedigt en rechtvaardigt (omdat de taal tijdens 'het uitvoeren van voornoemde werkzaamheden’ bij uitstek summier en begrijpelijk en ééndimensionaal is?), bedoelen ze het heus wel goed. Maar iedereen bedoelt alles altijd heus wel goed. Ook is iedereen aardig. Is het al te laat? Wie weet nog wat 'niettegenstaande’ betekent, of 'respondeert’ of 'voorheen’ of 'wettig’ of 'offerte’ of 'affectie’ of 'florerend’ of 'heugelijk’ of 'fêteren’? Het Poldernederlands (zie elders in dit nummer) regeert al. Bijkomend: Sire wil het einde van de literatuur. Want schrijvers gebruiken de woorden anders dan strikt pragmatisch. Literatuur is de dingen anders zeggen dan de bloemist doet. Literatuur begint waar het bosje bloemen ophoudt. Sire meent het goed. Wil taal die klaar is. Die men snapt. Man en vrouw. En kind. U en ik. Spreek dus smal, en klein. Per zin niet meer dan een woord of vier. En per woord nooit meer dan één let ter greep.