Duiken Van Eycks ‘rechtvaardige rechters’ na 84 jaar op?

Gent – Gaat de Gentse politie binnenkort een chique pleintje in het centrum openbreken in een decennialange zoektocht naar een verdwenen middeleeuws schilderij? Het zou zomaar kunnen. De Vlaamse jeugdboekenschrijver Marc de Bel beweert dat in een ondergrondse tunnel onder de Kalandeberg het paneel De rechtvaardige rechters verborgen ligt. Het vijftiende-eeuwse werk van de hand van de gebroeders Van Eyck werd in 1934 uit de Sint-Baafskathedraal gestolen. Sindsdien wordt er wild gespeculeerd over het lot van het kunstwerk, dat onderdeel is van het wereldberoemde retabel De aanbidding van het Lam Gods.

Afgelopen vrijdag presenteerde De Bel op het Gentse stadhuis zijn nieuwe jeugdroman, De veertiende brief. Het boek is een gefictionaliseerde versie van de zoektocht van amateurspeurder Gino Marchal naar de ‘rechtvaardige rechters’, met wie De Bel samenwerkte. De twee zijn ervan overtuigd dat zij in het boek de daadwerkelijke verstopplek onthullen. Ze baseren zich daarvoor op de afpersingsbrieven die werden gevonden in de nalatenschap van de vermoedelijke dief, Arsène Goedertier. Op zijn sterfbed, in november 1934, bekende hij aan een vriend dat hij wist waar de ‘rechtvaardige rechters’ waren. Maar hij overleed voor hij meer kon vertellen en nam het mysterie mee in zijn graf.

Naast brieven en schetsen van de mogelijke bergplaats vond men twee sleutels in het bureau van Goedertier. Eén paste op de deur van de Sint-Gertrudiskerk in Wetteren waar Goedertier koster was, en waar in 2002 tevergeefs een deel van het altaar werd weggebroken in de zoektocht naar het verdwenen paneel. De andere was wellicht van een van de panden aan de Kalandeberg, die mogelijk toegang bieden tot de ondergrondse tunnel, speculeren De Bel en Marchal. Hun vermoeden wordt gevoed doordat een van die panden het voormalige woonhuis betreft van Joos Vijd, de patriciër die opdracht gaf tot het schilderen van Het Lam Gods.

De Gentse burgemeester Daniël Termont is hoopvol, zei hij op de persconferentie rond het boek. In de rest van Vlaanderen is er meer scepsis en beticht men De Bel van een reclamestunt. Dat verwijt wees Termont vrijdag resoluut van de hand. Verder riep hij het publiek op vooral niet zelf te gaan zoeken op de Kalandeberg.

Of justitie bij de Kalandeberg gaat graven, staat nog niet vast. Het Gentse parket onderzoekt de ‘piste’. ‘Zoals we elke tip in dit dossier serieus nemen’, zegt parketwoordvoerster Caroline Jonckers.