Duitse eurosceptici in verdomhoek

Berlijn – Wie in Duitsland aan de euro twijfelt, heeft het moeilijk. Over het belang van de euro heerst een verpletterende consensus. Wie die consensus doorbreekt, krijgt meteen het etiket ‘rechts-populist’ opgeplakt. Dat ondervond de Alternative für Deutschland (AfD), de eurosceptische partij die bij de verkiezingen met vier procent een bescheiden succesje behaalde.

Vanaf haar oprichting in april dit jaar reageerde het politieke establishment met het verwijt dat de AfD ‘in troebel water vist’. De partij zou uit zijn op de proteststemmen van boze burgers uit de rechts-extreme hoek. Dat de initiatiefnemers van de AfD voornamelijk keurige, eurokritische economieprofessoren zijn, negeerde men.

Het tragische van de AfD is dat het overhaaste verwijt van rechts-populisme achteraf alsnog bewaarheid wordt. De partij is in de maanden voor de verkiezingen systematisch geïnfiltreerd door rechts-extreme figuren uit kansloze splinterpartijen. Via de AfD hoopten ze alsnog in de Bondsdag te komen.

De belangrijkste woordvoerder van de AfD, professor Bernd Lucke van de Universiteit Hamburg, doet zijn best zich van het rechts-extremisme te distantiëren. Maar helaas, de cijfers spreken een andere taal: 340.000 van de twee miljoen AfD-kiezers stemde eerder npd of een soortgelijke partij. Geen van de andere partijen trok zoveel rechts-extremisten aan.

In rechts-extreme kringen is de AfD met vreugde begroet. De partij wordt geprezen voor haar ‘patriottistische instelling’ en haar anti-eurostandpunt. De islamofobe partij Die Freiheit, die ooit Geert Wilders naar Berlijn haalde, heeft zich zelfs opgedoekt en haar leden aanbevolen zich bij de AfD aan te sluiten.

Politiek leider Lucke zit ermee in zijn maag. Het ene moment juicht hij het toe dat rechts-extremisten naar zijn fatsoenlijke partij overstappen, het andere moment pleit hij ervoor hen van het lidmaatschap uit te sluiten. Met zijn vlotte, beschaafde imago trekt Lucke vooral kiezers aan uit de in crisis verkerende, liberale fdp.

Maar Lucke begaat ook slordigheden. In een toespraak liet hij zich de uitdrukking ‘ontaard parlementarisme’ ontvallen, typische nazitaal uit het interbellum. In Berlijn liet hij namaak-eurobiljetten verbranden en noemde de munteenheid ‘de grootste geldvernietiging sinds de inflatie van 1923’. Dat is stemmingmakerij in de stijl van het nationaal-socialisme.

Ook zijn overreactie op een incident tijdens een verkiezingsbijeenkomst in Bremen doet denken aan de slachtofferpositie die Hitlers nazi’s graag innamen. Lucke sprak van twintig messentrekkende aanvallers. Achteraf bleken twee linkse autonomen wat rook te hebben laten ontsnappen. Wie zoals Lucke met zijn AfD het politieke midden wil veroveren, zal beter op zijn tellen moeten passen.