H.J.A. Hofland

Duitsers

Na onze verkiezingen werd ik gebeld door een Duitse vriend, een man van een jaar of vijftig. Hij werkt aan een universiteit, hij verstaat uitstekend Nederlands. De hele avond had hij naar RTL4 gekeken. Hij vroeg of ik al bedreigd was. Als ik er behoefte aan had, zou ik wel een weekje in Hannover mogen logeren.

Wat ik met dit vriendschappelijke incident wil zeggen is dit. De Duitsers letten op ons. Het blijkt niet alleen uit dit telefoongesprek. Lees hun kranten. Ze zien ons als een soms voorbeeldige, soms zeer zonderlinge tak van de familie. Nu overheerst het zonderlinge. Onze ‘ruk naar rechts’, de politieke moord en de wilde tonelen daarna zijn voor de Duitsers reden hun beeld van Nederland als het Mekka van consensus en tolerantie grondig – en soms niet zonder enig leedvermaak – te herzien. Is zo’n omwenteling, begeleid door politieke geweldpleging, op het ogenblik in Duitsland mogelijk? Veel minder waarschijnlijk, in ieder geval.

Als de verhoudingen in het Westen veranderen, is het automatisch gevolg dat onze verhouding tot Duitsland verandert. Deze week is in Reykjavik de Navo vernieuwd, dat wil zeggen, Rusland en de Oost-Europese landen zijn bevorderd tot een soort buitenlidmaatschap. Niemand weet nog wat dit concreet te betekenen heeft. Wel is het duidelijk dat deze uitbreiding past in het Amerikaanse concept van de oorlog tegen het terrorisme. Maar dan weer: niemand weet wat dit concept precies inhoudt, behalve dat Washington van de Europeanen eist dat ze hun defensiebudget verhogen. Ik moet het nog zien.

De nieuwe koers in de Navo, de opbloeiende vriendschap tussen Washington en Moskou, opent bij gebrek aan duidelijke concepten niet het uitzicht op nieuwe veiligheid. Het gevolg is dat de West-Europese continentale landen dichter op elkaar worden gedrongen. De Duitsers zullen binnenkort willen weten wat wij van de vernieuwde wereld denken, en andersom geldt dat nog sterker. Een jaar of zes geleden stelde Thijs Wöltgens voor een discussie te beginnen over een toekomst waarin Nederland als deelstaat van de Bondsrepubliek, samen met Noordrijn-Westfalen, misschien meer invloed zou hebben op de Europese politiek. Tumult. Men dacht dat Wöltgens annexatie wilde. Nee. Hij schatte de machtsverhoudingen en deed een voorstel tot discussie. Meer niet.

In de vernieuwde wereld na elf september krijgt zijn voorstel een nieuw perspectief. Leer de Duitsers kennen, en zij ons, na 15 mei, om te beginnen.