Duitsland knarsetandt over de winst van de pds

De meerderheid van de Duitsers was blijkens de opinie- onderzoeken voor verandering. In plaats van de regerende coalitie van christen-democraten en liberalen wilden ze liever een rood-groene regering of een Grote Coalitie van SPD en CDU. En toch kozen ze Kohl weer tot bondskanselier. Echt uitzicht op een mooie toekomst biedt dat niet. Maar de oppositie kan zich sterk maken, want de meerderheid van de regering is piepklein, niet meer dan tien zetels, en in de Bondslanden kunnen intussen alle andere combinaties worden uitgeprobeerd.

In een opzicht lijkt Duitsland nu beschaafder dan de andere Westeuropese landen: de extreem-rechtse Republikaner gingen achteruit van 2,1 naar 1,9 procent. Daar zijn verklaringen voor mogelijk die aan die constatering enigszins afbreuk doen. De kiesdrempel van vijf procent van de stemmen komt kleine partijen niet ten goede; het onderling gekrakeel van de Republikaner kan ze tijdelijk minder aantrekkelijk hebben gemaakt; het anti-asielzoekersbeleid van de regering- Kohl heeft extreem-rechts de wind uit de zeilen genomen; en je zou je kunnen afvragen of de ex-communistische PDS als protestpartij niet een deel van de ontevredenen naar zich toe heeft getrokken.
‘Waar ze ons kenden, hebben ze op ons gestemd’, verklaarde de PDS na de verrassende uitslag. vier van hun kandidaten in voormalig Oostduitse kieskringen werden direct gekozen, waardoor de PDS, die met 4,4 procent net onder de kiesdrempel was gebleven, met niet minder dan dertig afgevaardigden in de Bondsdag komt. De ooit in de DDR enigszins oppositionele schrijver Stefan Heym zal, omdat hij met zijn 81 jaar het oudste Bondsdaglid is, nu zelfs de nieuwe zitting van het Duitse parlement mogen openen, tot tandenknarsend ongenoegen van kanselier Kohl. Ook al kwam de dag na de verkiezingen Der Spiegel alweer met niet werkelijk bewezen beschuldigingen tegen PDS-leider Gregor Gysi dat hij als Stasi-informant dissidenten zou hebben verraden en eigenlijk door de SED, de vroegere Oostduitse communistische partij, in het geheim naar voren was geschoven in een laatste poging de macht te behouden.
Toch lijkt het me goed dat de PDS bestaat en althans door een deel van de kiezers wordt gesteund. Je hoeft geen gram sympathie te hebben voor de stalinisten uit de oude DDR om de absolute verkettering van het voormalige Oost-Duitsland onwaarachtig en zelfs gevaarlijk te vinden. Wanneer, zoals vooral Kohl deed, de voormalige communisten volkomen gelijk worden gesteld met het Hitler-regime, wordt het Duitse verleden op verschillende manieren vervalst. Het nazisme wordt onschuldiger voorgesteld als een niet zo aardig regime in een rijtje van zo veel onbehoorlijke en autoritaire regimes, de economische en politieke triomf van rechts krijgt een extra morele lading die nergens door wordt verdiend, en de Koude oorlog wordt geschematiseerd tot een zwart-witplaatje. Eenvijfde van de burgers van het voormalige Oost-Duitsland is blijkbaar of teleurgesteld door de hereniging of ziet niet alleen maar in wrok op het verleden terug. Of gelooft zelfs nog in een rode toekomst voor Duitsland.
De PDS mag Kohl best nog een tijdje blijven irriteren. Stefan Heym heeft er in ieder geval echt zin in. Meer dan Scharping en z'n SPD, jammer genoeg.