Berlijn – ‘Hoog-dramatisch’ noemt bondskanselier Angela Merkel de snelle stijging van het aantal coronabesmettingen in Duitsland. Als grootste oorzaak ervan wordt de vaccinatiegraad gezien, die te laag zou zijn.

Een van de meest geciteerde grafieken hierover in Duitse media is een berekening van de Engelse krant The Financial Times. Daaruit blijkt dat Duitsland, Oostenrijk en (het Duitstalige) Zwitserland – de zogeheten dach-landen – in vergelijking met West-Europese landen het minst vaccineren.

De berekening past goed bij het hevige debat over de lage vaccinatiecijfers. De belangrijkste schuldige wordt gezocht bij de ideologisch gemotiveerde vaccinatietegenstanders: want is hun aantal in Duitsland niet extra hoog? In meerdere media beschrijven journalisten ineens zelfkritisch hun jeugd op de vrije school. De groen-alternatieve beweging is in de Duitstalige landen traditioneel groot, en het kan dus de antroposofie van Rudolf Steiner zijn die de basis voor de stokkende coronavaccinatie heeft gelegd.

En kent het land niet een lange traditie van scepsis tegenover techniek en wetenschap? Het zijn de ‘late gevolgen van de Duitse Romantiek’, schreef een Spiegel-redacteur op Twitter: ‘Antroposofie, homeopathie, vaccinatietegenstanders.’

Op hetzelfde moment circuleert echter ook een ander onderzoek. Onderzoekers uit Jena, München en Bielefeld hebben de besmettingscijfers naast de verkiezingsuitslagen van 2021 gelegd en kwamen tot de conclusie dat er een overlapping tussen politiek-rechtse sympathieën en vaccinatiescepsis bestaat: in de gebieden waar de ziekenhuizen volstromen met coronapatiënten is de partij AfD het grootst.

De politiek-ideologische achtergrond zorgt dus niet voor een eenduidige verklaring. Want al is er een overeenkomst tussen de esoterische voorliefdes en wetenschapsscepsis van bepaalde AfD-aanhangers en Groenen-stemmende vrije-school-ouders, die is te klein om de nationale vaccinatiecijfers compleet mee te doorgronden.

En dus heeft de vierde golf in ieder geval één ding opgeleverd: Duitsland gaat met een flinke deuk in het zelfvertrouwen de tweede coronawinter in.

Bij de eerste coronagolf was er ook zulk zelfonderzoek, maar andersom: de Duitsers deden het toch zo goed, was toen overal trots te horen, zeker vergeleken bij de Zuid-Europeanen. Die tijd is voorbij. Knarsetandend wordt nu uitgerekend naar Zuid-Europese landen gewezen, waar de vaccinaties een stuk sneller gaan.