DUIVELS TALENT

Ook in het nieuwe seizoen weer overal klinkende namen: Richard Avedon in het Amsterdamse FOAM, Mark Rothko krijgt een overzichtstentoonstelling in het Londense Tate Modern en in Berlijn kan de kunstliefhebber in het Hamburger Bahnhof beoordelen of de reputatie van Joseph Beuys nog enig fundament heeft.

Medium id 030 rev1

Mark Rothko

Alledrie groot, alledrie dood. Nu heb ik niets tegen dergelijke blockbusters. Zelf ben ik ooit naar Essen afgereisd voor de overweldigende overzichtsexpo van Diane Arbus. Maar zoals een geliefd gerecht of een dierbare vakantie eerder op een herinnering van atmosfeer berust dan op werkelijk genot, zijn iemands favoriete kunstenaars zelden de reuzen die plechtig en zonder discussie de topmusea vullen.
In de jaren negentig heb ik een aantal keren gewerkt als suppoost in museum De Lakenhal in Leiden. Ondanks mijn professionele instelling werd ik op mijn eerste dag volledig gegrepen door een van de werken die ik geacht werd te beschermen: een video van Erzsébet Baerveldt (1968), getiteld Pieta (1992). De kunstenaar, begeleid door meanderende maar melancholische muziek, probeert op een tafel een kleien mannentorso in een houding te dwingen, rechtop te houden. Maar het blijkt een verloren strijd, ze verliest haar grip op het logge, breekbare lichaam, de torso valt van tafel. Ik herinner me dat de video op een gewone televisie werd afgespeeld. Ik herinner me dat mijn adem stokte.
Vorig jaar bezocht ik de Open Ateliers van de Rijksacademie in Amsterdam. Zalen en zalen met radeloze pogingen, twijfelende halffabrikaten en intrigerende aanzetten. Tot ik in een ruimte de wereld van Francesca Grilli (1978) betrad. Het werk heette Gordon (2007) en duurde zeven minuten en zeven seconden. Een bejaarde, gesoigneerde man speelt bocce, een soort kegelspel, met zijn kleindochter Francesca, de kunstenaar. De stem van de man klinkt in voice-over: hoe hij, Giordano Bruno, tijdens zijn jeugd Gordon werd genoemd – verhalen over namen, familie, het verleden dat dichterbij lijkt dan het heden. Ondertussen rolt het spel verder zonder duidelijke regels of winnaar.

Medium gordon

Francesca Grilli

Zoals elk goed kunstwerk hield Gordon mijn aandacht vast en deed het tegelijkertijd mijn gedachten dwalen. Grilli’s film was voor mij het hoogtepunt van de Open Ateliers.
Pieta is ooit (positief) besproken in The New York Times na een expositie in een New Yorkse galerie, maar dat is alweer tien jaar geleden. Natuurlijk hou ook ik van het gemak van grote namen, maar het liefst wil ik komend jaar een overzichtstentoonstelling van Erzsébet Baerveldt en vloeren, hoeken en muren van een mooi museum voor dat duivelse talent van Francesca Grilli.

INFO:
Richard Avedon
FOAM
Tate Modern
Mark Rothko
Hamburger Bahnhof
De Lakenhal in LeidenOpen Ateliers van de Rijksacademie