Opera: The News

Duizenden dominees

De gebaren van de Amerikaanse tv-dominee worden op het brede scherm herhaald en uitvergroot, het is alsof hij een rituele dans uitvoert. Het beeld wordt verdubbeld, vertienvoudigd, verhonderdvoudigd. Honderden kleine tv-dominees dansen door het beeld. Schandelijke manipulatie, zegt iemand achteraf. Maar is wat die dominee voor de camera doet niet net zo goed manipulatie?

Medium opera the news027

De Nederlandse componist en rockmuzikant Jacob ter Veldhuis (61) werkt tegenwoordig vooral in Amerika en noemt zich daar JacobTV. Daar heeft hij zijn The News, a reality opera voor het eerst ontwikkeld en opgevoerd. Nu ging een peace edition van zijn opera in première als opening van het Festival de Basis op de door de luchtmacht verlaten vliegbasis Soesterberg, waar de Vrede van Utrecht in september was neergestreken. Ter Veldhuis gebruikt beelden en geluiden van Amerikaanse nieuwsshows op een immens groot scherm. Het glimlachende gezicht van een presentatrice, maar haar glimlach wordt steeds meer een grijns als hij veel te lang in beeld blijft staan, haar ademhaling verandert in verlangend zuchten door de herhaling, haar bewonderende blik voor een deskundige aan wie zij een vraag stelt wordt belachelijk als we die lang aangehouden zien. De deskundige kijkt hautain minuten lang terug. Hun woorden worden een rap, een lied, een aria. Twee zangeressen aan bureaus, vóór op het podium, nemen het over en zingen de teksten van de presentatoren als beeldschone operamuziek. Nora Fischer is een zeer veelzijdige Nederlandse zangeres, de Amerikaanse Lori Cotler combineert wereldmuziek, jazz en pop met de Zuid-Indiase trommeltaal Konnakol.

Het geheel is een overrompelende, in alle opzichten uitvergrote nieuwsshow. Dat nieuws begint heel klein: eerst zien we een hondje, nerveus zoekend op een snelweg, terwijl het leger uitrukt om hem te redden. Dan zien we de koningin van Engeland die een bezoek brengt aan de goudstaven van haar Centrale Bank, en even later slaat overal in de wereld de crisis toe, maar de presentatoren blijven even hard glim­lachen en scatten erop los. Even is er een beeld uit Nederland: Beatrix heeft het in haar troonrede over wereldvrede; we zien tegelijk hoe in Congo de oorlog almaar doorgaat en een vrouw die uit Somalië is gevlucht vertelt over de verschrikkingen die zij heeft meegemaakt. De tegenstellingen volgen elkaar op. Er wordt in zang hartstochtelijk om een wereldleider gevraagd; daar duikt Berlusconi op, die zichzelf bezingt en zich zo belachelijk maakt met zijn ‘io, io’ dat het idee van een leider al snel verdwijnt. De mensen van de Amerikaanse wapenlobby prijzen staccato uitgebreid de vreedzame werking van hun wapens, de Syrische president Assad lacht onthullend als hij ontkent dat hij ooit gifgas zou hebben gebruikt.

Deze Nederlandse versie van The News klinkt muzikaal heel anders dan de Amerikaanse, door het grote aandeel blazers en percussionisten van het Nederlands Blazers Ensemble. De muziek is van alle markten thuis, maar klinkt steeds overweldigend. The News is een project dat nooit af is, steeds komen er nieuwe beelden, geluiden en muziek bij, aangepast aan de actualiteit. We horen Wilders stotteren over de ‘barbaren uit het Oosten’ en een Amerikaanse officier die zo vaak herhaalt dat er in Guantánamo niet wordt gemarteld dat je aan het eind wel beter weet. The News is een volslagen nieuwe manier om met muziek, tekst en beeld om te gaan.


The News, a reality opera, The Peace Edition, 2 oktober in Grand Theater Groningen; 3 oktober in Muziekgebouw aan ’t IJ; voorjaar 2014 in een andere vorm bij de Nationale Reisopera; nbe.nl