Gewonden in Uruzgan

Dutch Angels

Nederlandse militairen overleefden een zelfmoordaanslag in Uruzgan, terwijl de Britten en Canadezen maar blijven sneuvelen.

De Nederlandse legerarts tilde zijn linkerarm op en sprak zachtjes. ‘Hier ging de kogel erin.’ Hij wees met zijn rechterhand op zijn zij. ‘En hier’, hij tilde nu zijn rechterarm op, ‘kwam hij er weer uit. Er zat een groot gat in zijn rechterzij.’ Hij hielp Britse collega’s in de Afghaanse provincie Helmand bij het opzetten van een bloedbank en beschreef _Mash-_achtige taferelen van helikopters die gewonden aanvoerden. ‘We werden opgetrommeld als er weer een zelfmoordaanslag was gepleegd’, vertelde hij. ‘De Britse medici konden het maar nét aan.’ Dat was eind december. Afgelopen week vloeide Nederlands bloed. Vijf Nederlanders raakten zwaargewond bij een zelfmoordaanslag nabij de Baloechipas, waar een Nederlandse patrouillebasis is gevestigd. De ervaring van een van hen werd opgetekend door de Canadese kolonel Mike Kampman op zijn weblog. De gewonde militair beschreef hoe hij werd geraakt door het nummerbord van de bomauto, terwijl hij het motorblok langs zag scheren.

In Helmand voeren 3300 Britse militairen dezelfde taak uit als de veertienhonderd Nederlandse militairen in het aangrenzende Uruzgan. De Britten verloren in Afghanistan al 46 man. Sinds maart werden achttien Britten in Helmand gedood en meer dan tachtig gewonden afgevoerd. Ook de Canadezen in Kandahar hebben het zwaar. Zij verloren 45 man. Bij operatie Medusa en de daaropvolgende operatie Mountain Fury sneuvelden zeventien Canadezen en raakten er 71 gewond.

Nederland heeft sinds het begin van de Uruzgan-missie vier doden te betreuren. Eén door zelfmoord, drie door vliegongelukken. Eén militair raakte zwaargewond in een hinderlaag en verloor zijn onderbeen. Een ander werd door beide benen geschoten, maar herstelde volledig. Zelfs met de vijf nieuwe gewonden blijft het Nederlandse slachtoffertal ver achter bij dat van de Isaf-bondgenoten. Hoe kan dat?

Nederlandse officieren in Uruzgan durven het niet met zekerheid te zeggen. ‘Wij hebben minder aanvallen te verduren dan de Britten en Canadezen’, vertelde kolonel Theo Vleugels, commandant van Taskforce Uruzgan I. ‘Dat kan iets met onze aanpak te maken hebben. Of met de rol van Uruzgan en het zwaartepunt dat de tegenstander legt. Maar ik kan niet garanderen dat het zo blijft.’

De Canadezen in Kandahar kregen te maken met een opbouw van Taliban-eenheden en vielen massaal aan. De Britten maakten een grove fout door diep in de provincie pelotonshuizen in te richten, die slechts door dertig man werden bezet. Prompt werden ze belegerd door grote groepen Taliban-strijders. De Britten vochten dagen en nachten achtereen. Sommige posten Musa Qala konden niet meer worden bevoorraad, omdat strijders landingsplaatsen en droppingzones in handen kregen. In tegenstelling tot de Britten hebben de Nederlanders ervoor gekozen hun troepen niet te veel te spreiden. En er worden geen grootschalige offensieven gehouden, al wordt er in Uruzgan wel gevochten. Daarbij werden volgens Defensie tientallen Taliban gedood. Van burgerslachtoffers werd geen melding gemaakt, maar het is onmogelijk dat te controleren. Het gebied is te gevaarlijk om zonder bescherming te bezoeken.

Om te voorkomen dat hun bases onder de voet werden gelopen, kozen de Britten, net als de Canadezen, voor luchtaanvallen. Daarbij kwamen tientallen burgers om, en dát, zo melden Nederlandse officieren in Tarin Kowt, is de valkuil van de missie. Nederland is terughoudend met bombardementen. Want Isaf en de Taliban strijden om de gunst van de bevolking. De Taliban deden vorige week zelfs de absurde aankondiging een miljoen dollar te steken in onderwijs. Ze ontkennen dat zij scholen in brand steken en leraren vermoorden. Isaf kan slechts slagen door de burgerbevolking te tonen dat het leven onder de regering van Hamid Karzai beter is dan onder de jihadi’s . Daartoe hanteren de Nederlanders een eerst-praten-dan-schieten-beleid. Ze worden ervoor beloond. De afgelopen tijd attendeerden Afghaanse burgers hen vijf keer op verborgen bermbommen.

De Nederlandse missie gaat nu een cruciale fase in. Sinds vorige week wordt geprobeerd de Dorafshan Vallei onder controle te brengen. De Taliban-aanwezigheid is er sterk. De zelfmoordaanslag en de veelvuldige aanvallen op de patrouillepost bij de Baloechipas zijn het antwoord van de Taliban. Afgelopen maandag werd rond de post twee uur gevochten. Er vielen geen Nederlandse gewonden; van burgerslachtoffers werd geen melding gemaakt.

Ook geluk speelt een rol. De Canadezen noemen de Nederlanders the Lucky Dutch en de Australiërs doopten hen Dutch Angels. Binnenkort smelt de sneeuw in de bergen en kunnen de Taliban weer schuilplaatsen en aanvoerroutes gebruiken. Net als vorig jaar wordt een lenteoffensief verwacht. Ook dan kan het verschil tussen dood en leven schuilen in het verschil tussen een motorblok en een nummerbord. En ook dan geldt dat deze missie niet kan slagen als er burgerslachtoffers worden gemaakt.

Groene_-redacteur Joeri Boom verbleef in december op de Nederlandse bases in Uruzgan. Zie ook zijn weblogmet reisverslagen en achtergronden bij de strategische blunders van de Britten in Helmand_