Meer Muziek

Dwars door de ziel

Muziek: Boulevard de l’independance

De nieuwe cd van _kora-_speler Toumani Diabaté is vernoemd naar de uitvalsweg van de Malinese hoofdstad Bamako, van waaruit men heel West-Afrika bereizen kan. Een toepasselijke naam voor een ambitieus muzikaal project. Met een modern, elektrisch geluid worden hier verschillende West-Afrikaanse muzikale tradities samengebracht. Diabaté laveert met zijn Symmetric Orchestra tussen het Ensemble Instrumentale National du Mali (voor de Malinese traditionele muziek het equivalent van het Concertgebouworkest) en orkesten als de Rail Band en Les Ambassadeurs: groepen die vanaf begin jaren zestig het klassieke repertoire vertaalden naar populaire muziek voor de nieuwe, onafhankelijke naties van West-Afrika. De combinatie van royale staatssteun, inventieve arrangeurs en legendarische instrumentalisten leverde destijds muziek voor de eeuwigheid op. Bij beluistering hiervan ervaar je nog steeds een elan dat zijn gelijke niet kent.

Maar net als in het Westen raakte men ook in Afrika gedurende de jaren tachtig muzikaal gezien hopeloos de weg kwijt. De orkesten raakten in het slop, blazers werden vervangen door synthesizers, de productionele standaard werd rigoureus naar beneden bijgesteld. Zangers van faam probeerden via springplank Parijs een internationale carrière, met afro-pop van westerse snit als visa. Kortom: de geest was weer terug in de fles.

Op Boulevard de l’independance komt die verdwenen tijd wederom glorieus tot klinken. Diabaté bracht vorig jaar nog een ingetogen, akoestisch album uit, opgenomen met de onlangs overleden gitarist Ali Farka Touré. Zijn nieuwe cd klinkt eigentijdser. Opnametechnicus Jerry Boys, die voor de wereldmuziek inmiddels het belang van Rudy van Gelder voor de jazz begint te evenaren, verdient wederom alle lof. Op locatie in Bamako wist hij nauwgezet de zinderende ambiance van Le Hogon vast te leggen. In dit openluchttheater en restaurant speelt Diabaté iedere vrijdag met zijn Symmetric Orchestra voor de beau monde van Bamako, plus de vele ingevlogen aficionados, afkomstig van over de hele wereld.

Gedurende deze nachten is het een komen en gaan van zangers en instrumentalisten, die niet eens zozeer elkaar proberen af te troeven als wel collectief en improviserenderwijs loos gaan met het bij iedereen intiem bekende _griot-_repertoire. Een corpus van lofliederen en instrumentale stukken, dat als geheel het Manderijk cultureel gezien schraagde. Dit middeleeuwse, West-Afrikaanse koninkrijk, met Timboektoe als religieus kenniscentrum en trans-Saharaans handelsknooppunt, werd in de koloniale tijd lukraak doorsneden met grenzen van Europese makelij. De bizarre vorm van Mali herinnert hier ogenblikkelijk aan. Maar alle imaginaire lijnen blijken tot op heden niet genoeg om het gedeelde culturele erfgoed te versnipperen.

De stichtingsmythe van het Manderijk (het Soundjata-epos) is van homerische allure en wordt nog steeds door heel West-Afrika gekend: schrijvers, dichters, musici en zelfs politici refereren er dagelijks aan. Ook Toumani Diabaté herstelt met zijn muziek de cultuurhistorische eenheid van West-Afrika. Dit klinkt overigens pretentieuzer dan deze muziek verdient. Men beluistere Mali Sadio en Tapha Niang: stukken met een grandeur van onwerkelijk fraaie, bijna symfonische allure. De bevlogen zang, de statige percussie, de gloedvolle strijkers en het melodisch vernuft van Diabaté – dit snijdt dwars door de ziel. Daar hoeft men de taal beslist niet voor te verstaan.

Symmetric Orchestra, Boulevard de l’independance (World Circuit/ Munich)

Tourdata:

*Concerten 2006*
vr. 12 mei: Handelsbeurs, Gent-België +32-9-2659165
zo. 14 mei: Melkweg, Amsterdam 020-5318181
vr. 19 mei: Paard van Troje, Den Haag 070-3601838
za. 20 mei: RASA, Utrecht 030-2316040
vr. 2 juni: Zuiderpershuis, Antwerpen-België +32-3-2487077
za. 3 juni: 22e Music Meeting, Nijmegen 024-3608813
vr. 30 juni: Couleur Café, Brussel-België www.couleurcafe.org
do. 3 augustus: Zomerparkfeest Venlo www.zomerparkfeest.nl