TELEVISIE Frans Bromet

DWARSE VEELFILMER

Nederland 2 is aanwezig op het Idfa met een dagelijks Festival Journaal met Twan Huys, en programmeert er ook zelf documentaires, zoals 2007-winnaar Stranded en Bye, Van der Elskens afscheid van het leven. Op zaterdag 22 november Van Anton Mussert tot Herman Brood, waarin de verkiezing van de Beste Portret Documentaire. Bovendien mogen kijkers bepalen over welke Fameuze Hollander, dead or alive, er een gemaakt gaat worden. Martin van Amerongen lijkt mij een mooie kandidaat.
Op Cornelis Verolme en Frans Bromet hoeft al niet meer gestemd. Over Verolme maakte Rudolf van den Berg voor RTV Rijnmond een film die alle regionale omroepen uitzenden. De vondst om Verolme middels de stem van Eric van Muiswinkel een ‘autobiografie’ op geluidsband te laten inspreken werkt verbluffend. Die tekst is authentiek want ontleend aan Verolme’s schrijfsels en uitspraken in interviews. Adembenemend geval van rise and fall van een narcistische mammoet.
Adembenemend ook de confrontatie die David de Jongh met Frans Bromet aanging in De grens van Frans Bromet. Volgens Bromet zelf een slechte film, want voor de camera al laat hij De Jongh weten dat diens keus voor statief verwerpelijk is en zijn gebruik van extra licht ouderwets esthetisch. Bovendien zou De Jongh het alleen maar over futiliteiten en miezerigheden willen hebben, zoals Frans’ verhouding tot zijn ouders. Verder behoort De Jongh tot de subsidiejongens waartussen Frans niet dood gevonden wil worden. Zoals ook die man van die film over Hazes (hij zou echt zijn naam niet weten), gemaakt volgens het principe André, ga es effe verdrietig doen. Enscenering, Schönfilmerei, subsidiëring – Bromet haat het. Het lijkt alsof Bromet een karikatuur van zichzelf speelt. Misschien is dat enigszins zo: de meeste mensen reageren verkrampt zodra de camera zich op hen richt, zeker als naar zielenroerselen wordt gehengeld. Bij mij moeten ze ook niet aan boord komen met hun camera – waar iets oneerlijks in zit omdat ik als kijker profiteer van interviews en documentaires over mensen die zich wél blootgeven.
Die dubbelheid kenmerkt ook Bromet: wat hij met zijn personages doet wijst hij als object af. De Jongh spiegelt Bromets afweermechanismen effectief aan die van diens eigen slachtoffers door verbluffend gelijksoortige reacties uit Bromet-interviews door het gesprek te monteren. Overigens blijft het Bromets recht zich niet te willen blootgeven, maar het levert een tweede dubbelheid op: enerzijds verzet hij zich, anderzijds lijkt hij rancuneus vanwege te weinig aandacht en waardering. Moeilijke man, die zich door afhoudend en ontkennend gedrag meer laat kennen dan hij wil en die uiteindelijk door zijn dierbaren verbluffend helder en scherp getypeerd en geduid wordt. Wat hem moeilijk moet vallen, want zijn diepgewortelde wantrouwen in ‘de mensheid’ lijkt hij draaglijk te maken door de beschutting van gezin en bedrijf, die elkaar overlappen: Bromet & dochters.
Gelukkig lijkt ook De Jongh Bromet wel als een belangrijk tv-maker te zien en daar gaat het om. Dat blijkt uit een overtuigende lofzang door de moeder van de kinderdocumentaire, Trudy van Keulen, op een recente Bromet: Gedeelde kinderen. Een inderdaad aangrijpend tweeluik over Abe en Jelle, verscheurd tussen gescheiden ouders en hun nieuwe partners. Bromet is een talentvolle dwarse veelfilmer die niet tegen kritiek kan en soms prachtigs produceert. Dit portret doet hem recht, in mooi en lelijk.

Rudolf van den Berg, Staal en lavendel: De levensladder van Cornelis Verolme. Regiodoc op alle regionale omroepen, zondag 30 november.
David de Jongh, De grens van Frans Bromet. NPS. 24 november, Nederland 2. 20.50 uur.
Frans Bromet, Gedeelde kinderen. Te zien via www.bromet.nl. Op die site wel een verwijzing naar het Bromet-retrospectief tijdens het Idfa, maar geen woord over De grens van Frans
Bromet