De rolmodellen van de Amerikaanse purity-beweging

Echte liefde wacht

Maagdelijkheid werd ooit geassocieerd met ongezellige, stoffige soberheid. Maar dankzij de onthoudingsbeweging gaat het nu gepaard met Disney-glamour en diners vol quasi-chique fopsymboliek.

In de aanloop naar de Olympische Spelen was er dit voorjaar in Amerika alvast één winnaar, die daarvoor geen teen hoefde uit te steken. De 29-jarige hordenloopster Lolo Jones is twee­voudig wereldkampioen op de zestig meter horden en bewust maagd. Jones is een knappe, gedisciplineerde winnaar met gevoel voor humor. In mei vertelde ze in het televisie­programma Real Sports op hbo honderduit over haar keuze om kuis te blijven. 29 jaar maagd blijven, zei ze, is moeilijker dan trainen voor de Olympische Spelen.

Weinig doet de Amerikaanse media – en daarmee het Amerikaanse publiek – harder in de handjes knijpen van plezier dan succesvolle maagden. Vorig jaar was dat Tim Tebow (24), de diepreligieuze quarterback van de New York Jets, wiens seksuele status zo uitgebreid is beschreven en besproken dat Tebow zich in al zijn maagdelijkheid toch meer bezoedeld zal voelen dan een oude hoer. Jones gaf in de talkshow van Jay Leno al aan dat zij en Tebow wellicht op een date konden gaan naar de kerk. In één dag had ze er twintigduizend Twitter-volgers bij.

Het is moeilijk om een cultuur en een tijdperk te vinden waarin de maagd niet een speciale status geniet. Dat de Amerikanen met hun fascinatie voor maagdelijkheid net een stap verder gaan dan het gemiddelde westerse volk mag geen verrassing heten. Het preserveren van maagdelijkheid werd een aantal jaar geleden zelfs overheidsbeleid, toen president Bush seksuele voorlichting terugbracht tot het bevorderen van abstinence (onthouding), en onthouding propagerende organisaties als True Love Waits en Silver Ring Thing miljoenen aan overheidsfinanciering kregen. President Obama heeft vooralsnog geen grote koerswijziging op dat gebied ondernomen. Mede dankzij die stap zijn aanhangers van maagdelijkheid tot het huwelijk sinds het eind van de twintigste eeuw een duidelijke stem in het Amerikaanse conservatieve politieke en medialandschap geworden, daarbij vaak aangeduid als de purity movement. Seksuele onthouding is volgens hen de sleutel tot gezond huwelijks- en familiegeluk. Dat is niks nieuws, maar waar in het verleden maagdelijkheid een context kende van ongezellige, stoffige soberheid gaat die vandaag gepaard met Disney-glamour en diners vol quasi-chique fopsymboliek.

Hoewel maagdelijkheid dan het devies mag zijn, schuwen de aanhangers van de purity-beweging het woord virgin waar mogelijk. Het ene moment ben je maagd, en het andere moment niet meer – bij wie het niet treft hoeft dat verschil maar in twee minuten zwoegen te zitten. In die zin impliceert maagdelijkheid passiviteit of preutsheid. Abstinence en purity zijn daarentegen een actieve keuze die uithoudingsvermogen en discipline vergt, en in de purity-beweging vooral ook een sociale bezigheid. Aanhangers vormen een hechte band via kerkgenootschappen, schoolclubjes en evenementen, waarbij jongeren plechtig beloven tot hun trouwdag puur in hart en genitaliën te blijven en al voor twintig dollar een zogeheten purity-ring om de vinger kunnen schuiven. Uit onderzoek uit 2005 van Peter Bearman (Columbia University) en Hannah Brückner (Yale) bleek dat hoe meer leerlingen in een school de purity-pledge deden, hoe groter de kans dat de pledgers zich een paar maanden langer aan die belofte hielden dan niet-pledgers. Dat gaat volgens het onderzoek op tot maximaal dertig procent van de leerlingen die de belofte doet, want de onthouders moeten wel voelen dat ze deel uitmaken van een zich van de mainstream afzettende minderheidscultuur. Een onthouder is zo een zelfbewust rolmodel met durf en karakter.

Die durf en karakter kunnen niet zonder aanmoediging. De Britse Channel 4-documentaire The Virgin Daughters (2008) en de onafhankelijke documentaire Daddy I Do (2010) van Cassie Jaye focussen beide op de honderden Purity Balls die jaarlijks in de Verenigde Staten plaatsvinden. Randy en Lisa Wilson organiseerden veertien jaar geleden het eerste Father-Daughter Purity Ball in Colorado Springs. Vaders en dochters uit de wijde omtrek komen daarbij samen om te eten en te dansen. De vaders in smoking, de dochters in prinsessenjurk. Een jaarlijks avondje uit, waarbij vaders hun dochters – een enkeling nog maar vijf jaar oud – laten zien hoe een man een vrouw hoort te behandelen. De meisjes beloven hun vaders dat ze puur zullen blijven tot het huwelijk, in een ceremonie vol witte rozen, witte doeken rond levensgrote kruizen en ondertekende certificaten vol gekalligrafeerde beloftes. De vaders beloven in dezelfde ceremonie dat zij de maagdelijkheid en eer van hun dochters zullen bewaken, waarna vaders en dochters hand in hand onder een erehaag van door vaders opgehouden zwaarden wandelen.

De foptraditie van het jaarlijkse Father-Daughter Purity Ball werd oorspronkelijk door de Wilsons bedacht om het bewaren van de maagdelijkheid voor jonge meisjes een prachtig sprookje te maken, en voor vaders om meer betrokken te zijn bij de seksuele moraal van hun dochters. Pas als meisjes liefde en respect van hun vader krijgen, weten ze dat ze moeten wachten op een echtgenoot die hen hetzelfde zal behandelen, luidt het idee. Zo’n echtgenoot verdient een onbesmette bruid.

In Virgin: The Untouched History (2007) beschrijft schrijfster en onderzoekster Hanne Blank hoe onthouding in het vroegste christendom alleen diende als manier om volledige concentratie op de religieuze taak te garanderen. Voor devote mannen van Jezus’ tijd, die rondreisden om een religieuze boodschap te verkondingen of te volgen, was het vanzelfsprekend om een sober, seksloos bestaan te leiden. Waar in de klassieke religie de goden met een mals lammetje al gauw tevreden waren, vroeg de christelijke God om persoonlijke, innerlijke offers: volstrekte geestelijke toewijding tot het moment dat Jezus op aarde terug zou keren, wat hopelijk niet te lang zou duren. Voor die concentratie en focus moest het lichaam puur en het vlees ongecorrumpeerd blijven. Voor wie het tóch niet in zijn broek kon houden was het huwelijk de enige oplossing, zo stelt Paulus praktisch in 1 Korintiërs 7:9: ‘Maar wanneer ze dat niet kunnen opbrengen, moeten ze trouwen, want het is beter te trouwen dan te branden van begeerte.’ Niet bepaald het idee van een sprookjes­huwelijk dat een jong meisje in een roze prinsessenjurk erop na zal houden, maar niet minder christelijk. Blank noemt het typisch dat de reis­gewoonten van die allervroegste christenen al twee­duizend jaar lang aan meisjes en vrouwen worden opgedrongen.

Dat alles zal voor Amerikaanse tieners niet de reden zijn dat maagdelijkheid de afgelopen tien jaar zo’n hype is geworden. En aan de druk van kuise ouders zal ook niets zijn veranderd. Wat misschien wel is veranderd zijn de posters aan de muur van de meisjeskamers: de eerste tien jaar van deze eeuw waren de onthoudende rolmodellen niet van de (Amerikaanse) televisie af te slaan. Voormalige Mickey Mouse Club-leden als Britney Spears en Christina Aguilera begonnen met het dragen van de ringen met een belofte (True love waits, bijvoorbeeld) en spraken in interviews openlijk over hun besluit om onbezoedeld het huwelijk in te treden. Tientallen jonge actrices en zangeressen, van met name de populaire familiezender Disney Channel, volgden tot ongeveer 2010 dat voorbeeld, zoals Hilary Duff, Lindsay Lohan, Taylor Swift, Miley Cyrus, Vanessa Hudgens, Selena Gomez, Demi Lovato en met als viriele uitzondering ook de Jonas Brothers Kevin, Joe en Nick.

Midden in deze tijd, in 2005, verscheen het eerste deel van Stephenie Meyers _Twilight-­_boeken, waarvan de verfilmingen een haast ongeëvenaard monstersucces waren (de laatste komt dit najaar uit). De serie gaat over de verzengende liefde tussen een zestienjarig meisje en een eeuwig zeventienjarige vampier, en is een nauwelijks verhuld pamflet voor seksuele onthouding. Vampier Edward Cullen wordt gek van verlangen als hij Bella Swan ruikt, maar de liefde consumeren is geen optie, omdat hij haar dan aan flarden zou bijten. Daarom wisselen ze getergd verlangende blikken uit, huilfluisteren ze elkaar de liefde toe en wordt de daad pas voltrokken als ze – in het laatste boek – netjes getrouwd zijn. De consequentie van het verliezen van haar maagdelijkheid is overigens wel dat Bella direct zwanger raakt van een haast demonische baby die het leven uit haar dreigt te zuigen, dus zelfs in het huwelijk blijkt seks nog niet echt veilig. Naast een overlevingstechniek is Bella’s maagdelijkheid ook een zwaar romantisch gebaar. Haar bloempje wordt geplukt door de man met wie ze de eeuwigheid zal doorbrengen. Haar puurheid is haar ultieme geschenk. Hij mag zijn voetafdruk in haar ongerepte sneeuwlandschap zetten, haar onbevlekte blad beschrijven. Met de daad maakt hij haar de zijne. Hoeveel minder bijzonder zou haar relatie met Edward geweest zijn als ze al eerder een keer na schooltijd achter het fietsenhok wat had geëxperimenteerd met Wesley uit 5B?

Helaas voor de onthoudingsbeweging vallen de kuise boegbeelden vaak al gauw in handen van de Wesleys. In 2005, toen het eerste deel van de _Twilight-_saga uitkwam, had Lindsay Lohan net haar eerste auto-ongeluk onder invloed gehad en Britney Spears haar eerste, 55 uur durende huwelijk. De meesten van hen zijn tegenwoordig vooral in het nieuws vanwege het bovendrijven van naaktfoto’s (Vanessa Hudgens, Lindsay Lohan), alcohol- en drugsmisbruik (Miley Cyrus, Lohan), eetstoornissen (Demi Lovato, Lohan) en hun rumoerige liefdeslevens (allen).

Maar is dat wel een probleem, als de mediahype vooral voortkomt uit het gegeven dat maagdelijkheid moeilijk vol te houden is? De media bespringen openbare maagden als Disney-sterren, Jones en Tebow met kortstondige, harde liefde. Als blijkt dat zij ook maar menselijk zijn, garandeert dat weer een nieuwe media­rel. De purity-beweging profiteert ondertussen, maar de Amerikaanse jeugd niet: jongeren die de eed afgelegd hebben beginnen gemiddeld wel een aantal maanden later aan seks dan hun onkuise leeftijdsgenoten, maar hun kans op zwangerschap en soa’s is door hun gebrek aan seksuele voorlichting veel groter. Hopelijk voor de Amerikaanse tieners schrijft iemand ooit een fantasy-trilogie over de onmogelijke relatie tussen een maagdelijk meisje en een zombie. Een condoom zorgt ervoor dat zij hun liefde kunnen consumeren – in plaats van hij haar hersenen. En of ze nou samen oud worden of niet: ze hebben het in elk geval leuk gehad, en dat gegeven op zich zou ook goed moeten zijn.