Echtpaar uit hoofddorp op de wachtlijst

Het echtpaar uit Hoofddorp dat in januari zijn drie kinderen doodde, is tot TBS (dwangverpleging) veroordeeld. Vanzelfsprekend - het betreft psychisch diep gestoorde mensen, want geestelijk gezonde mensen doen die verschrikkelijke dingen niet.

Maar eerst moeten beiden, de man en de vrouw, de gevangenis in, heeft de rechter bepaald. Drie volle jaren. Omdat het optreden van het echtpaar om een strafrechtelijke sanctie vraagt? Nee, omdat er een wachtlijst van TBS-patiënten is.
Logisch zou zijn als de chronologie der gebeurtenissen zou worden omgedraaid. Eerst tracht men de betrokkenen in een psychiatrische inrichting geestelijk te stabiliseren, en dan pas volgt het louterend proces van schuld en boete. Dit zou het meest humane antwoord van de samenleving zijn, waar de verantwoordelijke minister van Justitie, Winnie Sorgdrager, echter niets voor voelt. Waarom? Niet omdat de minister van Justitie zo inhumaan is, maar omdat het de wachtlijst van de TBS-gegadigden nog langer zou maken.
Maar een psychisch gestoord mens hoort in een kliniek, niet in een gevangeniscel. Het is al de vraag of de min of meer normale misdadiger, met menselijke impulsen als hebzucht of wraakgier, veel beter van zijn gevangenisstraf wordt, laat staan als het een man of een vrouw betreft die de misdaad onder invloed van onbeheersbare krachten heeft gepleegd.
Misdaad vraagt om straf. Daar moet niet sentimenteel over worden gedaan. Straf is niet alleenzaligmakend, maar de maatschappij heeft nu eenmaal geen adequater antwoord. De straf is in sommige gevallen zelfs in het belang van de delinquent. Hij heeft zich aan onmaatschappelijk gedrag schuldig gemaakt en wordt in de gelegenheid gesteld hiervoor genadiglijk te boeten. Daar is niets tegen.
Diezelfde maatschappij erkent dat sommige misdadigers daarentegen niet voor hun gedrag verantwoordelijk zijn en probeert hen te genezen. Dat is een beschaafde handelwijze die een samenleving als de Nederlandse tot eer strekt. Daarom is zo'n combinatiestraf (cel en verpleging) als in het geval van het echtpaar uit Hoofddorp zowel onlogisch als opportunistisch.
Men stelle zich de situatie voor. Het echtpaar uit Hoofddorp is onmiskenbaar in de war, om het terughoudend te formuleren. De moord op hun kinderen zal hun toestand alleen maar hebben verergerd. Wat moet er door het brein van de man en de vrouw spoken, op de gevangenisbrits gezeten? Voorlopig schiet onze fantasie tekort. Zij moeten zesendertig volle maanden wachten voordat iemand een poging gaat doen om hun ondraaglijke psychische nood te lenigen.
Hun eerste zelfmoordpoging hebben zij al achter de rug. Je hoeft niet over een visionaire blik te beschikken om te voorspellen dat de kans dat zij hun celstraf zullen overleven tamelijk klein is. Toegegeven, daarmee zou de wachtlijst aan TBS-kandidaten weer met twee plaatsen zijn bekort.
Het gaat niet over onoverzienbare mensenmassa’s. De Nederlandse justitie behandelt een kleine honderdduizend zaken per jaar, waarbij slechts in zo'n honderdtal gevallen (een tiende procent) tot terbeschikkingstelling wordt besloten. Het betreft de ongelukkigsten onder de verschoppelingen dezer aarde - en de samenleving weet er geen raad mee.
Of wíl er geen raad mee weten. Ook Vrouwe Justitia zucht onder de bezuinigingsdrift en budgettaire schrielheid die de schaduwzijde vormt van het paarse no nonsense-beleid. Er is te weinig geld, dus is er te weinig mankracht, dus is er sprake van een toenemende werkdruk en dus krijgt de psychotische medemens niet de aandacht die hij of zij verdient. Het betreft zowel de zware als de lichtere gevallen. Het is geen toeval dat de stadsnomade (verluisd en verslaafd, aan drugs en/of drank, een paar gulden bij elkaar bedelend) inmiddels een vertrouwde verschijning is geworden. Eigenlijk hoort hij in een ziekenhuisbed te liggen. In de praktijk slaapt hij op straat of in zo'n troosteloos daklozenpension.
Van Engeland weten wij het. Dat is een schijnbeschaafde natie die zich voornamelijk op haar delinquenten wreekt, bijvoorbeeld door een penitentiair systeem waarover reeds Oscar Wilde zich bitter heeft beklaagd. Daar slapen de drop-outs en andere gedepriveerden sinds mensenheugenis in kartonnen dozen onder de Blackfriars Bridge, tot afgrijzen van de overgevoelige Hollandse toeristen, die zich zelden realiseren dat Nederland inmiddels geen reden meer heeft een grote mond tegen de Britten op te zetten.
De graadmeter van de beschaafd ingerichte natie is de wijze waarop met haar verschoppelingen wordt omgesprongen. Ook diegenen die zich, door het allerverschrikkelijkste te begaan, naar de marge van de maatschappij hebben gemanoeuvreerd. In dit beeld past geen monstrum als een combinatievonnis, opgelegd aan mensen die niet op hun daden en misdaden kunnen worden aangesproken. Daar komen ongelukken van.
Beter gezegd, er zijn al ongelukken van gekomen. Het recentste voorbeeld dateert van een paar weken geleden. Het ging om een vrouw die haar vierjarige gehandicapte zoontje had gewurgd. Ook zij kreeg zo'n heilloos combinatievonnis: eerst dertig maanden gevangenisstraf, gevolgd door dwangverpleging. De deskundigen constateerden ernstige persoonlijkheidsstoornissen benevens een sterk verminderde toerekeningsvatbaarheid. Daarom eiste de patiënte (zo zinnig was zij nog net) per kort geding een versnelde psychiatrische behandeling.
Maar ja, die wachtlijsten…
Dus beschikte de rechtbank anders.
Dus hing de vrouw zich op.