Ecoschuld

Op vakantie een week lang ‘off the grid’ leven, ter compensatie van de vlucht?

Om mijn schuldgevoel over de vliegvakantie te sussen had ik gekozen voor een verblijf in iets dat werd aangeprezen als een eco-lodge. Een week lang zouden wij ‘off the grid’ leven, in de hoop dat dit in ieder geval het opstijgen van de Boeing 737 zou compenseren.

Voor het klimaat op aarde is het het beste als de mens zo snel mogelijk uitsterft. Sinds de geboorte van mijn zoon voel ik me dus extra schuldig. Hij is nog klein maar zijn ecologische voetafdruk al zo groot. De wasbare luiers die we gebruiken zijn minder belastend dan de wegwerpvariant, maar niet geboren worden was toch beter geweest voor het milieu.

Er stond inderdaad een aantal zonnepanelen in de tuin van de villa waarvan wij het souterrain zouden betrekken. De eigenaar, een Griekse radiomaker, bewoonde met zijn vrouw de rest van het huis en gaf bij aankomst instructies over de houtkachel die naast onze studio ook de sauna verwarmde. Zo waren er wel meer zaken die zich maar met moeite als ‘eco’ lieten uitleggen. De eindeloze stroom plastic flessen en tasjes bijvoorbeeld, de huismerk-zeep van de Lidl, en het wc-blok dat lustig schuimde, de enorme televisie die voortdurend stond te tetteren in de woonkamer boven ons.

Lekker eco, gromde ik, bij elk velletje niet-gerecycled toiletpapier dat de wc zonder spaarknop doorspoelde. Het was gewoon een handige verkooptruc geweest, zoals zo veel bedrijven verduurzamen alleen om er op de korte termijn beter van te worden. Greenwashing noemen ze dat, je groener voordoen dan je bent. In gedachten schreef ik de vernietigende recensie al. Deze eco-lodge was niet eco. De verhuurder wilde gewoon aan mijn schuldgevoel verdienen. Handig had hij ingespeeld op de toenemende ‘eco-anxiety’.

In maart 2017 publiceerden de American Psychological Association en ecoAmerica een uitgebreid rapport over de relatie tussen klimaatverandering en psychische problemen. Naast het acute trauma dat mensen ervaren wanneer hun directe omgeving wordt getroffen door milieurampen als overstromingen of langdurige droogte kampen steeds meer mensen met chronische angst en spanningen over het veranderende klimaat en hun rol daarin. Ze voelen zich machteloos en uitgeput, en leiden aan solastagia of eco-anxiety.

De laatste avond nodigde de radiomaker ons uit voor een kopje Griekse bonensoep bij hen thuis. Tijdens het eten vertelde hij dat hij sinds de crisis zonder werk zit. Als journalist had hij muzikale grootheden geïnterviewd, maar nu wilde niemand hem hebben. Het bijlesbaantje van zijn vrouw was niet genoeg om van te leven, en dus verhuurden ze sinds een jaar de studio. Gelukkig hadden ze net op tijd in zonnepanelen geïnvesteerd want off the grid was hier inderdaad geen idealisme, maar pure noodzaak.

Soms is duurzaamheid niet de voornaamste reden om duurzaam te handelen. In de Efteling gooien kinderen papier in Holle Bolle Gijs om het ‘Dank u wel’ dat de guitige prullenbak daarna terug zegt. Mijn groene gedrag is evenmin onzelfzuchtig. De wasbare luiers lekken minder en zijn op de lange termijn goedkoper. Maar een week op zonne-energie leven kan een vliegreis nooit compenseren. Ik moet toegeven dat ik vooral eco ben als me dat goed uitkomt. Ik wil kinderen, ik wil vliegen en me niet te schuldig voelen. Dat kan helemaal niet. De naam eco-lodge was in dit geval niet helemaal terecht, maar de grootste greenwasher was ik zelf.