Een bezem door het Chinese partijkader?

Peking – Door China raast al maanden een felle anticorruptie­campagne. President en partijleider Xi Jinping deed daar onlangs nog een schepje bovenop, met maoïstische kretologie. ‘Kijk in de spiegel, trek je pak recht, neem een bad en zoek naar oplossingen’, hield hij het politbureau voor. Waarmee hij maar wil zeggen dat ook de allerhoogste leiders op de korrel genomen worden als het om corruptie gaat. Om het volk effectief te kunnen leiden dienen apparatsjiks zelf brandschoon te zijn.

Zijn dit loze woorden, of is Xi inderdaad bereid ook door de hoogste kaders een bezem te halen? De laatste die dat werkelijk probeerde was Mao Zedong in 1966. Het resultaat was de desastreuze Culturele Revolutie die China tien jaar lang richting afgrond dreef. ‘In feite is de beste manier om de relatie tussen het volk en de partij te verbeteren natuurlijk democratie’, zegt Hu Xingdou, een politiek econoom verbonden aan het Pekingse Instituut voor Technologie. ‘Checks and balances. Laat het volk de regering controleren. Maar dat gaat uiteraard niet gebeuren en daarom zoeken ze het in maoïstische tactieken. Dat is eigenlijk het enige wat ze kunnen.’

Chinese waarnemers denken over het algemeen niet dat Xi in de strijd tegen corruptie het land wederom in chaos zal storten. Zij worden van kindsbeen af om de oren geslagen met anticorruptiecampagnes die uiteindelijk niets worden. Maar Xi lijkt wel degelijk uit ander hout gesneden dan zijn immer schipperende voorgangers. En daar maken sommige buitenlandse China-experts zich dan weer zorgen over.

Volgens de Amerikaan Bill Bishop van de Sinocism-organisatie in Peking ‘moet niet worden onderschat hoe serieus Xi is en hoeveel persoonlijk prestige hij op het spel zet’. Met andere woorden: het kan zijn dat de partijleider de daad bij het woord moet gaan voegen, alleen al om politiek kapitaal te behouden. Volgens politiek wetenschapper Zhang Ming weet Xi dat hij tussen wal en schip zit en toont deze campagne die onrust. ‘De regering zit nog steeds opgesloten tussen het aloude feodale monarchistische systeem en de verleidingen van een democratisch bestel. Die patstelling blijft ook in de toekomst voor de partij ellende opleveren. Hoe Xi daar persoonlijk mee omgaat gaan we nu afwachten.’