Bart Chabot

Een bijtend gebrek aan waarachtigheid

Bart Chabot
McPain. Dracula’s Ontbijt/Anna’s Hoeve/Cadillac Boogie
Nijgh & Van Ditmar, 200 blz., € 25,-

Je bent op vakantie in het Franse dorpje Larocquebrou. Het is maandag 11 juli. Je schrijft onder meer:

de zon is al lang en breed op

als ik gewekt word door de boulanger,

de bakkersvrouw met de bakkersauto die

elke dag, behalve dinsdag, langskomt,

luidkeels toeterend

het is elf uur exact

wat zal ik doen, me laten zien

of niet?

Het is wel grappig dat de bakkersauto nooit op dinsdag langsrijdt en blijkbaar wel op zondag. Dat is zo eigenaardig dat het non-fictie moet zijn. Ook valt de ‘luidkeelse’ claxon op. Maar vooral verwondert de vraag aan het einde van dit fragment, die beantwoord wordt door ’m te stellen, want in het vervolg trekt de man Larocquebrou wel degelijk binnen en ontmoet hij onder meer een ‘vrouw van voorbij de middelbare leeftijd’ die Wil heet (‘mijn eigenlijke naam is marie/ maar de fransen noemen me wil/ die vinden wil très joli/ wil kennen ze hier niet’). Maar waarom vraagt een vrolijke vakantieganger zich af of hij zich zal laten zien?

de wind lispelt met de struiken

en het struikgewas

over mijn aanwezigheid in deze contreien:

waar kom ik voor

in dit verhaal?

Hier spreekt een man die er niet is, die zich afvraagt of het er wel toe doet of hij zich laat zien of niet. Een man die zichzelf irrelevant verklaart.

ik sta op voet

van oorlog met alles

en iedereen om me heen,

en binnen in me woedt een burgeroorlog

Als de empathieloze tijdens een wandeling enkele vuilniszakken gevuld met menselijke resten vindt en de gendarmerie hierover inlicht, stelt hij slechts dat de vakantie ‘mogelijk iets langer (gaat) duren/ dan in eerste instantie/ door mij was gepland’, nadat hem is verzocht zich beschikbaar te houden voor het onderzoek. Hij lijkt eigenlijk nog het meest op de muur van een motelkamer waarin een moord is gepleegd.

De regels zijn afkomstig uit een poëziedrieluik, gebundeld onder de titel McPain. De gedichten kennen een achteloosheid die soms wel erg storen. Regels met het kaliber van ‘het terras was leeg, op mij na’ of ‘de sterren zijn overal om me heen/ en niet veraf, integendeel’ zijn schering en inslag. Maar we houden het erop dat het teksten zijn die in de bluestraditie staan, steeds aanvangend met een _‘I was walking down the street’-_variatie, voortmeanderend richting plot. En dat kan een verrassende plot zijn, zoals wanneer de schrijver eigenhandig een ruimteschip opgraaft op het strand nabij de Waalsdorpervlakte, een ruimteschip dat na grondige inspectie leeg blijkt te zijn.

welke ruimten ik ook betrad

nergens trof ik een aanduiding die inzicht

verschafte over de aard van het gevonden voorwerp

Belangrijk is wel dat onder die achteloosheid dodelijke ernst schuilgaat, namelijk McPain, oftewel instant-emotie, kant-en-klaar-verdriet. Het zijn teksten over iemand die denkt er niet te zijn, waarbij het punt is dat als je er niet bent je ook niet dood kunt gaan, waarmee de regels in hun achteloosheid een vuist lijken te maken tegen de man met de hamer.

onlangs overleed mijn vrouw

schrijft de auteur elders, waarna een bizarre scène volgt. De weduwnaar bezoekt een begraafplaats en komt een ‘knekelput’ tegen, een put gevuld met, alweer, menselijke resten. Het verhaal gaat dat eens in de zoveel tijd een grote vrachtwagen de resten komt ophalen om ze naar een fabriek te brengen, waar ze tot ‘behangsellijm’ worden verwerkt. Hierop besluit de man zijn hele huis te gaan behangen, om zo dicht mogelijk bij zijn geliefde te kunnen zijn.

als ik dan zo bezig ben

en ik de bobbels en bobbeltjes

onder het net aangebrachte behang wegaai

en het vochtige papier o zo zachtjes gladstrijk

voelt het aan alsof stella

dán pas haar laatste adem uitblaast

Deze gedichten zou ik niet goed mogen vinden. Want ze zijn geschreven door Bart Chabot. En op de poëzierecensentenacademie is me geleerd dat Chabot geen dichter is. Hij is een entertainer. Hij doet op televisie mee aan een danswedstrijd. Op televisie! Een danswedstrijd! En hij kijkt altijd een beetje dwaas en als hij voorleest lijkt het alsof hij geëlektrocuteerd wordt. En daar moeten mensen vaak om lachen. Terwijl, zo is me ooit in de oren geknoopt, de dichtkunst een uiterst serieuze aangelegenheid is! Het is ons laatste bastion in de strijd tegen de vervlakking en formattisering van onze maatschappij!

Natuurlijk kampen we allemaal met McPain. Met het verlies van dierbaren dat terstond verwerkt dient te worden, omdat het leven zogezegd doorgaat. Met Oprah Winfrey die de rol van pastoor heeft overgenomen. En met het bijtend gebrek aan waarachtigheid dat ons kwelt. Deze thematiek heeft bij Chabot wat slordig geschreven maar niettemin boeiende bundels opgeleverd. De stad en het land zijn een verzameling knekelputten en vuilniszakken, vol menselijke resten. En als we iemand vinden die we de liefde toewensen, blijkt alles uiteindelijk hol en verlaten, als een eigenhandig opgegraven ruimteschip.