Dramaserie ‘The Deuce’

Een buurt vol lust

HBO-serie The Deuce portretteert het New York in 1971: Dandyeske pooiers, vrije seks, ontluikend feminisme en homo-emancipatie tegen de achtergrond van verwelkende Flower Power, drugs, uitbuiting en verval.

Medium the deuce 002
Maggie Gyllenhaal, ‘Nobody makes money of my pussy but me’, © HBO

In de openingsaflevering van The Deuce worden twee jonge Amerikaanse meisjes opgevoerd die niets met prostitutie of seksfilms te maken hebben. De eerste is Lori: een vroege twintiger uit een arm dorpje in Minnesota die op de bonnefooi naar New York City verhuist. Direct bij aankomst, bij het busstation, wordt ze aangesproken door ene CC. Een man in krijtstreep pak, met glimmende leren schoenen, een keurig bijgewerkt sikje, een wandelstok en vooral een uitermate soepele tongval. ‘First time in New York?’ vraagt hij, maar eigenlijk is het helemaal geen vraag, het is een waardeoordeel. Meer nog: het is een aanbod. Jij bent hier nieuw, ik kan je beschermen in deze nieuwe wereld, kom maar mee.

Het is 1971. Nixon is president, de flowerpower bruist nog volop, de Vietnamoorlog gaat zijn laatste fase in, New York wordt geteisterd door criminaliteit, drugs, en opkomende ziektes zoals hiv. CC en Lori rijden naar het stadscentrum – uiteraard in zijn Cadillac. Voorzover er nog enige twijfel bestond over het beroep van CC verdwijnt die door het café dat hij uitzoekt: een volle verzamelplaats voor pooiers en straathoeren. CC kent bijna iedereen. Aan de bar zit zelfs een van zijn meisjes, die tegen hem klaagt dat hij te weinig aandacht voor haar heeft, dat hij zijn beloftes niet nakomt. Hij aait en zoent haar, hij liegt dat het snel beter wordt. Lori blijft geduldig een paar tafels verderop zitten. Het kan niet anders of ze weet wat er zal gebeuren, en inderdaad, niet veel later wordt ze door CC aan het werk gezet. Ze belandt op die smoezelige straten rondom Times Square waar overal straatprostitutie is, drugs, armoede. Ze spreekt langslopende mannen aan, vraagt of ze zin hebben in een beetje ‘fun’, neemt hen desgewenst mee naar een slonzig hotel in de buurt.

Het andere meisje in die openingsaflevering, de prachtige jonge studente Abigail, is in veel opzichten Lori’s tegenpool: ze is al gevestigd in New York, ze heeft een plek verworven aan een goede universiteit, ze komt uit een welgesteld milieu, kortom, er wordt veel van haar verwacht. Maar wanneer ze min of meer per ongeluk – ze heeft drugs nodig om een hele nacht te kunnen leren – in dezelfde buurt als Lori belandt, heeft dat ook bij haar een levensveranderend effect. Abigail stopt met studeren en neemt het heft in eigen hand, geheel conform de tijdgeest: dit zijn jaren waarin vrouwen zelf mogen bepalen, iedereen is gelijk en vrij. Abigail wordt aangetrokken tot dezelfde grimmige cafés in de buurt van Times Square, de armoedige (maar, en daar draait het om: vrije, onvoorspelbare) flat vol prostituees.

De verhalen van Abigail en Lori raken elkaar niet direct, en voor de goede orde: er zijn genoeg andere personages die net zo veel zendtijd krijgen als deze twee meisjes, maar hun introducties maken krachtig duidelijk waar het in deze serie om draait. The Deuce gaat over verleiding. Over zowel verleiden als verleid worden. Verleid willen worden, dat misschien nog wel meer. Met lichamen, met geld. Over blindelings een voorbeeld volgen, ja, daarover gaat de serie ook. En niet te vergeten: over de viezigheid van deze specifieke tijd en plaats – die buurt rondom Times Square zou je zelfs het belangrijkste element uit de serie kunnen noemen. De vele verhaallijnen en subplots hebben allemaal met die plek te maken en The Deuce is de bindende bijnaam van een van die ‘besmette’ straten waarbij de politie een overigens ietwat onverklaarbaar gedoogbeleid hanteert.

Zelden heb ik ranzigheid en verval zo krachtig op beeld gezien als hier. In The Deuce wordt niet moedwillig gechoqueerd, er zijn geen schrikmomenten of overdreven bloederige taferelen, maar tegelijkertijd wordt er helemaal niets verbloemd: we krijgen waar nodig alles te zien, een mannelijk geslachtsdeel in een vervallen telefooncel, een vermagerd lichaam van een vrouw voor wie prostitutie de enige uitweg is, nepsperma dat over iemands borsten wordt gesproeid bij het opnemen van een goedkope seksfilm, noem het maar op. Dat geeft de serie niet alleen een indringende, levensechte ondertoon, her en der voelt het bijna alsof je naar een gelikte documentaire kijkt over bijvoorbeeld het ontstaan van pornoklassieker Deep Throat (1972). Die rauwheid contrasteert ook bijzonder sterk met de onverwoestbare uiterlijke schijn van de pooiers, die zich met een vreemde trots en stoerheid door de straten blijven bewegen, soms niet eens lijken door te hebben hoe vervallen alles om hen heen is.

Natuurlijk is dat in zekere zin al bekend, hoe troosteloos een leven in de prostitutie kan zijn, hoe slecht delen van New York er begin jaren zeventig aan toe waren. En natuurlijk zie je van mijlenver aankomen dat het voor CC en Lori niet bij die ene kop koffie blijft. Net zoals je bij Abigail direct weet dat die zich zal gaan verliezen in het domein van de sekscinema. Enigszins cynisch kun je zelfs zeggen: we weten ook al lang dat geld alles verbindt en iedereen in beweging brengt, daar hebben we dit niet voor nodig.

Er zijn in The Deuce geen duidelijke verliezers of winnaars. Zeker dat laatste niet

Maar het is een misverstand dat een serie altijd iets nieuws of onbekends moet vertellen. Sommige onderwerpen verdienen een serie of roman die tot een standaardwerk uitgroeit, die een subwereld helemaal uitpluist en daarmee in zekere zin ook herdefinieert. The Deuce heeft die potentie. In dat opzicht doet de serie denken aan The Wire (2002-2008), de legendarische serie over de drugsscene en -politie in Baltimore, die inmiddels is uitgegroeid tot een onverwoestbaar referentiekader als het gaat om maatschappelijk betrokken, veelzijdige verhalen over de Amerikaanse samenleving.

David Simon (1960), de man die The Wire bedacht en schreef, is samen met de veelgeprezen thrillerauteur George Pelecanos ook de man achter The Deuce, en dat is in elk opzicht voelbaar. Het zit in de scherpe dialogen, de fraaie decors, de aandacht voor de details, maar het meest nog wel aan de veelzijdigheid van het geheel. Wat gebéurt er nou precies in The Deuce? Dat valt niet in een ronkende zin samen te vatten, er is geen kernachtige synopsis te geven, omdat de New Yorkse straatprostitutie en opkomende seksindustrie van talloze kanten worden belicht. Er zijn niet alleen die twee geheel verschillende meisjes die zich onderdompelen in hun nieuwe bestaan, we volgen ook een ervaren prostituee die haar werk bewust zonder pooier doet (een fraaie rol van Maggie Gyllenhaal: ‘Nobody makes money of my pussy but me’). Een andere hoofdrolspeler: de sympathieke, hard werkende barkeeper die meer en meer de criminaliteit in rolt (James Franco). En dan zijn er ook nog politieagenten die The Deuce halfslachtig in de gaten houden, er lopen naast CC nog enkele pooiers rond (met onder meer een memorabele bijrol voor Wu-Tang Clan-rapper Method Man, nog zo’n goedgebekte man in prachtige kleding). Er wordt een horecaonderneming nabij Times Square overgenomen, er worden illegaal video’s verkocht van gefilmde prostituees tijdens de daad, we krijgen seksbioscopen en aftandse filmstudio’s te zien, enzovoort.

Medium the deuce 001
Gbenga Akinnagbe in The Deuce (2017) © HBO

Het is veel, af en toe erg veel, maar The Deuce bezwijkt tot dusverre nergens aan overdaad (op het moment van schrijven zijn vijf van de acht afleveringen vertoond). Ook daarin openbaart het vermogen van Simon zich: hoewel de serie een mozaïek van totaal uiteenlopende verhalen en levenslopen is, die elkaar over het algemeen meer schampen dan dat ze echt verstrengeld raken, voelt de serie toch als een duidelijk geheel aan, goed gedoseerd, spannend en smerig, beklemmend ook omdat de personages hun eigen leven zelden kunnen ontvluchten of bijsturen.

Nergens wordt gehengeld naar tranen of medeleven, er wordt alleen een afgebakende buurt inzichtelijk gemaakt, op de meest overtuigende manier denkbaar: met fraaie scènes, kleurrijke personages en zonder duidelijke waardeoordelen. Dat laatste is een troef van The Deuce. Regelmatig slaan series waarin zo’n significant (machts)verschil bestaat tussen de personages – zeker als het verhaal zich afspeelt in een reeds afgeronde periode en er dus wordt teruggeblikt – door naar het overdreven sympathiek maken van de onderdrukten, die dan met een zalvende voice-over de nadruk krijgen en soms zelfs pamflettistische taal uitslaan: pas op dat dit in de huidige tijd niet herhaald wordt, wees gewaarschuwd. Bij The Deuce is dat nergens het geval. Vanzelfsprekend leef je eerder mee met een beginnende prostituee dan met een routineuze agent of gelikte pooier, maar het gaat er in The Deuce niet om wie sympathiek is of antipathiek, voor wie je het meest voelt. Het gaat om een verzameling mensen die allemaal het hoofd boven water proberen te houden in diezelfde gepolijste, rauwe buurt vol lichamelijkheid en lust.

Je kunt je natuurlijk afvragen waarom Simon, die gezien zijn eerdere successen een immense vrijheid heeft om min of meer te maken wat hij wil, uitgerekend voor dit verhaal koos. Waarom wil hij per se deze vervallen buurt tonen? Wat wil hij ons hiermee uitleggen, leren wellicht? In elk geval niets wat tot een kernachtige oneliner gereduceerd kan worden. Hij is een maker die wil laten zien hoe het in elkaar zit, van alle betrokken kanten, iedereen met aandacht en mededogen in beeld gebracht.

Er zijn geen duidelijke verliezers of winnaars. Zeker dat laatste niet. Er kleeft namelijk iets onmiskenbaar tragisch aan de serie, een onuitgesproken ondertoon waar de personages zich niet van bewust zijn, maar die bij het kijken steeds prominenter op de voorgrond treedt. We zien hier een wereld die niet meer bestaat, althans, niet in deze zichtbare vorm op deze plek. De straten waar The Deuce zich afspeelt zijn stuk voor stuk grote, gelikte toeristische trekpleisters geworden. En de pooiers die hier zo triomfantelijk en zelfvoldaan rondlopen, hebben mede daardoor een onvermijdelijke retro-uitstraling. Ze dragen de mooiste kleding en hebben de vlotste tongval, ze tellen hun geld en laten zich door niemand tegenspreken. Maar ondertussen weet je dat het geen stand gaat houden. Dat ze vroeg of laat van straat geveegd zullen worden, met hun hele handel. Dat de vrijheid waar Lori en Abigail gebruik van maken, hun zelfontplooiing en de wijze waarop ze het heft in eigen hand nemen, in het tegenovergestelde zullen uitmonden. Dat dit allemaal gaat verdwijnen of zelfs al aan het verdwijnen is terwijl we ernaar kijken. En dat geen van de personages dat kan tegenhouden.


The Deuce van HBO is in Nederland te zien bij Ziggo