Film: ‘I Am Mother’

Een ethisch mens

I Am Mother, regie Grant Sputore © Netflix

We zijn in een bunker waar een robot gedreven door kunstmatige intelligentie waakt over een bibliotheek van bevroren embryo’s. Die is aangelegd nadat een catastrofale gebeurtenis de mensheid heeft uitgewist. Dankzij technologie wordt een baby geboren. De robot is ‘Moeder’, de baby is ‘Dochter’.

Zo begint I Am Mother, een nieuwe Netflix-film waarin het intrigerende uitgangspunt uitmondt in een spannend verhaal over de vraag wat een goed mens is. Treffend is dat de AI–robot een vrouw is, een moeder. Die had evengoed man en ‘Vader’ kunnen zijn. Maar dan zaten we in een ander verhaal, wat misschien wel het hele punt is. In het eerste halfuur, het sterkste deel van I Am Mother, blijkt waarom: de robot kweekt geen soldaat of in ieder geval een stereotiepe man die het menselijke ras onder barre omstandig-heden tot wederopstanding moet leiden, maar een zachtaardig meisje dat met lego speelt, met haar neus in de boeken zit en ’s avonds het liefst naar video’s van oude televisieuitzendingen kijkt. Hoe moet dit leiden tot de redding van de mensheid? Juist wel, luidt de boodschap. Maar zo simpel is het niet.

Regisseur Grant Sputore speelt mooi in op de relevante canon, van Richard Mathesons roman I Am Legend (1954), over de laatste overgebleven man op aarde, tot Demon Seed (1977) van Donald Cammell waarin een robot een vrouw tegen haar wil zwanger maakt. Maar dan brengt hij de thematiek in deze verhalen een stapje verder door het idee van moederschap te problematiseren: een echte vrouw arriveert bij de bunker. Zwaargewond krijgt die, ‘Vrouw’, toegang tot de bunker waar ze aan Dochter vertelt dat er wel degelijk mensen daarbuiten zijn die zich verzetten tegen ‘de robots’. Deze informatie druist lijnrecht in tegen de verhalen die Dochter, nu een tienermeisje, van Moeder heeft gehoord. Opeens staat de wereld van Dochter op z’n kop. Vanaf dit moment is Moeder niet meer te vertrouwen.

I Am Mother werkt zo goed, omdat de werkelijke motivering van de personages nooit vastligt. Ondanks de sciencefiction-setting gaat het verhaal uiteindelijk over een meisje dat leert zichzelf staande te houden in een wereld waarin niemand te vertrouwen is. Dat is geen cynisch uitgangspunt, maar een reflectie van hoe Dochter volwassen wordt. De vraag is of haar geborgen, ‘intellectuele’ opvoeding voldoende is. Want Dochter staat ook voor iets anders: ze is de toekomst van de mensheid, ze belichaamt onze ‘tweede kans’. Moeder had een opdracht: kweek een ethische versie van ‘mens’. De vorige versie was duidelijk niet voldoende. Het mooie is dat Dochter, geconfronteerd met het ‘verraad’ van Moeder, afgaat op haar gevoel. Ze vertrouwt Vrouw (Hilary Swank) en gaat mee de wijde wereld in.

Uiteindelijk is de vraag of deze drie ‘vrouwen’ eruit komen wat betreft de vraag hoe het verder moet. In ieder geval betrapte ik mijzelf zo’n vijftien minuten voor het einde op de gedachte: wat fijn is dit verhaal waarin mannen in geen velden of wegen te bekennen zijn. Even later werd er een jongetje geboren.


Nu te zien