DANS

Een gemiste kans

Origine

De Belgisch-Marokkaanse choreograaf Sidi Larbi Cherkaoui (1976) behandelt in zijn werk graag Grote Thema’s. Eerdere voorstellingen van hem gingen over geloof, oorlog, migratie en zijn gemengde culturele achtergrond. Daarmee oogstte hij veel succes. Al een aantal jaar wordt hij beschouwd als een van de meest getalenteerde choreografen van de jonge generatie.
Ook in zijn nieuwe werk Origine schuwt Cherkaoui de zware thema’s niet. Dit keer moeten vier dansers, afkomstig uit IJsland, Zuid-Afrika, Japan en de Verenigde Staten, de verschillende culturen belichamen die de grote culturele verhoudingen op deze wereld bepalen.
Cherkaoui kiest ervoor om zijn verhaal over noord versus zuid en oost versus west te vertellen in een reeks korte scènes over mensen in de meest uiteenlopende, maar altijd herkenbare situaties. Zo komen we een man tegen wiens paspoort wordt gecontroleerd, een vrouw die thuis een wasje draait, iemand die verloren loopt in een winkelcentrum ergens in Azië en een man die in een anoniem kantoortje wordt doodgeschoten.
De inventiviteit waarmee de choreograaf al deze losse scènes in beweging zet is groot. De exotische solo waarin danseres Daisy Phillips met rinkelende armbanden haar sierlijke lichaam in de meest onbegrijpelijke bochten vouwt gaat naadloos over in een humoristisch duet waarin haar danspartner Kazutomi Kozuki zich opwerpt als menselijk decor. Achtereenvolgens fungeert hij als mobiele telefoon (door zijn voet tussen Phillips’ oor en schouder te klemmen zodat ze handsfree tegen zijn voetzool kan babbelen), als badjas (en losjes van haar rug af te glijden), als douche (door kaarsrecht achter haar te staan met zijn gespreide vingers hoog boven haar hoofd) en als een paar pumps (door zijn wijsvingers voorzichtig onder haar hielen te houden terwijl zij op haar tenen over het podium trippelt).
Even beeldend is de scène waarin Kozuki in een anoniem kantoortje in elkaar wordt geslagen. Met grote snelheid glipt de danser in en uit de huid van zowel dader als slachtoffer. We zien hem trappen uitdelen en deze schokkend incasseren, zijn kraag grijpen om zichzelf uit zijn stoel te sleuren en arrogant een geweer trekken om uiteindelijk weerloos in elkaar te zakken. Het moet gezegd, in het in beweging vertalen van korte verhaaltjes is Cherkaoui’s fantasie onuitputtelijk. De optelsom van deze verhaaltjes vormt echter geen statement over interculturele verhoudingen. Er ontstaat eerder een caleidoscopisch beeld van een grote wereld waar heel verschillende mensen hun dagen op heel verschillende wijze doorkomen. Aan het eind van Origine wordt een satellietfoto van de aarde op het achterdoek geprojecteerd, waarmee Cherkaoui zegt dat al deze verschillende mensen met elkaar verbonden zijn. De wereld is een global village, lijkt zijn boodschap.
Dat is een dijk van een open deur voor een theatermaker die zijn commentaar op cultuurverschillen in een globaliserende samenleving op het toneel neer zegt te zetten. Dat maakt dat deze op zich prettige voorstelling uiteindelijk toch een beetje sneu nasmaakt. Cherkaoui liet hier niet het achterste van zijn tong zien, maar verkoos vermakelijke vorm boven gecompliceerde inhoud. Origine werd daardoor meer een gedanst prentenboek dan een artistiek statement. Voor een maker van Cherkaoui’s kaliber is dat een gemiste kans.

Origine. Choreografie: Sidi Larbi Cherkaoui. Gezien op 19 mei in de Stadsschouwburg Amsterdam. Tijdens Julidans is Cherkaoui’s Sutra, een choreografie uit 2008, te zien van 8 t/m 11 juli in de Rabozaal van de Stadsschouwburg Amsterdam