Een goed gesprek

Radko, politieagent uit Kosovo gevlucht naar Bel grado, belt met Pim uit Zwijndrecht aan Zee.

‘Hallo beste Piemetje.’ 'Hallo Radko, godzij dank ben je die barbaarse Navo-bombardementen goed doorgekomen. Je leeft nog. Zou je even voor mij de trieste balans van de huma nitaire interventie van de Navo kunnen schetsen?’ 'Ha, Ha, zeker Piemetje. Triest, ja, triest is het juiste woord. De luchtacties kost ten duizenden van onze Joegoslavische soldaten en honderden van onze bur gers het leven en bleken een zinloos wapen tegen het vermoorden en uitdrijven van Albanezen. Over dat laatste heb ik recht van spreken: ik heb overuren moeten maken.’ 'En nu, moet je kijken, oude tijden herleven: het UCK heeft vijf Serviërs in één nacht vermoord.’ 'Ja, een hele nacht voor vijf Serviërs! Ik kon in mijn eentje drie keer zoveel Albanezen aan binnen tien minuten!’ 'En nog eens een tiental werd ontvoerd…’ 'Wij stopten die Turken met zestigduizend tegelijk in onze kampen.’ 'In feite, volgens Belgrado, zijn jullie de offensieven begonnen omdat het UCK zich al sinds 1996 aan dergelijke praktijken schuldig maakte.’ 'Heel goed Pim. Volgens Belgrado… Je mag ook Slobo zeggen hoor… Als het UCK niet was begonnen hadden de Albanezen een fantastisch leven gehad in Kosovo. Wij deden er sinds 1989 alles aan om hun welzijn te verbeteren.’ 'En dan die fout, die operatie Allied Force bedoel ik.’ 'Inderdaad dat was pas echt fout. Nooit had ik kunnen denken dat het Westen tot bombarderen zou over gaan. En zeker niet met de Hollanders erbij. Zie je, ik heb met mijn collega’s gedurende een paar jaar mijn gang kunnen gaan in Bosnië. Moorden, verkrachten, martelen met alles erop en eraan. Ook was ik maandenlang als sniper actief in Sarajevo en schoot wekelijks een paar burgers dood. Het ging er heel gemoedelijk aan toe. Bam, bam! Vervolgens kwamen de tv-camera’s de lijken filmen, maar meer dan wat verplichte kreetjes van verontwaardiging konden die beelden niet ver oorzaken. Toen ging ik naar Srebrenica. Dat was helemaal een makkie. Dankzij de hulp van jullie jongens. Bussen in en uit met onze massagraven als eindbestemming. En niemand die zich verroerde. Glaasje drinken met de bad noch good guys, handje drukken en vervolgens gingen jullie Dutchbatters de polonaise dansen.’ 'Nou, wij lieten toch een krachtig signaal van protest horen: onze minister van Defensie moest bijna opstappen…’ 'Bijna, ja, bijna. Maar jullie passiviteit en die van de Navo wekte niet alleen ons vertrouwen op voor een vervolg in Kosovo. Die schiep zelfs de condities voor een beter gestructureerde etnische zuivering tegen de Albanezen. Wij hadden alles van tevoren gepland. Zachtjes beginnen om niemand voor het hoofd te stoten. Hier en daar een dorp, Racak, Prekaz, Decani, Gornje Obrinje bijvoorbeeld en vooral blijven onderhandelen. Daar is Slobo goed in. Het had jaren kunnen duren en langzaam was Kosovo leeggelopen.’ 'Operatie Allied Force was een fout. Die heeft alles versneld.’ 'Ja zeker. Maar toch was het een domper, al die bommen. De versnelling was hevig maar van korte duur. Je kunt natuurlijk niet in 79 dagen datgene uitrichten wat je in drie of vier jaar tijd van plan was te doen. Het thuisfront begon te morren. Zat zonder stroom en sigaretten.’ 'Het leven van miljoenen Serviërs werd ontwricht om een miljoen vluchtelingen naar hun verwoeste huizen te laten terugkeren!’ 'Precies! En dat werkte. Wij waren stomverbaasd dat in naam van een moreel principe voor het eerst een oorlog werd gevoerd. Wij konden alleen maar versla gen worden, want wij zijn amoreel. Verder waren we zeer teleurgesteld door de plotse oorlogszuchtigheid van de Hollanders.’ 'Ho, ho, wacht eventjes: hier hebben heel wat mensen geprotesteerd tegen de Navo-bommen-voor-vrede.’ 'Weet ik. Heel even heb ben we gehoopt. Maar ter wijl jullie bleven schreeu wen dat een oorlog niet met bombardementen gewon nen kon worden, wisten wij wel beter. Dit is uiteindelijk voor ons de trieste balans van de humanitaire interventie van de Navo. Oorlog en Kosovo verloren en de onmogelijkheid voor jaren om weer aan etnische zuiveringen te beginnen. Dag Piemetje. Ik ga ander werk zoeken. Bruggen bouwen of zo.’