Een goed gesprek

1417 Molim.

Hallo, is dat Saša? Ja…? Met Eric. Hé Eric! Wat een lawaai! Ja ik zit te lunchen bij vrienden. Er is nog genoeg te eten dus? Jaha, maak je geen zorgen! Er is zelfs stroom om te koken… Gelukkkig. De vorige keer dat je belde, zat ik in het donker! Je was toen erg down. Ja, het ging slecht. En hoe is het nu? Nog slechter, vrees ik. Echt? Ik was gisteren op reis… In Servië? Ja naar Kopaonik, om mijn fotospullen daar weg te halen… Dat skigebied vlakbij Belgrado? Normaal gesproken is dat vlakbij. Nu vertrok ik om zes uur ’s(ochtends en ik was om elf uur ’s(avonds pas terug! Wat zag je onderweg? Dat is een lang verhaal. Je wilt er niet over praten? Jawel, maar het is, och Eric… zo erg! Alles is verwoest? Totaal. Is het de eerste keer dat je dat zag? Als het om plekken gaat waar ik aan gehecht ben wel, ja. Het gebouw van het Centraal Comité in Belgrado dat kapot is, was niet je favoriet. Precies, maar dit.. Het hotel? Totaal afgebrand! Daar bracht je zowat de hele winter door. Er is geen steen van over… En dat hele gebied… overal liggen nog klusterbommen. Wat? Van ons? Ja, van hun. Doodeng! Hun, wie? De Navo. Dat zeg ik. Nee, jij zei ‘ons’. Voor mij ben jij niet zij. O, oké, zij, de Navo. Ja! En ik had een busje gehuurd, maar ik kon nauwelijks rijden. Alles is stuk. Dan moet je van de hoofdweg af en dan… mijn God… Je bent vaak in Kopaonik geweest hè? Vierhonderd keer minstens. Ik ken daar elke steen… Het restaurantje waar ik normaal onderweg stop… Ik ken die baas heel goed en opeens zie ik hem een paar kilometer daarvoor langs de weg staan, dus ik stop en vraag: wat doe je hier? Zegt hij: we zijn een half uur geleden gebombardeerd! Maar was je dan niet bang dat een bom op jou valt? Ik moet bekennen, ik was bang ja. Ik was voor het eerst van mijn leven echt bang. En boos? Nee. Leeg. Je voelt alleen maar leegte. Op wie zou ik boos moeten zijn? Op 'zij’ of 'wij’ Nee, zij! Maar wie is dat? De Navo. Ja, natuurlijk, die gooit de bommen. Maar zij, onze regering, heeft er niets aan gedaan om dat te voorkomen. Wij hebben niet eens een bondgenoot. Niemand in de hele wereld kan of wil ons nog helpen! Nee. Dat is te danken aan de fantastische buitenlandse politiek van 'onze’ regering. Maar dan heb je ook nog zij die op de regering hebben gestemd! Je bent boos op zo'n beetje iedereen. Zoveel woede is niet op te brengen! Snap je? Daar ga je aan kapot. Ja. En als je daar rijdt en die horror om je heen ziet, en opeens beseft hoe alleen je bent… Dat is die leegte? Ja, je voelt je totaal hulpeloos. Alsof je in een speelfilm terecht bent gekomen. Die kapotte weg en de hele tijd vliegtuigen, en toen ik dat busje uiteindelijk voor mijn winkel parkeerde, kwam meteen iemand in paniek naar me toe, dat ik hem weg moest halen, omdat de piloten het voor een militair iets zouden aanzien en er dan nog meer bommen zouden vallen… Heb je je spullen wel in kunnen laden? Ik wist gewoon niet wat ik mee moest nemen… Ik stond er maar en… Ik heb het allemaal laten staan, Eric! Gedag gezegd en daar gelaten. Niet mee genomen? Nee. Niets. Maar waarom? Waar moet ik het laten? Ik kan niet twee woningen in één proppen, ook niet twee winkels in één. Kan je het niet verkopen? Aan wie dan? Je hebt er zo lang voor gespaard,Saša! Het is voorbij Eric. Maar als ze stoppen met… Nee,ook dan niet. Ik heb het nu zelf gezien! Maar als er weer vrede… Dan nog duurt het jaren voor de wegen heel zijn, de bruggen, het hotel. Mensen gaan niet skiën tussen klusterbommen en al. Voordat ze weer op de foto willen, zijn we vijf jaar verder, of tien. Dan ben ik al aan pensioen toe man!¶Shit, wat klote voor je. En wat nu dan? Was ik maar jonger, weet je. Dan kon ik zonder meer opnieuw beginnen, maar nu is afscheid… Ik had hier zo veel. En je vrouw? Jaca zegt al jaren dat we weg moeten. Maar ik wilde nooit. En toen dit begon riep ze steeds: zie je nou wel! Gek werd ik ervan! Alsof die bommen alleen maar vielen om háár gelijk te bewijzen. En het is allemaal mijn schuld, natuurlijk. Jullie hebben toch geen ruzie? Nee in het begin alleen. En dat is alweer 56 dagen geleden, volgens de nieuwe jaartelling. Volgens de kalender van Shea, ja. Maar je moet beter naar je vrouw luisteren, Saša. Begin je nou ook al. Ik plaag je maar. We zijn uitgenodigd op de Fidji-eillanden bij vrienden. Maar ik heb een kind van vijftien. Die kan ik dat niet aandoen. En Bosnië? Daar kan ze gewoon naar school in haar eigen taal. En dan over een paar jaar weer verhuizen omdat het daar weer oorlog is? Denk je dat? Bosnië, Balkan, alles hier is een kruitvat. Kom dan bij mij. Zeg het niet nog ’s want straks kom ik! Wat is dat? Zit je op de plee? Ja ik trok de sigaret even door. Hahaha, ik dacht al. Binnen is het te druk om te bellen. Heb ik je de plee in gejaagd? Ja, en ik ben blij! Want ik zie hier dat in elk geval een familie in Belgrado meer make-upspullen in de badkamer heeft dan mijn vrouw! Erg hè, al die zooi. Laatst heb ik er twee uur over gedaan om mijn koffer in te pakken. Zo veel spullen. En dan dacht ik aan al die mensen in Kosovo, die krijgen maar een half uur, een minuut… Het zweet breekt je uit! En dan, dan ging ik maar voor drie weken weg. Als jij gaat, is dat voor altijd. Wat neem je dan mee: lievelingsschoenen die al half kapot zijn, of de netste die minder lekker zitten? Ik denk meer: wat moet ik doen met de hond? En met mijn ouders en Jaca’s ouders en de woning en de zaak. Over dingen die je niet mee kunt nemen juist. Heb je nog genoeg geld? Maak je daar geen zorgen over. Je moet daar niet op zijn Saša’s trots over doen! Nou kijk, als je een paar duizendjes voor me hebt, heb ik dat niet nodig, maar hebben we het over een paar ton, dan zal ik dat niet afslaan! Nou goed? Een paar ton? Dan moet je wat goede wapens meenemen. Die hebben jullie toch voldoende daar en wij hebben hier zat banken! Hahaha, waarom niet? Aangezien ik Serviër ben, die toch alleen maar slecht kan zijn, kan ik net zo goed wat banken kraken. Ben je je ervan bewust wat je over je heen krijgt aan vragen als je hier zou komen? Hoezo? Omdat je hier eerst Serviër bent en dan pas Saša. Dat meen je echt? Ja, echt. Ze gaan zeggen: waarom heb jij die Albanezen verdreven en al die verschrikkelijke dingen in Kosovo gedaan? Tegen mij toch niet? Er zijn mensen uit Servië die hier al dertig jaar wonen. Zelfs die moeten zich verantwoorden. Jezus Eric, hou toch op man. Als iemand mij een geweer geeft met maar één kogel erin en ik heb de keus uit schieten op Milosevic of op Clinton, zal ik heus niet twijfelen. Nee? Geen moment. Echt niet? Nee, je schiet niet op iemand die ervoor zorgt dat zijn eigen volk het goed heeft. Toch? Hahaha. Jij zou helemaal niet schieten. Nee, maar dat is een ander verhaal. Oké, als we toch niet schieten, neem ik dan wel die ander voor mijn rekening. Hahaha. Dan is dat ook opgelost. Als ze de prijs van dertig kruisraketten aan Serviërs hadden gegeven, was Kosovo opgelost. Voor de prijs van drie ook. Dat hebben we niet. Nee. Ik wacht op je.