Een gouden trekhaak

Ter redactie van het Algemeen Dagblad heerst nog slechts één brandende vraag: wat zal de eis worden van Bram Peper bij zijn rechtszaak tegen de Rotterdamse ochtendkrant naar aanleiding van de onthullingen over het vermeende wangedrag van de vroegere Rotterdamse burgervader ten stadhuize? Peper heeft beloofd dat het vooral ‘een ludieke en symbolische eis’ zal worden. De mannen van AD-hoofdredacteur Peter van Dijk peinzen zich nu suf wat Peper onder ‘ludiek’ verstaat. Een onrustbarend teken is dat Peper in zijn juridische vendetta tegen het AD mr. H.F. Doeleman als advocaat in de arm heeft genomen. Hoewel hij ook actief is als raadsheer van de Nederlandse Vereniging voor Journalisten (NVJ) heeft Doeleman inmiddels een reputatie opgebouwd als compromisloos vervolger van de vrije pers.

Nog vers in het geheugen liggen Doelemans inspanningen ten bate van cineast Louis van Gasteren, die enige jaren geleden Het Parool aanklaagde vanwege smaad op grond van een publicatie van Bart Middelburg over een vermeende moord op een onderduiker tijdens de Tweede Wereldoorlog. De zaak werd, mede gezien de huizehoge financiële claim op Het Parool, een ware molensteen om de nek van de hoofdredactie van de noodlijdende Amsterdamse krant. Door Doeleman in de arm te nemen laat Peper zien dat hij het hard wil spelen, al is nog steeds niet bekend welke juridische vorm hij uiteindelijk zal kiezen.
Mr. Doeleman liet via de Volkskrant weten dat hij in ieder geval geen genoegen neemt met het verweer van het AD dat de beschuldigingen aan het adres van Peper louter en alleen op het conto komen van de - anonieme - bronnen die de krant heeft opgevoerd. De AD-hoofdredactie verweerde zich tegen beschuldigingen als zou men daar een publicitaire vendetta tegen Peper en zijn eega Neelie Kroes hebben willen voeren, met de verklaring dat men met de verhalenserie niets anders beoogde dan het ventileren van zorg die kennelijk breed was gezaaid in en om het Rotterdamse stadhuis.
In een brief aan mr. Doeleman schreef Van Dijk dat zijn krant in het geheel niet de beschuldigingen deelt die in het verhaal over Pepers excessieve declaratiegedrag werden geuit. Van Dijk: ‘De beweringen die in de artikelen worden gedaan zijn afkomstig van een groot aantal bronnen die door de redacteuren van de artikelen zijn geraadpleegd. Alvorens tot publicatie over te gaan hebben de redacteuren de betrouwbaarheid van de bronnen geverifieerd en hebben zij waar dat mogelijk was de feiten gecontroleerd. De uitkomst daarvan gaf geen aanleiding van publicatie af te zien’.
Pepers advocaat neemt geen genoegen met die uitleg. 'Het AD kan zich niet meer distantiëren nu zo veel personen en even zovele bronnen worden opgevoerd, en het stuk is voorzien van redactionele verbindingsstukken’, aldus Doeleman in de Volkskrant. 'Kennelijk waren de auteurs op het spoor van een structurele misstand. Dan kun je niet, als je ter verantwoording bent geroepen als krant, je verantwoordelijkheid ontlopen door te verwijzen naar de bronnen. Dat is laf.’
Peper liet via zijn woordvoerder weten dat hij het AD wel degelijk verantwoordelijk houdt voor de uitspraken van de bronnen in het gewraakte artikel. Peper is 'verbijsterd dat het AD geen enkele verantwoordelijkheid neemt voor de publicatie. Je kunt niet iets met veel aplomb brengen en je dan terugtrekken.’
Interessant fenomeen is dat Peper in zijn roemruchte essay over Paars(II onlangs nog ageerde tegen de in zijn ogen te ver doorgeschoten 'juridisering’ van de samenleving. Door toch naar de rechter te stappen zou Peper duidelijk maken dat diezelfde juridisering ook bij hem verder is doorgeschoten dan hij zelf misschien wenselijk zou achten. Ook niet van belang gespeend is het brede volksfront dat zich inmiddels achter de minister van Binnenlandse Zaken heeft opgesteld. Van Journaal-hoofdredacteur Nico Haasbroek ('Dit is Pepertje pesten’) tot Youp van ’t Hek is er een ware solidaire beweging op gang gekomen. Beschuldigingen van corruptie - op wat voor bescheiden formaat dan ook - zijn in Nederland kennelijk nog altijd zodanig omstreden dat ze eerder degene treffen die ze uit dan degene op wie ze zijn gericht. Ook weer typisch poldermodel.
De zaak-Peper-versus-AD zou ook wel eens kunnen leiden tot weer een verdere versmalling van de vrijheid van journalistiek Nederland. Als een medium inderdaad verantwoordelijk kan worden gesteld voor alle uitspraken van mensen die in een artikel worden geciteerd, zou dat het journalistieke productieproces aanmerkelijk verzwaren. Ondertussen blijft de vraag: wat zal Peper eisen van het AD? Een gouden trekhaak?
Wie de openbare meningsvorming in elk geval niet meer aan de vrije krachten der media wil overlaten, is de BV Oranje Nassau. Kennelijk geprikkeld door het rijzende tij der anti-monarchale beweging in Nederland (zo stelden de Jonge Democraten van D66 eerder deze week voor een nationaal referendum te houden over het al dan niet invoeren van de republiek) is de Bond van Oranjeverenigingen overgegaan tot een tegenoffensief. Iedere middelbare school in Nederland kan binnenkort een zending van het Oranje-kamp tegemoet zien, behelzende een 'informatiepakket’ over aard en wezen van de Nederlandse monarchie onder Oranje. 'We willen juist discussie over de monarchie’, aldus een woordvoerder van de Bond van Oranjeverenigingen, die in de republikeinse beweging in Nederland eerder een stimulans dan een bedreiging zegt te zien. 'Zo houden we de band tussen volk en vorstenhuis levend.’