Stadsleven: Startup City

Eén grote broedplaats

Beginnende bedrijven zijn blij met Nederlandse steden, en die steden zijn blij met de startupcultuur – al die slimme jonge mensen die de stad een goede naam geven als een happening place. ‘We helpen én de community verder groeien én we stimuleren de groei van Amsterdam.’

Medium 8jev 20151104 6606

Het beeld van een paar nerds die omringd door pizzadozen in de garage de volgende Facebook uitdokteren, is intussen een vermoeiend cliché. Maar de aantrekkingskracht van startups groeit alleen maar. Hipper dan een vaste baan – die er overigens ook niet ís – en met een beetje geluk loop je ook nog binnen. Er hangen immers miljarden boven de markt, als je daar dan maar bij weet aan te haken. Iedereen ruikt zijn kans.

Vorige week nog werd biotech-startup ThromboDx, die een bloedtest ontwikkelt voor vroegtijdige opsporing van kanker, volgens Het Financieele Dagblad voor naar verluidt zeventig miljoen overgenomen door het Amerikaanse Illumina, waar Bill Gates en Jeff Bezos bij betrokken zijn. Er zijn dit jaar al twee biotech-startups verkocht voor meer dan een miljard euro.

Nederland – Amsterdam, Delft en Eindhoven in het bijzonder – doet het goed in de wereld van de beginnende innovatieve techbedrijven. De European Digital City Index noemde Amsterdam vorig jaar de tweede beste Europese hoofdstad. Ook techsite TechCrunch is enthousiast over Nederland, waar in het eerste kwartaal van vorig jaar 33 startups ruim 88 miljoen wisten binnen te halen. (Over één ding is TechCrunch niet goed geïnformeerd, namelijk dat het wonen in Amsterdam nog betaalbaar zou zijn.)

TechCrunch roemt ook de fijnmazige infrastructuur van accelerators en incubators en presentatiekansen: Rockstart, StartupBootcamp, Yes!Delft, StartupDelta, Startup Amsterdam, Demo Days, StartupWeekend Netherlands, het Lean Startup Machine weekend en Startup Foundation Experience, om er enkele te noemen.

Geen wonder dat iedereen zijn kans ruikt. Nieuw is dat niet alleen de startups bij bedrijven aan de poort staan te rammelen, maar dat het nu ook andersom is: ook bedrijven en steden zoeken hun heil bij beginnende innovatieve bedrijven. Dat is niet van eigenbelang gespeend: tegelijk met het in het zadel helpen van slimme jonge mensen kan een stad oplossingen krijgen voor stedelijke problemen, of een nieuwe, wendbaarder variant op de good old r creëren. Ze maken kennis met nieuwe ideeën, technologieën en toekomstige werknemers. Sterker nog, werknemers van grote bedrijven gaan nu welbewust niet op het eigen hoofdkantoor werken maar tussen de startups in ruimtes as WeWork en Spaces, om voeling te houden met de plekken waar het écht gebeurt.

Energiebedrijf Alliander is drie jaar geleden begonnen de vernieuwing gedeeltelijk buitenshuis te zoeken. Directeur strategie Pallas Agterberg vertelt: ‘Binnen het bedrijf hebben we een challenge uitgezet: wie een goed idee heeft, krijgt de ruimte om daarvoor een bedrijf op te richten. Vrijdag bij de koffieautomaat verteld, maandag hadden we elf teams. Voorwaarde was dat ze niet bij Alliander op kantoor mochten zitten, maar ergens anders naartoe moesten gaan. Inmiddels zijn van de ongeveer achtduizend werknemers driehonderd met hun eigen bv onder de paraplu van Alliander bezig, dat zijn negen bv’s.’ In principe blijven de initiatiefnemers in dienst, al kan dat anders worden als er andere aandeelhouders bijkomen.

Het bekendste voorbeeld is Allego, zegt Agterberg, een bedrijf dat software ontwikkelt die ervoor zorgt dat laadpalen voor elektrische auto’s overal, met één standaard, bruikbaar zijn. Hun software wordt nu behalve in Europa ook in Californië gebruikt. Een andere, Hoom, probeert huiseigenaren te helpen energie te besparen; weer een andere, Zown, maakt het mogelijk om per gebied – campus, industrieterrein, eiland – te kiezen welk soort energie wanneer wordt gebruikt; weer een ander zorgt ervoor dat bedrijven energie kunnen uitwisselen als er veel of juist weinig vraag is.

Ook Eneco zoekt goede ideeën van buiten: het nam onlangs een belang in startup Peeeks van David Beijer (30), volgens het FD een van de vijftig ondernemende talenten van dit jaar. Peeeks is volgens Beijer ‘een platform dat energie efficiënter verdeelt over het elektriciteitsnet. Bij veel vraag stijgen de prijzen, bij minder vraag dalen ze.’ Gebruikers besparen daarmee op hun stroomkosten en een percentage daarvan gaat naar Peeeks.

‘Het zijn allemaal voorbeelden’, zegt Agterberg, ‘van hoe r dankzij de startupcultuur anders is: niet eerst jaren nadenken maar beginnen, proberen.’

Bij het Startup in Residence-programma van de gemeente Amsterdam heeft programmamanager Minouche Cramer dat cultuurverschil ook ondervonden: ‘De startup wil zo snel mogelijk geld om te doen, te experimenteren. De gemeente wil plannen goed overdenken, niet over één nacht ijs gaan en besluiten vastleggen en toetsen.’

De pilot van dit Amsterdamse programma is in november begonnen met 85 aanmeldingen na een open inschrijving. Daaruit heeft een commissie zeven startups gekozen, die wel al een uitgewerkt idee en een prototype moesten hebben. Cramer: ‘We hebben bij de gemeente intern een aantal vraagstukken verzameld waar de startups zich over moesten buigen, bijvoorbeeld hoe je meer mensen ertoe krijgt het afval te scheiden, hoe we de vele fietswrakken in de stad kunnen oplossen, hoe we mensen zelfredzamer kunnen maken in plaats van meteen een melding bij de gemeente te doen, bijvoorbeeld over afval.’

Een ander actueel thema is het spreiden van de drukte van toeristen over de stad. Of zelfs over meerdere steden. Deze week riep burgemeester Van der Laan toeristen op om ook in Rotterdam of Den Haag of Utrecht te gaan slapen. De stad verwacht dit jaar zeventien miljoen bezoekers en in 2025 liefst 23 miljoen. ‘De startup Wander ontwikkelt een manier om mensen op een andere manier te laten navigeren dan langs het blauwe lijntje van Google Maps’, vertelt Minouche Cramer. ‘Als je je bestemming intoetst kun je een eigen, waarschijnlijk leukere route kiezen.’

De uitverkoren startups krijgen niet betaald, wel krijgen ze vier maanden lang intensieve begeleiding. ‘Als er wat uitkomt is de gemeente meteen hun eerste klant. Zo hebben beide partijen er wat aan.’ Begin april is er een tweede Demo Day, die voor publiek toegankelijk is, waar de zeven startups die in opdracht van de gemeente werken hun oplossingen voor de stad presenteren.

‘De startups trekken weliswaar vooral privaat geld aan, maar er sluipt steeds meer publiek geld in’

In 2006 begon startup The Next Web met het organiseren van een website en een jaarlijkse conferentie, tnw. Die groeide al snel uit tot een event dat volgens TechCrunch ‘meer dan welke andere zakelijke bijeenkomst dan ook heeft bijgedragen aan internationale transacties en aan het bevorderen van Nederland en zijn hoofdstad’. Nu is The Next Web iets nieuws begonnen, dat op 1 maart na twee jaar voorbereiding ‘live’ gaat: TQ, Tech Quarters, een tech-hub in de binnenstad van Amsterdam met vier verdiepingen met vijfhonderd werkplekken voor ‘residents’. Partners, oftewel sponsors, zijn Google, ABN Amro, kpmg en Booking.com, zelf een explosief succesvolle startup.

‘Dit is voor het eerst dat The Next Web een fysieke ruimte begint’, zegt operations director Sophie op den Kamp. Het gebouw biedt naast werkplekken ook een gym, douches en nap rooms. ‘Google heeft al een netwerk van campussen over heel Europa. Die helpen wij verder door een intensief begeleidingstraject en door ze ons netwerk aan te bieden – ze kunnen bijvoorbeeld straks meedoen aan een Google-wedstrijd of een booking-hackathon. Hiermee helpen we én de community verder groeien én stimuleren we de groei van Amsterdam.’ Voordeel voor Google is dat er niet alleen in het eigen kantoor op de Zuidas maar ook in de binnenstad een interessante plek is voor sprekers die uit Silicon Valley komen invliegen om contact te krijgen met veelbelovende Nederlandse startups.

Hoe anders is TQ dan Rockstart of Startup Academy? Op den Kamp: ‘Startup Academy bereidt jongeren voor om een startup te kunnen beginnen; bij Rockstart ben je onderdeel van hun programma; wij zijn de volgende stap. TQ is geen broedplaats of studentenhonk, er komen startups in die wel al wat hebben laten zien. Er is ruimte voor bedrijven tot aan dertig man die bij TQ een ruimte huren, daarna moeten ze het nest uit.’

Er is zóveel geld dat de aardbol cirkelt op zoek naar het volgende geniale en lucratieve Uber, Facebook, Dropbox, Slack of Airbnb. Is de volgende zeepbel in de maak? Vikram Mansharamani denkt van wel. Deze hoogleraar aan Yale schreef het boek Boombustology waarin hij een vergelijking trekt met de vorige dotcombubbel die in 2001 uiteenspatte. Dat er steeds meer wolkenkrabbers worden gebouwd in New York en Londen ziet hij als een veeg teken. ‘De drang om een monument op te trekken is vaak een indicatie van een zeepbel’, zei hij onlangs tegen het FD. ‘Wat de startups betreft: ze trekken weliswaar vooral privaat geld aan, maar er sluipt steeds meer publiek geld in.’

Steden zijn blij met de startupcultuur; al die slimme jonge mensen die met hun laptop de koffietentjes en co-working spaces bevolken, een woning zoeken, de stad een goede naam geven als een happening place. De creatieve klasse, kortom. Tegelijk is juist deze groep de aanjager van het dubbelzijdige zwaard van de gentrification, die geld binnenbrengt maar tevens de minder bedeelden verjaagt en de stad homogeniseert. Naarmate bedrijven en overheden steeds meer vervlochten raken met die wereld en er flink in hebben geïnvesteerd, wordt de vraag prangend: hoe houden ze dat talent vast? De digitale wereld is mondiaal, iedere startup wacht stiekem op een telefoontje uit Silicon Valley. Easy come, maar als je niet oppast, ook easy go.


Stadsleven

Stadsleven, de maandelijkse live talkshow en digitaal magazine van Tracy Metz, behandelt elke maand een aspect van het leven in steden en in Amsterdam in het bijzonder. Op maandag 29 februari is het thema ‘Startup City’, over de rol die startups spelen in de stad en wat de stad ervoor terugkrijgt. Sprekers zijn:

Oscar Kneppers, mede-oprichter van Rockstart,

Riccardo van Loenen, oprichter Startup Academy,

Ger Baron, chief Technology Officer van Amsterdam en Minouche Cramer, projectleider Startup in Residence + drie startups,

Sophie op den Hof van TQ, nieuw tech-hub van The Next Web en Mark Jansen van Google,

Pallas Agterberg, directeur strategie van Alliander, Frans Bromet over zijn film Veelbelovend over startup Gidsy.

Maandag 29 februari, 20.00, De Balie, Amsterdam, toegang € 10, stadslevenamsterdam.nl


Beeld: Moneylink in b. Amsterdam, werkplek voor startupbedrijven (Jan everhard)