Televisie

Een hoekje van het paradijs

TELEVISIE Radio

Door onbekendheid met de nieuwe autoradio kon ik France Musique niet vinden, terwijl kronkelige heuvelwegen toch nóg aangenamer worden met Rameau, Berlioz en het oeverloze geouwehoer dat daarover ten beste wordt gegeven in het geciseleerde Frans dat je even de illusie geeft die taal dus toch redelijk te verstaan. Cd’s genoeg, maar dat is toch iets anders.

De cd kent twee problemen: volmaaktheid en voorspelbaarheid. Je koopt muziek die je mooi vindt in de best denkbare uitvoering en hebt daarmee voorgoed een hoekje van het paradijs verworven, te bezoeken op elk moment dat je uitkomt. Alles daar is perfect – door de topkwaliteit van de muzikanten en door de techniek die elke onzuiverheid in toon, maat, dynamiek weggeretoucheerd heeft. Maar wie afbeeldingen van de hemel op schilderijen ziet weet dat er een moment moet komen waarop het verrukkelijke licht, de zalige geuren, de harmonie, de eeuwigdurende afwezigheid van honger, dorst, kou, hitte, achterklap en begeerte onverdraaglijk worden – ja, dat zelfs de engelenkoren naar stilte of herrie zullen doen verlangen. Natuurlijk is er het genot van het steeds weer beluisteren van het allermooiste – maar zowel dissonant als verrassing ontbreekt.

Daarom: gesteld voor de onzinnige keus tussen radio of cd kies ik voor de radio (zij het via kabel met fatsoenlijk pakket). De radio geeft ook het volmaakte door, grotendeels via cd, maar zorgt tegelijk voor verrassing: thematische programmering waar je zelf nooit op zou komen; afwijkende interpretaties van werken uit de Canon, verheugend of ergerlijk, maar bewijs dat visies verschillen en veranderen ook op het onsterfelijke meesterwerk; onbekende stukken of zelfs componisten die, dat weer wel, je naar de cd-zaak drijven; live concerten waarin soms een enkele oneffenheid die niets aan de ontroering afdoet maar eerder doet beseffen dat er juist op ongelooflijk hoog niveau gemusiceerd wordt; commentaren die kennis en inzicht vergroten, enthousiasme van een presentator of studiogast dat je aansteekt en prietpraat waaraan je je ergert (zonder ergernis en zelfs haat is het leven een saaie boel). En bovenal: je krijgt de Jupiter-symfonie (die je, zo min als de Matthäus ooit kocht om afstomping te voorkomen) onverwacht voor je kiezen en bent te meer geraakt.

Mijn radiobenadering geldt ook voor televisie. Die staat onder zware druk. De massamedia verdwijnen. Mijn studenten zien nauwelijks televisie, hoe mooi ze ook vinden wat ik daar aan documentaire of drama afpluk. Mijn dochter, weer wat ouder dan zij, heeft nooit een uitzending van The Sopranos gezien – wel bekeek ze recent in marathonsessies alle jaren tot nu op dvd, wat een roes op moet leveren zoals wij die ooit met vrienden aan Wagners Ring op elpee ervoeren. De digitale revolutie en daarmee de atomisering van de kijkervaring gaat voort: Uitzendinggemist.nl, themakanalen, doelgroepzenders, tv on demand. Een kanaal met louter prachtdocumentaires uit het archief is een zegen voor de liefhebber, maar ik wil ook het verrassende gesprek, de premières, de prijzenswaardige mislukkingen, soms aangename oppervlakkigheid, ja zelfs de ergerniswekkende banaliteit. Misschien ben ik, bij tijd van leven, wel de laatste gewone kijker. En mag ik het licht helpen uitdoen in Hilversum.