De beste boeken van 2018

Een hond die Jezus was

Dit jaar verscheen een flink aantal dichtbundels die het herlezen waard zijn. ‘Een flink aantal’: dat gaat dus om heel wat meer dan slechts twee boeken. Maar als ik er vandaag twee Nederlandstalige titels moet uitpikken (en American Sonnets for My Past and Future Assassin van Terrance Hayes dus even oversla), dan kies ik voor Habitus van Radna Fabias en Om mee te geven aan een engel van Nachoem Wijnberg.

Habitus schiet alle kanten op. Levenslustige, verstilde, luidruchtige, kritische, ernstige, strijdbare, kwetsbare gedichten vol (zelf)spot. Fabias’ debuut is vindingrijk, intelligent en spreekt maatschappelijke en politieke zaken aan zonder dat de gedichten per se de slimste van de klas willen zijn. Deze poëzie is zeker niet gepolijst, ‘perfect’ of ‘af’, maar ze stroomt onweerstaanbaar: ‘ik ben blauw/ ik ben vast boos blauw/ aan de oppervlakte rimpel ik zachtjes/ ik geef vreemdvormige gedrochten/ een thuis het spijt me niet/ dat mijn tong zo zout is’. De wijze waarop Fabias de Antilliaanse ruimte oproept, laat mij niet onberoerd.

Ook Om mee te geven aan een engel is een bundel die ik niet los kan laten. Vanwege de on-mooie regels, de onnavolgbare gedachtegang, vanwege de urgentie die uit de overvloed spreekt: ‘Het wordt nog meer als vroeger/ als ze vluchtelingen zijn (die veel bij zich hebben, maar het is alles wat ze nog/ hebben). In een trein,/ een bus, een open boot,/ en het laatste stuk/ loop je’. Wijnberg gaat het gesprek aan met de lezer, onder andere over politiek, religie, rituelen, ras, discriminatie en slavernij. Ik vind deze gedichten fascinerend en verleidelijk, misschien juist omdat ze ook een onmiskenbaar ongemak bij me veroorzaken, en dat overkwam me nog niet eerder bij deze auteur. Wijnberg zoekt zowel filosofisch als ethisch de grenzen van het genre op: ‘Stel, een hond die je had/ was Jezus,/ maar hij ging al dood toen hij nog niet half zo oud was/ als je gehoord had dat Jezus werd’. Een boek dat uitnodigt tot zelfonderzoek. Mondjesmaat lezen en je bent uiteindelijk een belangwekkende en vreemde ervaring rijker.