Film: ‘Bombshell’

Een klein kusje dan

Anchorwoman worden? Dan eerst wat pirouettes draaien voor de vadsige tv-baas. Vrouwelijke bewegingsruimte, daarover gaat Bombshell van Jay Roach.

Charlize Theron als Megyn Kelly, Nicole Kidman als Gretchen Carlson en Margot Robbie als Kayla Pospisil © Independent Films

Het gevaar van jezelf herhalen ligt altijd op de loer. ‘Kenmerkend voor het feminisme is dat iedere generatie het opnieuw moet uitvinden.’ Dit laatste noteerde ik in de inleiding van De nieuwe feministische leeslijst die vorig jaar verscheen, tevreden met mijn formulering omdat ik me dan niet hoefde uit te spreken over nieuwe manifestaties van feminisme. Niet ‘echt’ tenminste, een paar héél leuke verwijzingen naar het huidige bloed & bekkenbodemfeminisme daargelaten.

Laat duizend bloemen bloeien, dat zou het idee moeten zijn. Dat feministen onderling meer van het snoeien zijn, lijkt deel van de folklore: vrouwen zijn er zoals iedere onderliggende partij op gebrand elkaar de maat te nemen en de wet voor te schrijven. Want bestaat er een beste strategie om je als vrouw te manifesteren en tegelijkertijd je mannetje te staan? Om te kunnen opereren in de mannenwereld zou je het spel moeten kunnen meespelen. Misschien uiteindelijk zo goed zelfs dat je de spelregels zou kunnen veranderen.

Ben ik in abstracto voor me uit aan het redeneren? Of ben ik gewoon in de war, omdat ik mijn columns van de afgelopen tien jaar aan het inspreken was met het oog op de uitgave van een luisterboekversie van mijn bundel Oplossingen. De vrouwenhaat! De meisjesobsessie! Het wantrouwen jegens vrouwen die zich, zoals ikzelf tot voor zeer kort, op hakken wensen voort te bewegen! ‘Ik weet niet of het feminisme dood is’, schreef ik ruim zeven jaar geleden naar aanleiding van een feestje van het extreem duf geworden Opzij. ‘Het feminisme is blond, gaat gekleed in strak azuurblauw en houdt zich staande op naaldhakken van twaalf centimeter.’

Ja, dit ging over Eva Jinek, een fenomeen dat ik nog steeds niet helemaal kan verwelkomen als afgezant van een wereld waarin ik me thuis voel of op z’n minst geïnteresseerd ben. Én dan was daar dus die film, geënt op de aanrandingen en vernederingen die Jinek-achtigen ondergingen bij het Amerikaanse televisiestation Fox News. Bombshell confronteerde me met mijn eigen hekserige variant op de female gaze. Ik ging er naartoe, zat aan mijn bioscoopstoel genageld, werd bezocht door haat & liefde, en stond uiteindelijk weer op straat met een gevoel dat ik me herinnerde van toen ik – in diezelfde bioscoop – Thelma & Louise zag, begin jaren negentig.

Het grote verschil is echter dat Thelma en Louise romantische desperado’s waren met wie het lekker identificeren was. Terwijl ik nu vrouwen serieus moest nemen die eruitzien alsof ze toch zeker een derde van hun tijd bezig zijn met hun haar en hun nagels, die waarschijnlijk de hele dag door hun van honger knorrende maag aan het negeren zijn, die korte rokken dragen omdat hun geharste en licht gebruinde blote benen in beeld moeten, ‘want tv is een visueel medium’. Ik dacht: zie je eruit als een animatrice en praat je als zodanig, verwacht dan ook niet anders dan dat je als een animatrice wordt benaderd, en dan is animatrice nog een eufemisme.

Het seksisme! Mijn seksisme! Als Bombshell iets duidelijk maakt, is het dat op het grote wereldtoneel kennis, kunde en ambitie zich in een traditioneel animerend vrouwelijk uniform laten hijsen, omdat het de enige verschijningsvorm is waarin ze kunnen bestaan op dat grote wereldtoneel.

Bombshell is gebaseerd op een groots #MeToo-schandaal, waarbij de beschuldigingen van seksuele intimidatie van twee belangrijke Amerikaanse anchorwomen de publiekelijke val inluidden van een inmiddels overleden big shot van een groot televisiestation. Er is veel in het werk gesteld, begrijp ik, om iedereen zo veel mogelijk te laten lijken op de werkelijke figuren, maar voor het genieten van de film doen die exacte gelijkenissen er niet toe. Sterker nog: je zou je er niet door moeten laten afleiden om de impact van de film ten volle tot je door te laten dringen.

Bombshell laat naakter dan ooit zien wat het betekent dat de ene helft van de mensheid met hard werken bezig is de belofte van seks in de lucht te houden, en tegelijkertijd moet zien die andere helft van de mensheid van het lijf te houden. Het is een film die me voor de honderdduizendste keer deed afvragen hoe vrouwelijke bewegingsruimte er op haar best uitziet. Ik kan me niet heugen dat twee zaken eerder zo schrijnend in beeld zijn gebracht. Allereerst de seksuele intimidatie op zich. Misschien is dat dan toch de meerwaarde van het feit dat de film op de werkelijkheid is gebaseerd. Sommige zaken laten zich niet verzinnen, zoals het klaarblijkelijke feit dat Fox-baas Roger Ailes potentieel nieuwe presentatrices een rondje liet draaien op zijn kantoor. Met heel z’n amechtige grote lijf achterover hangend in een fauteuil waarin zijn lichaamscontouren wel zo ongeveer uitgestanst moesten zijn, liet hij zijn ogen feestvieren op de mooie jeugdige lichamen die voor hem aarzelend en beschaamd een langzame pirouette draaiden. Het was zijn methode, zo verklaarde hij aan het inmiddels bibberende frêle wezen tegenover hem, om te kunnen beoordelen of ze wel de juiste uitstraling had voor dat ‘visuele medium’.

‘Doe je rok ietsje omhoog’, zei hij dan.

‘Nog wat hoger.’

‘Hoger.’

‘Doe je rok ietsje omhoog’, zei hij dan.‘Nog wat hoger.’ ‘Hoger’

Ik hoorde iets bekends echoën in mijn hoofd, een zinsnede die ik een beetje vergeten was. ‘Wil je me niet een kus geven?’ ‘Kom op, doe niet zo flauw. Gewoon een kus.’ ‘Een klein kusje dan?’

Alles speelt zich af op het gezicht van actrice Margot Robbie, die de rol speelt van het aanstormende talent: angst, ontzetting, diepe diepe diepe vernedering. Hoever gaat ze om haar carrière veilig te stellen?

‘Hoger.’

De man die haar kan maken en breken, brengt inmiddels geluidjes vanuit zijn zetel voort die het midden houden tussen kreunen en grommen. Ja, dit is macht. Maar hij komt ook gewoon aan zijn gerief.

Het andere schrijnende: het gebrek aan solidariteit tussen vrouwen onderling. De liftscène is wat dat betreft denk ik al iconisch aan het worden. De drie vrouwen om wie de film draait, het gevestigde, het gaande en het komende talent, respectievelijk gespeeld door Charlize Theron, Nicole Kidman en Margot Robbie, stappen op verschillende verdiepingen de lift in, alle drie op weg naar de verdieping waar de macht zetelt. Ze voeren ieder op zich hun strijd, stilzwijgend en eenzaam. Deel van de strijd is dat ze elkaar op geen enkele manier de hand reiken, of iets zeggen. Het is ieder voor zich, en op geen enkele manier allen voor één.

Dit is Amerika, en je weet nooit zo goed of je er wordt ingeluisd wanneer je op je laptop het showy programma kijkt waarin je kunt zien hoe de ‘echte’ hoofdrolspelers van dit drama de verfilming van hun verhaal beleven. Waarom zien die vrouwen er toch zo abnormaal gemaquilleerd en doorgeföhnd uit? Het is de wrevelige vraag die toch weer allereerst bij me opkomt. Ook mooi in de film overigens is wat dat betreft het kijkje dat wordt geboden in de kleedkamers, waar al die vrouwenlichamen zich letterlijk in het keurslijf aan het persen zijn. De borsten precies tot het juiste decolleté geplooid dankzij kussentjes in de bh, de billen opgetild met liftende panty’s, tailles die worden ingesnoerd met snijdend ondergoed. Het lichaam is instrument en wapen, en om dat er honderd procent beheerst en tegelijkertijd toegankelijk uit te laten zien is topsport. Naarmate ik Megyn Kelly langer hoor praten, met dat speciale lage timbre van haar, vergeet ik mijn wrevel ook weer. Hoe zij aan haar voormalige collega’s bekent óók ‘the spin’ te hebben gedaan voor ‘Roger’, is hartbrekend.

Vlak ervoor hebben ze allemaal zo hun ervaring met hem verteld. ‘Let me see your ass’, had hij tegen een van hen gezegd. ‘Get some weight. You’re too skinny.’ Andermaal besef ik wat voor vrouwen dit zijn. Cum laude afgestudeerd aan prestigieuze universiteiten, in het geval van Kelly een loopbaan als topadvocaat opgegeven om voor een grote nieuwszender het Hooggerechtshof te kunnen volgen, de strijd aangebonden met het seksisme van Trump toen hij nog president moest worden.

Of je even ‘the spin’ wil doen.

‘And God help me’, zegt Kelly nu, ‘I did it. In retrospect: I’d give anything if I had said no.’

En alsof ze mijn gedachten kan lezen, begint ze over de kwestie van het uiterlijk. Dat ze het háát als mensen die vraag stellen, ‘what was she wearing?’ Er wordt een filmpje getoond van een van haar eerste optredens op tv. ‘Ik zag eruit als een man’, becommentarieert ze haar vroegere zelf. ‘Als een advocaat in een lange jas. Bad shoes, bad hair. Het doet er niet toe hoe je eruitziet. Want toen begon het lastigvallen al.’

Ik zie gewoon een meisje dat haar werk doet.


Bombshell is nu te zien in de bioscoop. Zowel Margot Robbie als Charlize Theron is genomineerd voor een Oscar